ზიმბაბვემ უარყო აშშ-ის ჯანდაცვის შეთანხმება, რომლის ფარგლებშიც მას ხუთი წლის განმავლობაში 367 მილიონი დოლარის (272 მილიონი ფუნტი სტერლინგი) დაფინანსება უნდა მიეღო, ვაშინგტონის მიერ სენსიტიური მონაცემების მოთხოვნის გამო. ეს გადაწყვეტილება ცნობილი გახდა დეკემბერში გაჟონილი სამთავრობო მემორანდუმის შემდეგ, სადაც ნათქვამია, რომ პრეზიდენტ ემერსონ მნანგაგვას შეთანხმება „არათანაბარი“ ეგონა. მთავრობის სპიკერმა მას შემდეგ განმარტა, რომ აშშ ითხოვდა ბიოლოგიურ ნიმუშებზე წვდომას კვლევისა და კომერციული სარგებლის მისაღებად, მაგრამ არ იყო მზად გაეზიარებინა სარგებელი მომავალი ვაქცინებისა და მკურნალობისთვის. „ჩვენ ახლა მივმართავთ ჩვენი ჯანდაცვის დახმარების შეწყვეტის რთულ და სამწუხარო ამოცანას ზიმბაბვეში“, - განაცხადა აშშ-ის ელჩმა ზიმბაბვეში, პამელა ტრემონტმა განცხადებაში. მისმა საელჩომ აღნიშნა, რომ ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში აშშ-მ ზიმბაბვეს 1.9 მილიარდ დოლარზე მეტი ჯანდაცვის დაფინანსება გაუწია. ზიმბაბვეში ექიმთა ასოციაციამ მოუწოდა შემდგომი დიალოგისთვის, რათა მოიძებნოს ორივე მხარისთვის მისაღები შეთანხმება, რათა ქვეყნის აივ პროგრამამ გააგრძელოს ფუნქციონირება. დეკემბერში, კენიის უზენაესმა სასამართლომ შეაჩერა მსგავსი ჯანდაცვის დაფინანსების შეთანხმება, რომელიც მთავრობამ აშშ-სთან გააფორმა, მას შემდეგ რაც მომხმარებელთა უფლებების დამცველმა ჯგუფმა საქმე აღძრა კენიელთა ჯანმრთელობის მონაცემების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით შეშფოთების გამო. გასულ წელს თანამდებობაზე დაბრუნების შემდეგ, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა შეამცირა საგარეო დახმარება და დახურა აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტო (USAID). სააგენტო აშშ-ის მთავრობისთვის დახმარებას ახორციელებდა, მაგრამ ტრამპი ამტკიცებდა, რომ მისი ხარჯვა „ფლანგვითი“ იყო და მისი ადმინისტრაცია მთავრობათაშორის გარიგებებს ეძებდა გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების გასაუმჯობესებლად. აშშ-ის საელჩოს ინფორმაციით ზიმბაბვეში, ამ დროისთვის 16 აფრიკულმა ქვეყანამ მოაწერა ხელი ჯანდაცვის პაქტებს, რაც 18.3 მილიარდ დოლარზე მეტ ახალ დაფინანსებას წარმოადგენს. საელჩომ განაცხადა, რომ ზიმბაბვესთვის განკუთვნილი თანხა მოხმარდებოდა „აივ/შიდსის მკურნალობასა და პრევენციას, ტუბერკულოზს, მალარიას, დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობასა და დაავადებების ეპიდემიისთვის მზადყოფნას“. „ჩვენ გვჯერა, რომ ეს თანამშრომლობა განსაკუთრებულ სარგებელს მოუტანდა ზიმბაბვეს თემებს, განსაკუთრებით 1.2 მილიონ მამაკაცს, ქალს და ბავშვს, რომლებიც ამჟამად აივ მკურნალობას იღებენ აშშ-ის მიერ მხარდაჭერილი პროგრამების მეშვეობით“, - თქვა ტრემონტმა. მაგრამ მთავრობის სპიკერმა ნიკ მანგანგვამ განაცხადა, რომ შეთანხმება „ასიმეტრიული“ იყო. „ზიმბაბვეს სთხოვდნენ გაეზიარებინა თავისი ბიოლოგიური რესურსები და მონაცემები ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში, ყოველგვარი შესაბამისი გარანტიის გარეშე, რომ მიიღებდა წვდომას სამედიცინო ინოვაციებზე – როგორიცაა ვაქცინები, დიაგნოსტიკა ან მკურნალობა – რომლებიც შესაძლოა ამ გაზიარებული მონაცემებიდან გამომდინარეობდეს“, – ნათქვამია მის განცხადებაში. „არსებითად, ჩვენი ერი უზრუნველყოფდა ნედლეულს სამეცნიერო აღმოჩენებისთვის ყოველგვარი გარანტიის გარეშე, რომ საბოლოო პროდუქტები ხელმისაწვდომი იქნებოდა ჩვენი ხალხისთვის, თუ მომავალში ჯანდაცვის კრიზისი წარმოიქმნება“. მან ასევე განაცხადა, რომ აშშ-ის გასვლა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციიდან (ჯანმო) და მისი ორმხრივი ჯანდაცვის შეთანხმებების გატარება ანგრევს გლობალური ჯანდაცვის სააგენტოს მიერ უკვე შექმნილ სტრუქტურებს. მანგანგვამ მაგალითად მოიყვანა მისი პათოგენებზე წვდომისა და სარგებლის განაწილების სქემა მომავალი პანდემიების მოსაგვარებლად. „ეს სისტემა შექმნილია იმისათვის, რომ როდესაც ქვეყანა თავის მონაცემებს წვლილს შეიტანს, სარგებელი – მათ შორის ვაქცინები და მკურნალობა – თანაბრად გაიზიაროს და არ მოხდეს მისი ექსკლუზიური კომერციალიზაცია მათ მიერ, ვისაც მათი განვითარებისთვის რესურსები გააჩნია“. ზიმბაბვეს დათქმები აშშ-ის შეთანხმებასთან დაკავშირებით „არ უნდა იქნას არასწორად განმარტებული, როგორც ანტიამერიკული განწყობა“, - დასძინა მან. „ჩვენ მივესალმებით მუდმივ დიალოგს ჩვენს ამერიკელ კოლეგებთან იმის შესახებ, თუ როგორ შეიძლება მომავალი თანამშრომლობა ისე იყოს სტრუქტურირებული, რომ პატივი სცეს ორივე ერის სუვერენიტეტსა და ღირსებას“. ზიმბაბვეს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექიმთა კოლეჯმა (ZCPHP) განაცხადა, რომ მას ესმის მთავრობის შეშფოთება, მაგრამ შესთავაზა მოლაპარაკებების გაგრძელება, იმის გათვალისწინებით, რომ ქვეყნის აივ პროგრამების უმეტესობა გარე დაფინანსებაზეა დამოკიდებული. „სადაც არსებობს ტექნიკური საკითხები, მათ შორის მონაცემთა მმართველობასთან ან განხორციელების ჩარჩოებთან დაკავშირებული, მათი მოგვარება ხშირად შესაძლებელია ტექნიკური განმარტებებით და მოლაპარაკებული გარანტიებით“, – ნათქვამია განცხადებაში.