თითქმის ორი ათწლეულის განმავლობაში, ბრაზილიის უმსხვილესი სოიოს მწარმოებლები გარანტიას იძლეოდნენ, რომ მათი პროდუქცია ამაზონის ტროპიკული ტყეების გაჩეხვასთან კავშირში არ იყო. ახლა ეს დაპირებები ბათილდება. მორატორიუმი, რომელიც 2009 წლიდან იცავდა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან ტყეებს, რყევი მდგომარეობაშია, რადგან ბრაზილიის სოიოს ინდუსტრიის რამდენიმე მოთამაშე აცხადებს, რომ ისინი შეთანხმებას ტოვებენ. კერძოდ, ბრაზილიურმა ინდუსტრიულმა ასოციაციამ ABIOVE-მ, რომლის წევრებიც არიან გლობალური კომპანიები, როგორიცაა Cofco International, Bunge, Amaggi და JBS, განაცხადა, რომ ისინი აღარ შეიკავებენ თავს გაჩეხილ მიწებზე სოიოს მოყვანისგან. გარემოსდამცველებს ეშინათ, რომ ამან შესაძლოა ამაზონის ტყეების გაჩეხვის ახალი ტალღა გამოიწვიოს. მორატორიუმის მონიტორინგში ჩართული რამდენიმე ბრაზილიური გარემოსდაცვითი ორგანიზაციის ერთობლივ განცხადებაში ნათქვამია, რომ ჩართული კომპანიები „ტოვებენ ნათელ და გამჭვირვალე წესებს მოკლევადიანი ფინანსური სარგებლისთვის – ხელახლა აღებენ კარს ტყეების განადგურებისთვის“. ბრაზილიის ამაზონის გარემოსდაცვითი კვლევის ინსტიტუტის (IPAM) წინასწარი კვლევა მიუთითებს, რომ მორატორიუმის შეწყვეტამ შესაძლოა ამაზონში ტყეების გაჩეხვა 2045 წლისთვის 30%-ით გაზარდოს. ABIOVE-მ DW-სთან გაკეთებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ ის გააგრძელებს ბრაზილიის ტყის კოდექსის დაცვას, როგორც ეკოლოგიურ და სოციალურ სტანდარტს. მორატორიუმიდან გასვლა ასევე ემსახურება ბრაზილიური სოიოსა და მისი ქვეპროდუქტების გრძელვადიან ექსპორტის უზრუნველყოფას. ექსპერტები დიდი ხანია მიიჩნევენ ამ შეთანხმებას ამაზონში ტყეების გაჩეხვის წინააღმდეგ ეფექტურ ფარად. ამაზონი დედამიწაზე ყველაზე ბიომრავალფეროვანი რეგიონებიდან ერთ-ერთია. ნახშირბადის შთანთქმის ფუნქციით, ის ასევე კრიტიკულად მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გლობალური ტემპერატურის რეგულირებაში. ნებაყოფლობითი მორატორიუმის ფარგლებში, რომელიც 2006 წელს გარემოსდაცვითი ჯგუფებისა და საერთაშორისო მყიდველების ზეწოლის შედეგად დაინერგა, სოიოს მსხვილი მოვაჭრეები შეთანხმდნენ, აეკრძალათ ამაზონში გაჩეხილ მიწებზე მოყვანილი სოიოს შეძენა. IPAM-ის მონაცემებით, მონიტორინგის ქვეშ მყოფ ტერიტორიებზე ტყეების გაჩეხვის მაჩვენებლები დაახლოებით 70%-ით შემცირდა. თუმცა, მთლიანობაში, სოიოს მოსაყვანად ტყეების გაჩეხვა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 2008 წლის შემდეგ, ბრაზილიის ამაზონში სოიოს მოსაყვანი ფართობები სამჯერ მეტად, 7.28 მილიონი ჰექტრით გაიზარდა. მორატორიუმმა ვერ შეაჩერა ეს ტენდენცია. WWF-ის ცნობით, მსოფლიო სოიოს წარმოების 80% ცხოველის საკვებად გამოიყენება. ედუარდო ვანინი, რომელიც Marex-ის ფინანსური სერვისების პლატფორმაზე ბრაზილიის სოიოს ბაზარს აანალიზებს, ელოდება, რომ ამაზონის შტატ მატო გროსოში სოიოს ფართობი 150 000 ჰექტრით გაიზრდება. მიუხედავად