ვაელ მეშეჰი: სტუდენტობიდან „მოწამემდე“ ოკუპირებულ დასავლეთ ნაპირზე

დასავლეთ ნაპირის მცხოვრებ ვაელ მეშეჰს სწავლა სურდა. თუმცა, ისრაელის მიერ დაპატიმრების შემდეგ, მისი ცხოვრება მკვეთრად შეიცვალა. ნაბლუსი, ოკუპირებული დასავლეთ ნაპირი – სანამ 18 თვის წინ, 17 წლის ასაკში, ისრაელის უპილოტო საფრენი აპარატით მოკლავდნენ, ვაელ მეშეჰს უნივერსიტეტში სწავლა სურდა და წარმატებულ კომპიუტერულ პროგრამისტობაზე ოცნებობდა. მაგრამ მას შემდეგ, რაც ხუთი მისი ნათესავი და მეგობარი ისრაელის ძალებმა მოკლეს ბალატას, ჩრდილოეთ დასავლეთ ნაპირის ლტოლვილთა ბანაკში თითქმის ყოველდღიური რეიდების დროს, პალესტინელმა მოზარდმა დაიჯერა, რომ სიცოცხლესა და სიკვდილს შორის განსხვავება არ იყო. ამან მასში გააჩინა სურვილი, თავი გაეწირა პალესტინის თავისუფლებისთვის და, შესაბამისად, საკუთარი რწმენით, „მოწამედ“ ქცეულიყო. „ის, რასაც ჩვენი ოჯახი განიცდიდა, მასში ამ სურვილს თესავდა: მან ყოველთვის იცოდა, რომ სურდა ებრძოლა და თავისი ქვეყანა ოკუპაციის გარეშე ენახა“, – განუცხადა „ალ ჯაზირას“ ვაელის 47 წლის მამამ, ბილალმა. „და ეს მხოლოდ ვაელი არ იყო, არამედ მისი თაობის მრავალი წარმომადგენელი ბანაკში“. 17 წლის ასაკის მიღწევამდე ვაელი ციხეში იჯდა ისრაელელ ჯარისკაცებისთვის ქვების სროლისთვის, ციხეში მასზე თავდასხმაც განხორციელდა, შემდეგ კი პატიმართა გაცვლის შეთანხმების ფარგლებში გაათავისუფლეს. ციხიდან გამოსვლისთანავე იგი „ქასამის ბრიგადებს“ – ჰამასის შეიარაღებულ ფრთას – შეუერთდა და საბოლოოდ 2024 წლის აგვისტოში, ნაბლუსის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ბალატაში, საკუთარ სახლთან ისრაელის ჯარებთან ბრძოლისას მოკლეს. ვაელის ამბავი ტიპიურია დასავლეთ ნაპირის ლტოლვილთა ბანაკებში მცხოვრები მრავალი ახალგაზრდა პალესტინელისთვის. ბავშვები ადრეული ასაკიდანვე სწავლობენ, რომ ტრავმა განსაზღვრავს მათ ცხოვრებას ისე, რომ სხვა პალესტინელებიც კი დაზოგულნი არიან. დასავლეთ ნაპირის ფსიქოლოგებმა „ალ ჯაზირას“ განუცხადეს, რომ ბანაკებში მყოფი ახალგაზრდები „განუწყვეტელი ტრავმატიზაციის“ წინაშე დგანან და უმეტესობას მოკლებულია „უსაფრთხოება, სათამაშო ადგილები, შესაძლებლობები და გაქცევის შანსი“. სამაგიეროდ, როგორც ლტოლვილების შთამომავლები, რომლებსაც უარყვეს სამშობლოში დაბრუნების უფლება, ისინი სიღარიბით, სიკვდილით და ისრაელის სამხედრო ძალადობით გარემოცულ ცხოვრებას აწყდებიან. ისინი პალესტინის საზოგადოების ნაწილია, მაგრამ რჩებიან მის ფარგლებში მარგინალიზებულნი – კუთვნილების გრძნობის გარეშე, რომელსაც სხვები თავისთავად თვლიან. ბანაკებში მცხოვრებთა მიერ ატანილი პირობები მათ ისრაელის მიმართ შეიარაღებული წინააღმდეგობის კერებად აქცევს. ბილალის თქმით, ვაელი საბოლოოდ ციხეში გატარებულმა დრომ აიძულა ბრძოლისთვის. მისი თქმით, ვაელი მცველებმა აწამეს დაუმორჩილებლობისთვის და ის მარტოხელა საკანში ჰყავდათ. საბოლოოდ, იგი 2023 წლის ნოემბრის პატიმართა გაცვლის შეთანხმების ფარგლებში გაათავისუფლეს, ღაზაზე ისრაელის გენოციდური ომის დაწყებისას. დასავლეთ ნაპირის 19 