ვენესუელა მადუროს წასვლის შემდეგ: დელისი როდრიგესის რთული მანევრირება

იანვარში, ღამის ცაზე კარაკასის თავზე ნიკოლას მადუროსა და მისი მეუღლის, სილია ფლორესის, მანათობელი გამოსახულება გამოჩნდა. ვენესუელის მთავრობის მიერ მოწყობილ შოუში ასობით დრონის სტაბილურმა შუქმა ღრუბლების წინ მათი გამოსახულება შექმნა, სანამ დრონები გადაეწყობოდნენ და მოწოდებას გამოხატავდნენ მათი დაბრუნების შესახებ: „El pueblo los reclama“, როგორც მათ წარწერით გამოხატეს, „ხალხს ისინი უკან უნდა“. 3 იანვარს აშშ-ის მიერ ელვისებური ოპერაციის შემდეგ, რომლის შედეგადაც ყოფილი პრეზიდენტი და მისი მეუღლე ქვეყნიდან გაიყვანეს, ვენესუელა გაურკვევლობაში აღმოჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ დელისი როდრიგესი, ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი და ამჟამად ვენესუელის მოქმედი ლიდერი, მადუროსა და ფლორესის დაბრუნებას მოითხოვს, არ არსებობს ნიშნები, რომ ეს მოხდება. ყოფილი პირველი წყვილი ნიუ-იორკში, ბრუკლინის მეტროპოლიტენის დაკავების ცენტრშია და ელოდება სასამართლოს სავარაუდო დანაშაულებებისთვის, მათ შორის ნარკოტიკებით ვაჭრობისთვის, რასაც ისინი უარყოფენ. მიუხედავად ამისა, როდრიგესმა – მადუროს ერთგულმა მომხრემ – უნდა შეინარჩუნოს რთული წონასწორობა: მიმართოს თავის სოციალისტურ ბაზას მადუროს მხარდაჭერით ანტიიმპერიალისტური რიტორიკის მეშვეობით, და ამავდროულად, შეცვალოს პოლიტიკა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ზეწოლის ქვეშ, იმ საფრთხის ფონზე, რომ დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში, შესაძლოა მადუროს გზას დაადგეს. „ტრამპმა მიანიშნა, რომ ვენესუელა ახლა აშშ-ის პროტექტორატია, ამიტომ ის აშშ-ის პრეზიდენტის ნება-სურვილით მსახურობს“, – ამბობს კრისტოფერ საბატინი, Chatham House-ის ანალიტიკური ცენტრის ლათინური ამერიკის საკითხებში უფროსი მკვლევარი. „ის ასევე გამოძიებული იყო DEA-ს მიერ – არ არის გამამტყუნებელი განაჩენი, ან ჯილდო მის თავზე, ან ბრალდება, მაგრამ ეს საფრთხე არსებობს. საფრთხე არის ის, რომ „ჩვენ გვაქვს მასალები თქვენზე“.“ ნარკოტიკების აღსრულების ადმინისტრაციამ (DEA) BBC-სთან საუბრისას კომენტარი არ გააკეთა. როდრიგესი ახლა დიპლომატიურ ზონარზე დადის. „პრეზიდენტმა მადურომ უკვე გააფრთხილა ასეთი ხასიათის თავდასხმის შესახებ შეერთებული შტატების ენერგეტიკული სიხარბის სასოწარკვეთის გამო“, – განაცხადა როდრიგესმა ოპერაციის შემდეგ პირველ განცხადებაში. თუმცა, მალევე ტრამპმა განაცხადა, რომ კარაკასი დათანხმდა 50 მილიონამდე ბარელი ნავთობის მიწოდებას – და რომ ის განკარგავდა ამ ფულს. და 16 იანვარს ეროვნულ ასამბლეაში სიტყვით გამოსვლისას, როდრიგესმა გააკრიტიკა „შეერთებული შტატების იმპერიალისტური ექსპანსია“. იმავე დღეს როდრიგესი კარაკასში CIA-ის დირექტორ ჯონ რეტკლიფს შეხვდა. კომენტარისთვის როდრიგესთან დაკავშირება სცადეს. „როდრიგესის ლეგიტიმაცია აშშ-ის სამხედრო ძალაშია. და ის გაგრძელდება, თუ ტრამპი მოისურვებს. ის ვერ შეეწინააღმდეგება მას“, – ამბობს კარმენ ბეატრის