უკრაინაში რუსეთის ომის დაწყებიდან თითქმის ოთხი წელი გავიდა, დაიწყო მრავალი სამშვიდობო ძალისხმევა, მაგრამ დასასრული არ ჩანს. მოსკოვის უკრაინაში სრულმასშტაბიან შეჭრამდე ერთი კვირით ადრე, ჟენევაში შეერთებული შტატების მიერ ორგანიზებული სამშვიდობო მოლაპარაკებები ოთხშაბათს, დაგეგმილზე ადრე დასრულდა. მოლაპარაკებები, რომელსაც შუამავლობდნენ სტივ ვიტკოფი, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის სპეციალური წარმომადგენელი, და ჯარედ კუშნერი, ტრამპის სიძე, არის უახლესი მცდელობებს შორის მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ევროპაში ყველაზე სისხლიანი ბრძოლების დასრულებისთვის – და არცერთს არ მიუღწევია გარღვევისთვის. 2024 წლის საპრეზიდენტო კამპანიის დროს, ტრამპი არაერთხელ აცხადებდა, რომ უკრაინაში „24 საათში“ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შუამავლობას შეძლებდა. თუმცა, მან ვერ შეასრულა ეს დაპირება. გთავაზობთ შუამავლობის მცდელობების ქრონოლოგიას რუსეთ-უკრაინის ომის დასასრულებლად, რომელმაც მილიონზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა და მეხუთე წელს უახლოვდება. პირველი მოლაპარაკებები ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ რუსეთსა და უკრაინას შორის გაიმართა მოსკოვის სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან სულ რაღაც ოთხ დღეში, 2022 წლის თებერვალში. შეხვედრა დაახლოებით ხუთ საათს გაგრძელდა და მასში მონაწილეობდნენ მაღალი რანგის ოფიციალური პირები, მაგრამ დიამეტრალურად საპირისპირო მიზნებით. მათ მოლაპარაკებებს შედეგი არ მოჰყოლია. შემდეგ, ორმა მხარემ გამართა პირდაპირი მოლაპარაკებების სამი რაუნდი ბელარუსში, რომელიც 7 მარტს დასრულდა, მაგრამ, ისევ, არაფერი შეთანხმებულა. 10 მარტს, უკრაინისა და რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრები, დმიტრო კულება და სერგეი ლავროვი, ომის დაწყების შემდეგ პირველად შეხვდნენ ერთმანეთს თურქეთში, ანტალიის დიპლომატიის ფორუმის ფარგლებში. თვის ბოლოს სტამბოლში გამართულ უფროსი ლიდერების მეორე შეხვედრაზე ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება ვერ მოხერხდა. შემდეგ, აპრილის დასაწყისში რუსული ძალების გაყვანამ უკრაინის ნაწილებიდან გამოავლინა უკრაინელი სამოქალაქო მოსახლეობის წინააღმდეგ ჩადენილი მასობრივი ხოცვა-ჟლეტის მტკიცებულებები ბუჩასა და ირპინში, კიევის მახლობლად, ჩრდილოეთ უკრაინაში. უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ეს მოლაპარაკებებს ბევრად გაართულებდა, მაგრამ დიალოგის გაგრძელება აუცილებელი იყო. რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ მოლაპარაკებები „ჩიხში“ შევიდა უკრაინის მიერ ომის დანაშაულებების ბრალდებების შედეგად. 2022 წლის ივლისში, უკრაინამ და რუსეთმა თურქეთთან და გაეროსთან ერთად სტამბოლში ხელი მოაწერეს შავი ზღვის მარცვლეულის ინიციატივას. ეს იყო ომის პირველი წლის ყველაზე მნიშვნელოვანი დიპლომატიური გარღვევა. შეთანხმების მიზანი იყო გლობალური სასურსათო კრიზისის თავიდან აცილება, შავი ზღვის გავლით უსაფრთხო საზღვაო ჰუმანიტარული დერეფნის შექმნით მილიონობით ტონა მარცვლეულის ტვირთისთვის, რომელიც უკრაინულ პორტებში იყო გაჭედილი. უკრაინის პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ინდონეზიაში გამართულ დიდი ოცეულის (G20) სამიტზე წარმოადგინა 10-პუნქტიანი სამშვიდობო წინადადება, რომელშიც ის მოითხოვდა რუსეთის გაყვანას უკრაინის მთელი ტერიტორიიდან, ასევე ზომებს რადიაციული და ბირთვული უსაფრთხოების, სურსათის უსაფრთხოების და უკრაინის მარცვლეულის ექსპორტის დაცვის უზრუნველსაყოფად. მან ასევე მოითხოვა ენერგეტიკული უსაფრთხოება და ყველა უკრაინელი პატიმრისა და დეპორტირებულის გათავისუფლება, მათ შორის სამხედრო ტყვეებისა და რუსეთში დეპორტირებული ბავშვების. რუსეთმა უარყო ზელენსკის სამშვიდობო წინადადება და კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ არ დათმობდა ძალის გამოყენებით დაკავებულ არცერთ ტერიტორიას, რომელიც იმ დროისთვის უკრაინის დაახლოებით ერთ მეხუთედს შეადგენდა. ჩინეთმა შესთავაზა 12-პუნქტიანი სამშვიდობო გეგმა, რომელიც მოუწოდებდა ცეცხლის შეწყვეტას და „ცალმხრივი სანქციების“ დასრულებას, რომლებიც დასავლეთის ქვეყნებმა რუსეთს დაუწესეს. პეკინი მოუწოდებდა ორივე მხარეს, განაახლონ მოლაპარაკებები იმ საფუძველზე, რომ „ყველა ქვეყნის სუვერენიტეტი, დამოუკიდებლობა და ტერიტორიული მთლიანობა ეფექტურად უნდა იყოს დაცული“. წინადადება გააკრიტიკეს კიევის დასავლელმა მოკავშირეებმა იმის გამო, რომ ის არ აღიარებდა „რუსეთის მიერ უკრაინის სუვერენიტეტის დარღვევას“. 2023 წლის ივნისში, აფრიკელი ლიდერების მაღალი დონის დელეგაცია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტი სირილ რამაფოსა და რომელშიც შედიოდნენ სენეგალისა და ზამბიის პრეზიდენტები, ეწვია როგორც კიევს, ასევე სანკტ-პეტერბურგს, რათა წარმოედგინა 10-პუნქტიანი გეგმა, რომელიც ფოკუსირებული იყო დეესკალაციასა და მარცვლეულის ექსპორტზე. ანალიტიკოსებმა განაცხადეს, რომ ეს ძირითადად განპირობებული იყო ომის გავლენით აფრიკის სასურსათო უსაფრთხოებაზე და სასუქების ფასებზე. მაგრამ უკრაინის პრეზიდენტმა ზელენსკიმ უარყო „დეესკალაციის“ მოწოდება და განაცხადა, რომ ცეცხლის შეწყვეტა რუსული ჯარების გაყვანის გარეშე უბრალოდ „გაყინავდა“ ომს. მომდევნო თვეში, პრეზიდენტმა პუტინმა რუსეთი გაიყვანა შავი ზღვის მარცვლეულის ინიციატივიდან. საუდის არაბეთმა უმასპინძლა 40 ქვეყნის წარმომადგენელს ზელენსკის „მშვიდობის ფორმულის“ განსახილველად, მაგრამ საბოლოო შეთანხმება ან ერთობლივი განცხადება არ იქნა მიღწეული. დიდი სიურპრიზის სახით, პეკინმა მოლაპარაკებებზე გაგზავნა თავისი სპეციალური წარმომადგენელი, ლი ჰუი. მაგრამ რუსეთი არ იყო მოწვეული და კრემლმა განაცხადა, რომ ძალისხმევა წარუმატებელი იქნებოდა. 2024 წლის ივნისში, შვეიცარიის ბურგენშტოკის კურორტზე გამართულ სამიტზე უკრაინაში მშვიდობის საკითხებზე, 90-ზე მეტი ქვეყანა შეიკრიბა უკრაინაში კონფლიქტის დასრულების ჩარჩოების განსახილველად. სამიტი ფოკუსირებული იყო ბირთვულ უსაფრთხოებაზე, სურსათის უსაფრთხოებასა და პატიმართა გაცვლაზე, თუმცა რუსეთი არ იყო მოწვეული, და რამდენიმე ქვეყანამ, მათ შორის ინდოეთმა და საუდის არაბეთმა, არ მოაწერეს ხელი საბოლოო ერთობლივ კომუნიკეს. აშშ-ის პრეზიდენტად მეორე ვადის დაწყებიდან ერთი თვის შემდეგ, ტრამპმა თავის Truth Social პლატფორმაზე დაწერა, რომ მას ჰქონდა ხანგრძლივი სატელეფონო...