1 მარტიდან ძალაში შედის უცხო ქვეყნის მოქალაქეების დასაქმების ახალი წესები, რაც შეეხება როგორც თვითდასაქმებულ პირებს, ისე დასაქმებულებს. შრომითი მიგრაციის კანონში ცვლილებები, რომლებიც 2026 წლის მარტიდან ამოქმედდება, მნიშვნელოვნად ართულებს უცხო ქვეყნის მოქალაქეების დასაქმებას საქართველოში. ძირითადი ცვლილებაა შრომის ნებართვების შემოღება, რაც აქამდე საქართველოს კანონმდებლობაში არ არსებობდა. პარლამენტმა ცვლილებები 2025 წლის ივნისში მიიღო, თუმცა ნებართვების სისტემის ფუნქციონირების დეტალები 2025 წლის 20 თებერვლის სამთავრობო დადგენილებით გახდა ცნობილი. ახალი წესები დამსაქმებლებისა და დასაქმებულებისთვის დამატებით ბიუროკრატიას, ხარჯებსა და ლოდინის პერიოდებს აწესებს. ისინი ასევე სახელმწიფოს ანიჭებენ მნიშვნელოვან უფლებამოსილებას, ჩაერიოს დამსაქმებლების დაქირავების გადაწყვეტილებებში, რაც საშუალებას აძლევს მას – საკუთარი შეფასების საფუძველზე – განსაზღვროს, საჭიროა თუ არა უცხოელი მუშახელი კონკრეტულ სექტორებში. ამ გაზაფხულზე ამოქმედებული რეგულაციების მიხედვით, უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა არ აქვთ, შრომის სამინისტროსგან შრომის ნებართვის მოპოვება დასჭირდებათ. ამის შეუსრულებლობამ – ანუ ნებართვის გარეშე მუშაობამ – შესაძლოა, მნიშვნელოვანი ჯარიმები გამოიწვიოს. წინა კანონმდებლობით, უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს საქართველოში მუშაობა შესაბამისი ვიზის ან ბინადრობის ნებართვის საფუძველზე შეეძლოთ. წესები უფრო ლიბერალური იყო იმ ქვეყნების მოქალაქეებისთვის, რომლებსაც ქვეყანასთან გაფართოებული უვიზო მიმოსვლა აქვთ. ასეთ შემთხვევებში, ბინადრობის ნებართვის ქონაც კი მკაცრად სავალდებულო არ იყო, ადგილობრივი დამსაქმებლები უცხოელ დასაქმებულებს მხოლოდ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში არეგისტრირებდნენ. თვითდასაქმებულ პირებს კიდევ უფრო ნაკლები ბიუროკრატიული მოთხოვნები ჰქონდათ, განსაკუთრებით იმის გამო, რომ ეს კონცეფცია არ იყო აღიარებული და ექსპლიციტურად დარეგულირებული. ახალი კანონმდებლობა ამ ჩარჩოს რადიკალურად შეცვლის. მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მიღება შესაძლებელია საქართველოში 10 წლის განმავლობაში დროებითი ბინადრობის ნებართვის საფუძველზე ცხოვრების შემდეგ (გარდა სწავლის, სამედიცინო მკურნალობის ან დიპლომატიური სამსახურის პერიოდებისა). გამონაკლისები შეიძლება დაშვებულ იქნას საქართველოს მოქალაქის მეუღლისა ან არასრულწლოვანი შვილებისთვის, არასრულწლოვანი საქართველოს მოქალაქის მშობლისთვის. ახალი კანონმდებლობა ვრცელდება საქართველოში მომუშავე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე, რომლებსაც მუდმივი ბინადრობის ნებართვა არ აქვთ. ეს მოიცავს: კანონი არ ვრცელდება: კანონი ადგილობრივ დამსაქმებლად განსაზღვრავს საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს, ინდივიდუალურ მეწარმეს, პარტნიორობას, საქართველოში რეგისტრირებული უცხოური ორგანიზაციის წარმომადგენლობას, ან პირს, რომელიც კანონიერად ცხოვრობს საქართველოში და კანონიერად უფლებამოსილია დაასაქმოს უცხო ქვეყნის მოქალაქე