ფერნანდესი, ვენესუელელი პოლიტიკური ანალიტიკოსი და პოლიტიკური საკონსულტაციო ფირმა DataStrategia-ს აღმასრულებელი დირექტორი. ერთი კითხვაა, რამდენ ხანს შეძლებს როდრიგესი ამ ორმაგი თამაშის გაგრძელებას, რა დროსაც ერთდროულად ვენესუელის მემარცხენე ფრთასაც და აშშ-ის ადმინისტრაციასაც კმაყოფილს დატოვებს? და თუ მას მოუწევდა არჩევანის გაკეთება, იქნებოდა ეს რთული არჩევანი, თუ ერთი მხარე აშკარად უფრო ძლიერია? კარაკასი, ვენესუელის დედაქალაქი, სადაც დაახლოებით სამი მილიონი ადამიანი ცხოვრობს, მოფენილია ბანერებით, რომლებიც მადუროს დაბრუნებას ითხოვენ და აშშ-ის ინტერვენციონიზმს გმობენ. „ის კომუნიკაციას საუკეთესო შესაძლო გზით უძღვება და ქვეყნისთვის მიმართულებებს აწესებს, რათა გატაცების მიუხედავად წინსვლა გაგრძელდეს“, – უთხრა BBC-ს ლეონარდო არკამ, 39 წლის საჯარო მოხელემ, გასულ თვეს კარაკასში გამართული მცირე პროსამთავრობო მსვლელობისას. მადუროს დაბრუნების მოთხოვნის ეს მასშტაბური საჯარო დემონსტრაციები, როგორც წესი, მთავრობის მიერ არის ორგანიზებული და ხშირია, რომ ხალხს უფროსები უბრძანებენ იქ წასვლას. მას ეჭირა ბანერი წარწერით „გაათავისუფლეთ სილია“. სხვებს ეჭირათ აბრები წარწერებით „Yankee go home“ ან „Bring them back“ ინგლისურად. მას შემდეგ, რაც მადურო და ფლორესი დააკავეს, ცვლილებები, რომლებიც წლებს გაგრძელდებოდა, რამდენიმე მოკლე კვირაში მოხდა. ჩავიზმის, მემარცხენე პოლიტიკური იდეოლოგიის, რომელიც უგო ჩავესის და მის შემდეგ მადუროს ლიდერობას უზრუნველყოფდა, მთავარი ძალა იმაში მდგომარეობს, რომ მას შეუძლია სწრაფად შეცვალოს კურსი, რათა პრეზიდენტი – ვინც არ უნდა იყოს ის – ხელისუფლებაში შეინარჩუნოს. „დროებითი“ პრეზიდენტობის აღებისას, დელისი როდრიგესმა – ჩავიზმის მთელი ცხოვრების განმავლობაში მომხრემ – ძირითადად ტექნოკრატები დანიშნა იდეოლოგების ნაცვლად, რაც პრაგმატიზმის საჭიროებაზე მიანიშნებდა, რადგან ვენესუელა ახალ ეპოქაში შევიდა. აშშ-ის ნავთობკომპანიებისთვის ვენესუელაში მუშაობის დაწყების გზის გამხსნელი კანონის მიღებასთან ერთად, მან ასევე დაუშვა მრავალი პოლიტიკოსისა და ადამიანის უფლებათა აქტივისტის გათავისუფლება, რომლებიც თვეების ან წლების განმავლობაში იყვნენ დაპატიმრებულნი. ოპოზიცია აცხადებს, რომ ეს მხოლოდ იმიტომ მოხდა, რომ აშშ-მა ზეწოლა მოახდინა მათზე და აღნიშნავს, რომ მრავალი პოლიტპატიმარი კვლავ ციხეში რჩება. ტრამპმა როდრიგესს „მშვენიერი ადამიანი“ და „ის, ვისთანაც ძალიან კარგად ვიმუშავეთ“ უწოდა. როდრიგესმა, თავის მხრივ, აღიარა, რომ სატელეფონო ზარები იყო და განაცხადა, რომ ტონი „თავაზიანი“ და „ურთიერთპატივისმცემელი“ იყო. მან ასევე აღიარა ის დიპლომატიური ჩიხი, რომელშიც როდრიგესი იმყოფება. როდესაც რეპორტიორმა ჰკითხა, რას ფიქრობდა როდრიგესის განცხადებებზე, რომ მადურო კვლავ ლეგიტიმური პრეზიდენტია, მან უარყო ეს სიტყვებით: „ვფიქრობ, მას ალბათ ეს უნდა ეთქვა“. როდრიგესმა თავი აარიდა ტრამპის წინააღმდეგ ანთებითი განცხადებების გაკეთებას. მაგრამ მან გამოიყენა ენა, რომელიც ღრმად არის ფესვგადგმული ლათინურ...