იმისა, რომ ის ტყეების გაჩეხვის მკვეთრ ზრდას არ პროგნოზირებს, ამბობს, რომ „მორატორიუმის შეწყვეტა გააადვილებს ტყის გაჩეხვას ან ახალი მიწების გახსნას“. გლობალურ სოიოს ბაზარზე ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ძალთა ცვლა მოხდა – და ახლა ის დაჩქარებულია. ბაზრის 40%-იანი წილით, ბრაზილია მსოფლიოში უმსხვილესი მწარმოებელია. შეერთებული შტატები მეორე ადგილზეა. თუმცა, ასე ყოველთვის არ იყო. 2000-იანი წლების დასაწყისში ცილებით მდიდარი სოიოს უმეტესი ნაწილი აშშ-დან მოდიოდა, ბრაზილიიდან კი მხოლოდ დაახლოებით ერთი მესამედი. ეს დაკავშირებულია სოიოს უმსხვილეს გლობალურ მყიდველთან – ჩინეთთან, რომელიც ახლა თავისი მარაგის 70%-ს ბრაზილიიდან იმპორტს, აშშ-დან კი მხოლოდ 21%-ს. ამერიკის სოიოს ასოციაციის ცნობით, ჩინელმა მყიდველებმა აშშ-ზე დამოკიდებულების შემცირება 2012 წელს დაიწყეს მას შემდეგ, რაც გვალვამ ქვეყნის მოსავლის დიდი ნაწილი გაანადგურა. ბრაზილია ჩაერთო მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. ეს ტენდენცია დაჩქარდა 2018 წლის აშშ-ჩინეთის სავაჭრო კონფლიქტის დროს და კვლავ გაძლიერდა 2025 წელს. ექსპერტები პროგნოზირებენ, რომ აშშ გააგრძელებს ბაზრის წილის დაკარგვას მომდევნო თვეებში. ჯოანა კოლუსი პერდიუს უნივერსიტეტის კომერციული სოფლის მეურნეობის ცენტრიდან ამბობს, რომ ბრაზილიას უპირატესობა აქვს ამერიკასთან შედარებით, რადგან მას გაცილებით მეტი თავისუფალი მიწა აქვს, რაც ამცირებს ჰექტარზე დანახარჯებს. პანდემიის შემდეგ და მოგვიანებით უკრაინაში რუსეთის ომის გამო, ნედლეულზე გლობალური მოთხოვნა გაიზარდა – რამაც სარგებელი მოუტანა ბრაზილიას. „ამ გაფართოებას მრავალი ფაქტორი ხსნის: მიწის ხელმისაწვდომობა, საერთაშორისო ბაზარი, ამინდი და ბრაზილიის გამოცდილება სოიოს წარმოებაში“, – განაცხადა მან. ვანინი დასძენს, რომ „მორატორიუმის გაუქმებით, ბრაზილიის დამოკიდებულება ჩინეთზე გაღრმავდება“. ბრაზილია ასევე ევროკავშირის სოიოს უმსხვილესი მიმწოდებელია, რომელიც მას უბაჟოდ ექსპორტზე გააქვს. ევროპიდან მიღებული ბოლო სიგნალები მიუთითებს ბრაზილიაზე ნაკლებ ზეწოლაზე ამაზონის დასაცავად. გასული წლის ბოლოს ევროკავშირმა გადადო რეგულაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა ტყეების გაჩეხვასთან დაკავშირებული იმპორტის აკრძალვას. მან ასევე შეასუსტა თავისი დირექტივა კორპორატიული მდგრადობის სათანადო კეთილსინდისიერების შესახებ. თუმცა, ვანინი ამბობს, რომ ევროპის სტანდარტები ჯერ კიდევ საკმარისად მაღალია იმისთვის, რომ არახელსაყრელ მდგომარეობაში ჩააყენოს ექსპორტიორები, რომლებსაც არ შეუძლიათ დაამტკიცონ, რომ მათი პროდუქცია ტყეების გაჩეხვის გარეშეა მიღებული. ABIOVE-ს განცხადების საპასუხოდ მორატორიუმიდან გასვლის შესახებ, 14-მა მსხვილმა ევროპელმა მყიდველმა – მათ შორის წამყვანმა სუპერმარკეტების ქსელებმა Lidl-მა და Aldi-მ – უკვე განაცხადეს, რომ შეწყვეტენ სოიოს პროდუქტების შეძენას, თუ მიწოდების ჯაჭვები სრულად მიკვლევადი არ იქნება.