ქვეყანაში მუდმივი ბინადრობის ნებართვის გარეშე. თვითდასაქმებული უცხოელი, ცნება, რომელიც ბოლო ცვლილებებით დაემატა, განისაზღვრება, როგორც უცხო ქვეყნის მოქალაქე, რომელიც საქართველოში შრომით საქმიანობას ეწევა არა შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, ფინანსური მოგების მიღების მიზნით. ეს შეიძლება მოიცავდეს ვაჭრობაში, მომსახურებაში ან სხვა სახის ბიზნეს საქმიანობაში ჩართულობას ოპერატორად ან პარტნიორად, დამოუკიდებელ კონტრაქტორად მუშაობას, ან სხვაგვარად სამეწარმეო ან შრომით საქმიანობაში მონაწილეობას. კანონის დეფინიციები ნათლად აჩვენებს, რომ შრომის ნებართვის მოპოვების ვალდებულება ვრცელდება იმ უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზეც, რომლებმაც საკუთარი კომპანიები დააარსეს საქართველოში. მათ დასჭირდებათ ნებართვის მოპოვება არა მხოლოდ ნებისმიერი უცხოელი თანამშრომლისთვის, რომლის დაქირავებაც სურთ, არამედ საკუთარი თავისთვისაც, რათა კანონიერად განახორციელონ საკუთარი ბიზნეს საქმიანობა. კანონში არ არის ექსპლიციტურად ნათქვამი, ვრცელდება თუ არა ის უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე, რომლებიც საქართველოდან დისტანციურად მუშაობენ უცხოური კომპანიისთვის ან ფრილანსერებად – საქართველოს ფარგლებს გარეთ მყოფი კლიენტებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ კანონი მოიცავს ყველას, ვინც „საქართველოში შრომით საქმიანობას ეწევა“, ნიკა სიმონიშვილმა, იურისტმა და საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (GYLA) ყოფილმა თავმჯდომარემ, OC Media-ს განუცხადა, რომ მისი აზრით, კანონი უფრო მეტად იმ პირებზეა ორიენტირებული, რომლებიც უშუალოდ იკავებენ პოზიციებს ქართულ შრომის ბაზარზე. „მაგალითად, თუ თქვენ ასრულებთ გარკვეულ სამუშაოს ტაილანდისთვის [საქართველოდან], რატომ უნდა აინტერესებდეს [საქართველოს სახელმწიფოს], მონაწილეობთ თუ არა ტაილანდის შრომის ბაზარზე?“ – აღნიშნა მან და დასძინა: „მთელი აზრი იმაშია, რომ თუ თქვენ მონაწილეობთ საქართველოს შრომის ბაზარზე, ეს უნდა შეათანხმოთ [სახელმწიფოსთან].“ შრომის ნებართვებს შრომის სამინისტროს დასაქმების ხელშეწყობის სააგენტო გასცემს. თუმცა, პროცედურა განსხვავდება იმის მიხედვით, ჰყავს თუ არა უცხო ქვეყნის მოქალაქეს დამსაქმებელი, თუ არის თვითდასაქმებული. თუ პირი თვითდასაქმებულია, მან პირადად უნდა წარადგინოს საჭირო ინფორმაცია და დოკუმენტაცია სააგენტოში შრომითი მიგრაციის ელექტრონული სისტემის მეშვეობით labourmigration.moh.gov.ge-ზე, მათ შორის: თუ ისინი სამეწარმეო საქმიანობის დაწყებას აპირებენ, მათ ასევე უნდა წარმოადგინონ დეტალური ბიზნეს გეგმა; თუ ისინი უკვე ახორციელებენ ასეთ საქმიანობას, მათ უნდა წარადგინონ შესაბამისი ინფორმაცია ამის შესახებ. სააგენტოს აქვს კონკრეტული ვადა – 10 სამუშაო დღიდან 30 კალენდარულ დღემდე – განაცხადის დასამტკიცებლად ან უარს სათქმელად. მომსახურება ფასიანია: სტანდარტული განხილვა 30 კალენდარული დღის განმავლობაში ღირს 200 ₾ (75 აშშ დოლარი), ხოლო დაჩქარებული განხილვა 10 სამუშაო დღის განმავლობაში ღირს 400 ₾ (150 აშშ დოლარი). გადახდის ქვითარი უნდა იყოს წარდგენილი.