გარემო
/
14.02.2026
DW-ის გამოძიება: ბანკები ფარულად აფინანსებენ ღრმაწყლოვან მოპოვებას, მიუხედავად ეკოლოგიური დაპირებებისა
Deutsche Welle-ის გამოძიებით დადგინდა, რომ მსოფლიოს წამყვანი ფინანსური ინსტიტუტები, რომელთაც საჯაროდ განაცხადეს ღრმაწყლოვანი მოპოვების დაფინანსებაზე უარის თქმა, ფარულად ათობით მილიონ დოლარს აბანდებენ ამ ინდუსტრიასთან დაკავშირებულ კომპანიებში. მეცნიერები აფრთხილებენ, რომ ოკეანეების ფსკერის შესწავლა არასაკმარისია და ნებისმიერმა სამრეწველო ჩარევამ შეიძლება შეუქცევადი ზიანი მიაყენოს პლანეტის ეკოსისტემებს. კრიტიკოსები ამას „გრინვოშინგს“ უწოდებენ.
Deutsche Welle-ის (DW) გამოძიება ღრმაწყლოვანი მოპოვების მიღმა არსებულ ფარულ ფინანსურ ქსელს ააშკარავებს — ინდუსტრიას, რომლის შესახებაც მეცნიერები ამბობენ, რომ ის ჯერ კიდევ ნაკლებად არის შესწავლილი, თუმცა პოტენციურად შეუძლია შეუქცევადი ზიანი მიაყენოს მსოფლიო ოკეანეებს.
მსოფლიოს 20-ზე მეტმა ფინანსურმა ინსტიტუტმა საჯაროდ განაცხადა, რომ არ დააფინანსებს ღრმაწყლოვან მოპოვებას — საქმიანობას, რომელიც მეცნიერთა აზრით, ოკეანის ეკოსისტემებს შეუქცევად ზიანს მიაყენებს. თუმცა, DW-ის გამოძიებამ დაადგინა, რომ ზოგიერთმა მათგანმა სულ მცირე 684 მილიონი დოლარი (581 მილიონი ევრო) ჩადო ამ ინდუსტრიასთან დაკავშირებულ კომპანიებში.
ასობით მილიონი დოლარი მიედინება კომპანიებში, რომლებიც ოკეანის ზედაპირიდან ათასობით მეტრის სიღრმეზე დამარხული საბადოებიდან ნიკელის, კობალტისა და სპილენძის მოპოვებას ცდილობენ ბატარეებისა და სხვა სამრეწველო მიზნებისთვის — გარემოში, სადაც სამეცნიერო ცოდნა კვლავაც შეზღუდულია. ზღვის ფსკერის 0,001%-ზე ნაკლებია შესწავლილი.
ინვესტორთა შორის არიან მსოფლიოს უმსხვილესი ფინანსური ინსტიტუტები — მათ შორის Deutsche Bank, UBS, Credit Suisse, Credit Agricole და BNP Paribas — Greenpeace გერმანიის საგამოძიებო განყოფილების მიერ შეგროვებული კომპანიის მონაცემების DW-ის ანალიზის მიხედვით.
ეს ინვესტიციები ხორციელდება იმ ფონზე, როდესაც შეერთებული შტატები ცდილობს ხელი შეუწყოს ღრმაწყლოვან მოპოვებას, როგორც კრიტიკული მინერალების მომავალ წყაროს. ამავდროულად, დაახლოებით 40-მა ქვეყანამ უკვე გამოაცხადა მორატორიუმი ამ პრაქტიკაზე, იმ არგუმენტით, რომ ამ კრიტიკული ეკოსისტემების გარემოსდაცვითი რისკები სათანადოდ უნდა შეფასდეს.
„ღრმა ზღვა საოცარი სიცოცხლის სამშობლოა, რომელიც მყიფეა, მაგრამ პლანეტისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი“, — განუცხადა DW-ს დივა ემონმა, საზღვაო ბიოლოგმა და კალიფორნიის უნივერსიტეტის სამეცნიერო მრჩეველმა. „ჩვენ ჯერ კიდევ არ გვესმის, რის განადგურებას ვგეგმავთ, და ერთხელ რომ გაქრება, უკან ვეღარ დავაბრუნებთ“.
DW-ის დაკავშირებისას, Deutsche Bank-მა და Credit Agricole-მა განაცხადეს, რომ მათი ვალდებულებები ეხება კონკრეტული პროექტების დაფინანსებას და არა კომპანიებში ინვესტირებას. კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ ეს განსხვავება ბანკებს საშუალებას აძლევს, თავი აარიდონ ზღვის ფსკერის მოპოვების ცალკეული ოპერაციების პირდაპირ დაფინანსებას, ხოლო განაგრძონ ინვესტირება კომპანიებში, რომლებიც მოპოვებისთვის ემზადებიან — ეს ჰგავს ნავთობის საბურღი მოედნის დაფინანსებაზე უარის თქმას კლიმატური მიზეზების გამო, მაგრამ მაინც საბურღი კომპანიის აქციების შეძენას.
დანარჩენმა ბანკებმა DW-ის შეკითხვებს არ უპასუხეს.