ლტოლვილთა ბანაკი, რომლებიც 1948 წელს ისრაელის დაარსების შემდეგ დროებით კარვების დასახლებებად შეიქმნა, ახლა მჭიდროდ დასახლებული, განაშენიანებული ტერიტორიებია, სადაც ასობით ათასი ლტოლვილის შთამომავლები ცხოვრობენ. უფროს თაობებს ახსოვთ, რომ ისინი 1948 წლის ნაქბას დროს სიონისტურმა მილიციებმა ძალადობრივად გააძევეს ისტორიული პალესტინის სახლებიდან, რათა გზა გაეხსნათ ისრაელის სახელმწიფოს შექმნისთვის. გაეროს დახმარებისა და სამუშაოების სააგენტო (UNRWA) ბანაკებს სიღარიბის, მძიმე გადატვირთულობისა და უმუშევრობის კერებად აღწერს. ეს ბანაკები ასევე ისრაელის სამხედრო ოპერაციების მთავარი სამიზნეა დასავლეთ ნაპირზე. მათი მაცხოვრებლებისთვის ნორმალური ბავშვობის პერსპექტივის გარეშე, ისრაელის წინააღმდეგ ბრძოლის ცდუნება ხშირად დაუძლეველია. ნაბლუსელმა ფსიქოლოგმა, ნისრინ ბშარატმა, განაცხადა, რომ „მოწამეობა“, განსაკუთრებით ბანაკებში მყოფთათვის, რწმენისა და გამძლეობის უმაღლეს გამოვლინებად ითვლება. ბშარატმა, რომელიც ბალატადან ახალგაზრდებთან და მგლოვიარე დედებთან მუშაობს, თქვა, რომ მოწამეობა განიხილება, როგორც „გმირული წვლილი პალესტინისთვის“ და რომ მოწამეებსა და მათ ოჯახებს ასე აღნიშნავენ. „ისრაელის წინააღმდეგ მებრძოლები „მისაბაძ მაგალითებად“ აღიქმებიან, რადგან ლტოლვილთა ბანაკებში შესაძლებლობები ძალიან მცირეა“, – დასძინა ბშარატმა. „ისტორიულად, მოწამეობა ჩვენს ეროვნულ იდენტობასთან არის დაკავშირებული“, – თქვა მან. „ის განიხილება, როგორც მინიმუმი, რისი შეთავაზებაც შეგვიძლია ჩვენი სამშობლოსთვის, და ჩვენი მოვალეობის ნაწილი“. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ არის ექსკლუზიურად ისლამური კონცეფცია, პალესტინელები ხშირად მოიხსენიებენ მათ, ვინც ისრაელის ძალებმა მოკლეს, როგორც მოწამეებს, რადგან მათ სჯერათ, რომ ისინი სიცოცხლეს სწირავენ თავიანთი ერისთვის, ისლამისთვის და წმინდა მიწისთვის ბრძოლაში – და სწამთ, რომ ღმერთი მათ სამოთხეში ადგილს ჰპირდება. ბეთლემში მცხოვრებმა კლინიკურმა ფსიქოლოგმა და აკადემიკოსმა, ამანდა მანასრამ, რომელიც აიდას ლტოლვილთა ბანაკში დაიბადა და პალესტინაში ტრავმაზეა კონცენტრირებული, „ალ ჯაზირას“ განუცხადა, რომ ბანაკის მაცხოვრებლების უმეტესობა ცხოვრობს მოუგვარებელი კომპლექსური პოსტტრავმული სტრესული აშლილობით (CPTSD), რომლის განკურნებაც მნიშვნელოვნად რთულია. „ბანაკების მკაცრი გარემო ქმნის რევოლუციურ შემართებას, რომელიც ბევრად ნაკლებად გავრცელებულია მდიდარ რაიონებში“, – დასძინა მანასრამ. „მოწამეობის იდეა დაკავშირებულია იმასთან, თუ როგორ პოულობენ პალესტინელები აზრს სირთულეებთან ინდივიდუალურად და კოლექტიურად გასამკლავებლად“, – თქვა მან. „ჩემი მრავალი შემთხვევა ეხება მოზარდ მამაკაცებს ბანაკებიდან – ბევრი ყოფილი პატიმარია – რომლებმაც უამრავი მეგობარი და ოჯახის წევრი დაკარგეს. „წინააღმდეგობაში გაწევრიანება კონტროლის აღებაა – ის შეიძლება აღიქმებოდეს როგორც ჯილდო გაჭირვების განცდისთვის და შეუძლია შურისძიების გრძნობების დაკმაყოფილება. „მებრძოლები გრძნობენ, რომ მათ გადარჩნენ, გაუძლეს და