ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა უზენაეს სასამართლოს „სირცხვილი“ უწოდა მას შემდეგ, რაც 6-3 გადაწყვეტილებით გაუქმდა მისი გლობალური ტარიფები. ტრამპმა განაცხადა, რომ ის გადასახადებს ალტერნატიული გზებით შეინარჩუნებს. პარასკევს გამართულ პრესკონფერენციაზე პრეზიდენტმა უმაღლესი სასამართლო დაადანაშაულა „უცხოური ინტერესებით მანიპულირებაში“. შემდეგ ის მოსამართლეებს დაესხა თავს, ლიბერალ წევრებს „ჩვენი ერის სირცხვილი“ უწოდა, ხოლო კონსერვატორებს, რომლებმაც მათ მხარი დაუჭირეს, – „არაპატრიოტები და არალოიალურები“ კონსტიტუციის მიმართ. თუმცა, ტრამპმა განაცხადა, რომ გადაწყვეტილებამ მასზე არ იმოქმედა და ამტკიცებდა, რომ სხვა კანონი, 1962 წლის სავაჭრო გაფართოების აქტი, აძლევდა მას იურიდიულ საფუძველს გლობალური ტარიფების გასაგრძელებლად. „მე მაქვს ტარიფების დაწესების უფლება და ყოველთვის მქონდა“, – თქვა მან და გვერდი აუარა სასამართლოს გადაწყვეტილებას. პარასკევის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ტრამპის შესაძლებლობა, გამოეყენებინა საერთაშორისო საგანგებო ეკონომიკური უფლებამოსილების აქტი (IEEPA) ტარიფების, იმპორტის გადასახადის დასაწესებლად, რომელიც კანონში არასოდეს ყოფილა ნახსენები, კონგრესის თანხმობის გარეშე. გადაწყვეტილებაში უმრავლესობა სამმა მემარცხენე მოსამართლემ და სამმა კონსერვატორმა შეადგინა. მათ ხაზი გაუსვეს, რომ კონგრესი ფლობს ტარიფების დაწესების უფლებას მშვიდობიან დროს. თუმცა, IEEPA-ს ნაცვლად, ტრამპმა პარასკევს განაცხადა, რომ ის სავაჭრო გაფართოების აქტს გამოიყენებდა 10-პროცენტიანი გლობალური ტარიფის დასაწესებლად 150 დღის განმავლობაში, რაც შეცვლის სასამართლოს მიერ გაუქმებულ ზოგიერთ ტარიფს. მან დასძინა, რომ არასამართლიანი სავაჭრო პრაქტიკის გამოძიებები მას საშუალებას მისცემდა, გაეფართოებინა თავისი სატარიფო კამპანია. „ჩვენ მივდივართ პირდაპირ 10 პროცენტით, მთელ სპექტრში, რაც აბსოლუტურად სწორი გადაწყვეტილება იყო“, – თქვა ტრამპმა. „ეს ბევრი ფულია, რომელიც ჩვენს ქვეყანაში შემოდის. და ამ დაახლოებით ხუთი თვის განმავლობაში, ჩვენ ვატარებთ სხვადასხვა გამოძიებას, რომელიც აუცილებელია სამართლიანი ტარიფების – ან უბრალოდ ტარიფების – დასაწესებლად სხვა ქვეყნებზე.“ ეს გადასახადები დაემატება უკვე მოქმედ ტარიფებს, განსაკუთრებით სექტორულ ტარიფებს ფოლადზე, ალუმინზე, ავტონაწილებზე და სხვა პროდუქტებზე. მოსალოდნელია, რომ ახალი 10-პროცენტიანი ტარიფი ძალაში დაახლოებით სამ დღეში შევა. პარასკევის გადაწყვეტილება მნიშვნელოვანი დარტყმა იყო ტრამპის ეკონომიკური დღის წესრიგისთვის, რადგან ტარიფებს, Oxford Economics-ის შეფასებით, 2026-დან 2035 წლამდე თითქმის 3.6 ტრილიონი დოლარის შემოსავალი უნდა მოეტანა. პარასკევის გადაწყვეტილება მკვეთრად ამცირებს ეფექტურ სატარიფო განაკვეთს 12.7 პროცენტიდან 8.3 პროცენტამდე, Oxford Economics-ის წამყვანი აშშ-ის ეკონომისტის, ბერნარდ იაროსის თქმით. თუმცა, აშშ-ის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ მისი უფლებამოსილება სავაჭრო გაფართოების აქტის მიხედვით, გრძელვადიან პერსპექტივაში შეიძლება კიდევ უფრო მაღალი სატარიფო შემოსავლით დასრულდეს. „ჩვენი ქვეყნის დასაცავად, პრეზიდენტს შეუძლია რეალურად დააწესოს უფრო მეტი ტარიფი, ვიდრე მე ვაწესებდი ბოლო ერთი წლის განმავლობაში სხვადასხვა სატარიფო უფლებამოსილების ფარგლებში“, – თქვა ტრამპმა. „ასე რომ, ჩვენ შეგვიძლია გამოვიყენოთ სხვა კანონები, სხვა სატარიფო უფლებამოსილებები, რომლებიც ასევე დადასტურებულია და სრულად დასაშვებია.“ ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ ამის გაკეთება ადვილი არ იქნება. „საერთო ჯამში, ეს მაინც ბარიერია ტრამპის ადმინისტრაციისთვის, რადგან ტარიფების სწრაფად გამოცხადება და განხორციელება უფრო რთულია“, – განუცხადა ალ-ჯაზირას რეიჩელ ზიემბამ, ახალი ამერიკული უსაფრთხოების ცენტრის უფროსმა მკვლევარმა. „ადმინისტრაცია, როგორც მოსალოდნელია, ცდილობს არსებული ინსტრუმენტების მეშვეობით შეაგროვოს ზომები, რომლებიც შეინარჩუნებს სატარიფო შემოსავალს და გარკვეულ ბერკეტებს. მაგრამ ეს გაურკვევლობის დროა.“ ალ-ჯაზირასთვის მიწერილ წერილში, კიმბერლი კლავსინგმა, საერთაშორისო ეკონომიკის პიტერსონის ინსტიტუტის მკვლევარმა, დაეთანხმა, რომ პარასკევის გადაწყვეტილებით, „პრეზიდენტის სატარიფო ბერკეტის ძალა შემცირდა“. „უცხოეთის მთავრობებსა და ადგილობრივ ბიზნესებს შეუძლიათ ელოდონ, გარკვეულწილად, ნაკლებად ცვალებად აშშ-ის სატარიფო პროცესებს,“ – თქვა მან. თუმცა, გაურკვევლობა, რომელსაც აშშ-ის მომხმარებლები და ბიზნესები ბოლო ერთი წლის განმავლობაში შეხვდნენ, შორს არის დასრულებისგან, ტრამპის გეგმის გათვალისწინებით, რომ გადავიდეს ტარიფების დაწესების სხვა საშუალებებზე. „ეს ნიშნავს, რომ ტრამპის ტარიფები კვლავ დააწვება აშშ-ის ეკონომიკას, მაშინაც კი, თუ ალტერნატიული ინსტრუმენტები არ არის ისეთი მოქნილი ან ფართო, როგორც IEEPA-ს ტარიფები,“ – განაცხადა კლავსინგმა. ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, ტრამპი ტარიფებს იყენებდა არა მხოლოდ აშშ-ის შემოსავლის გაზრდისა და შიდა წარმოების სტიმულირებისთვის, არამედ როგორც ყოვლისმომცველ საშუალებას ქვეყნების ზეწოლისთვის, რათა შეესრულებინათ აშშ-ის საგარეო პოლიტიკა. მაგალითად, მან ინდოეთს 25-პროცენტიანი სადამსჯელო ტარიფი დაუწესა რუსეთისგან, აშშ-ის დიდი ხნის მოწინააღმდეგისგან, ნავთობის შეძენისთვის. რადგან IEEPA აღარ არის ხელმისაწვდომი, შესაძლებელია, რომ ტრამპი უფრო მეტად დაეყრდნოს სხვა ეკონომიკურ სანქციებს – და შესაძლოა სამხედრო მოქმედებებსაც კი – თავისი დღის წესრიგის გასატარებლად. „ის უკვე იყენებდა სამხედრო ძალას, მათ შორის სანქციების აღსასრულებლად ვენესუელასა და ირანში“, – აღნიშნა ზიემბამ. „უფრო დიდი საკითხია, შეეცდება თუ არა ის კვლავ განაგრძოს ზეწოლა როგორც მეგობრებზე, ისე მტრებზე და შეცვალოს აშშ-ის მეგობრები. ამის თქმა ჯერ ადრეა, მაგრამ მისი ესკალაცია დეესკალაციისკენ სტრატეგია...