„ეს „გრინვოშინგია““, — განაცხადა მაურისიო ვარგასმა, ყოფილმა საინვესტიციო სტრატეგმა, რომელიც ამჟამად Greenpeace-ის ფინანსური ექსპერტია. „ბანკებს სურთ, თავი აარიდონ ნეგატიურ PR-ს, რომელიც დაკავშირებულია გარემოსდაცვით დაპირისპირებებთან“. ვარგასმა დასძინა, რომ ბანკები ხშირად ეყრდნობიან ტექნიკურ დეტალებს და მცირე შრიფტით გაწერილ გამონაკლისებს, რადგან იმედი აქვთ, რომ საზოგადოება სრულად ვერ გაიგებს მათი საინვესტიციო პოლიტიკის შედეგებს.
ენდი უითმორმა, Deep-Sea Mining Campaign-დან, განაცხადა, რომ ბანკების საჯარო ვალდებულებებსა და მათ ინვესტიციებს შორის არსებული უფსკრული ხშირად შიდა სტიმულებს ასახავს. „მათი პოლიტიკა საგულდაგულოდ არის ფორმულირებული“, — თქვა მან და დასძინა, რომ ნებისმიერი ვალდებულება ხშირად კეთილსინდისიერად იდება, „მაგრამ ბანკებში არსებობს ზეწოლა, რომ მოხდეს ინვესტირება იმ სფეროებში, რომლებიც პოტენციურად მომგებიანად ითვლება, და/ან შეცდომით არის გაყიდული, როგორც მომგებიანი“. შესაბამისად, ვალდებულებები ყოველთვის ერთნაირად არ გამოიყენება დიდ ინსტიტუტებში.
მაგრამ ზოგიერთმა ბანკმა, მაგალითად, ნორვეგიის ერთ-ერთმა უმსხვილესმა ფინანსურმა ჯგუფმა, Storebrand-მა, ეს შეძლო. DW-მ დაადგინა, რომ ჯგუფმა ცოტა ხნის წინ მილიონობით დოლარი გაიტანა ღრმაწყლოვან მოპოვებასთან დაკავშირებული კომპანიებიდან. Storebrand-ის წარმომადგენელმა DW-ს განუცხადა, რომ გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა სიფრთხილის პრინციპის შესაბამისად, რომელიც უპირატესობას ანიჭებს ზიანის თავიდან აცილებას სამეცნიერო გაურკვევლობის პირობებში. „Storebrand არ განახორციელებს ინვესტიციებს ღრმაწყლოვან მოპოვებაში ჩართულ კომპანიებში, სანამ ამ საქმიანობის ზემოქმედების შესახებ მეტი სამეცნიერო ცოდნა არ გვექნება“, — განაცხადეს მათ.
Goldman Sachs-ს, მეორე მხრივ, არ აქვს ღრმაწყლოვანი მოპოვების საწინააღმდეგო საჯარო პოლიტიკა. მიუხედავად ამისა, უოლ სტრიტის გიგანტი თავს აცხადებს ლიდერად გარემოსდაცვითი, სოციალური და მმართველობითი (ESG) ინვესტიციების სფეროში. DW-მ აღმოაჩინა, რომ მას 187 მილიონი ევროს წილი აქვს კომპანიებში, რომლებიც ხელს უწყობენ ღრმაწყლოვან მოპოვებას. კომპანიამ კომენტარის მოთხოვნებს არ უპასუხა.
„Goldman Sachs მსოფლიოში ერთ-ერთი უმსხვილესი სიმდიდრის მმართველია და რასაც აკეთებს, მნიშვნელოვანია“, — განაცხადა ტარიქ ფენსიმ, BlackRock-ის მდგრადი ინვესტიციების ყოფილმა მთავარმა საინვესტიციო ოფიცერმა, რომელიც დაახლოებით 10 ტრილიონ დოლარის აქტივებს მართავს. „ბევრად იაფია საკუთარი თავის მწვანედ შეღებვა, ვიდრე რეალურად მწვანე იყო“, — დასძინა ფენსიმ. მაღალი შემოსავლის ვადები „ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ყველაზე მოკლეა“, თქვა მან, ბევრი აღმასრულებელი დირექტორი ხუთწლიანი ვადებით მუშაობს, რაც რაციონალურს ხდის „ყოველ ბოლო პენის გამოდევნას და შემდეგ ფილანთროპიის გამოყენებას რეპუტაციის გასასუფთავებლად“.
მიუხედავად იმისა, რომ ESG-ს შეუძლია „მცირე ცვლილებების მოტანა“, ფენსიმ თქვა, „რეალური ცვლილება უნდა მოვიდეს პოლიტიკური რეფორმებიდან და უფრო ძლიერი რეგულაციებიდან“.
DW-მ ასევე გაანალიზა საინვესტიციო მონაცემები, რომლებიც შეაგროვა ვაშინგტონში დაფუძნებულმა არაკომერციულმა ორგანიზაციამ, Anti-Corruption Data Collective (ACDC). ანალიზმა აჩვენა, რომ გადასახადის გადამხდელთა ფული იმ ქვეყნებიდან, რომლებიც ოფიციალურად მხარს უჭერენ ზღვის ფსკერის მოპოვებაზე სიფრთხილით შეჩერებას, ჩადებული იყო ამ ინდუსტრიასთან დაკავშირებულ კომპანიებში. საპენსიო დანაზოგებიც რისკის ქვეშაა. Triton IV-ის კერძო საინვესტიციო ფონდი იზიდავს ფულს ევროპისა და კანადის საჯარო საპენსიო ფონდებიდან, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მხარდამჭერი მთავრობები საჯაროდ ეწინააღმდეგებიან ღრმაწყლოვან მოპოვებას.
წყარო: www.dw.com
გაზიარება