საერთაშორისო პოლიტიკა
/
18.02.2026
ტრამპის „მშვიდობის საბჭოს“ პირველი შეხვედრა: გლობალური ამბიციები და უპასუხო კითხვები
აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის „მშვიდობის საბჭოს“ პირველი შეხვედრა, რომელიც ვაშინგტონში გაიმართება, მრავალი ქვეყნის არყოფნის ფონზე კითხვებს აჩენს საბჭოს აშშ-ზე დომინირებული სტრუქტურისა და მისი გლობალური ამბიციების შესახებ. საბჭოს მანდატი თავდაპირველად ღაზაში მშვიდობის დამყარებას ითვალისწინებდა, თუმცა მისი წესდება ახლა უფრო ფართო, მსოფლიო მშვიდობის მიღწევის მიზანს ისახავს, რაც გაეროს უფლებამოსილებას ეჭვქვეშ აყენებს. ევროპული ქვეყნების უმეტესობა, მათ შორის ევროკავშირი, დამკვირვებლის სტატუსით მონა
აშშ-ის პრეზიდენტმა ტრამპმა თავისი „მშვიდობის საბჭოს“ წევრები პირველ შეხვედრაზე მიიწვია. მრავალი ქვეყნის არყოფნის ფონზე, პროექტი კითხვებს აჩენს მისი აშშ-ზე დომინირებული სტრუქტურისა და გლობალური ამბიციების შესახებ.
შვეიცარიის ქალაქ დავოსში „მშვიდობის საბჭოს“ წესდების საზეიმო ხელმოწერიდან ერთი თვის შემდეგ, ტრამპმა მისი ყველა წევრი ვაშინგტონში, საინაუგურაციო შეხვედრაზე დაპატიჟა. ხუთშაბათს, 19 თებერვალს დაგეგმილი დღის წესრიგი, სავარაუდოდ, ღაზის სექტორის მომავალზე იქნება ორიენტირებული, „ჰამასსა“ და ისრაელს შორის არსებული მყიფე ცეცხლის შეწყვეტის შემდგომ პერიოდში. ერთ-ერთი მთავარი საკითხია ღაზის რეკონსტრუქციისთვის თანხების მოძიება და ჰუმანიტარული დახმარების გაწევა.
თავის სოციალურ მედია პლატფორმა Truth Social-ზე ტრამპმა განაცხადა, რომ საბჭოს წევრებმა უკვე დაპირდნენ 5 მილიარდი დოლარის (4.2 მილიარდი ევრო) ოდენობის დაფინანსებას. მინიმუმ 60 მოწვეული ქვეყნიდან, 27-მა ამ დროისთვის მიიღო მოწვევა. ევროპული ქვეყნებიდან საბჭოს შეუერთდნენ მხოლოდ ბულგარეთი, უნგრეთი, ალბანეთი და კოსოვო.
ბოლო ერთი თვის განმავლობაში, იტალიამ, კვიპროსმა, საბერძნეთმა და რუმინეთმა, ისევე როგორც ევროკავშირმა, გადაწყვიტეს დამკვირვებლის სტატუსით შეერთება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ისინი მონაწილეობას არ მიიღებენ გადაწყვეტილების მიღებაში. ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი მიწვეული იყო, თუმცა მის ნაცვლად ხმელთაშუა ზღვის საკითხებში ევროკომისარი დუბრავკა სუიცა გაემგზავრება. სპიკერის თქმით, ევროკავშირს „არაერთი შეკითხვა აქვს“ საბჭოს წესდების ზოგიერთ ნაწილთან დაკავშირებით. მრავალმა ქვეყანამ მსგავსი შეკითხვების გამო მოწვევა უარყო.
მაგალითად, საფრანგეთმა შეშფოთება გამოთქვა, რომ საბჭომ შესაძლოა გაეროს უფლებამოსილებას გადააჭარბოს. „მშვიდობის საბჭო“ გაეროს უშიშროების საბჭომ 2025 წლის ნოემბერში დაამტკიცა ღაზაში მშვიდობის დამყარების ერთადერთი მანდატით. უშიშროების საბჭომ ეს იმიტომ გააკეთა, რომ აშშ-ს შეეძლო ომის ყველაზე ეფექტურად მოგვარება ისრაელთან მჭიდრო კავშირების გამო, ამტკიცებს მაქს როდენბეკი, არაკომერციული ანალიტიკური ცენტრის „კრიზის ჯგუფის“ ისრაელისა და პალესტინის პროექტის დირექტორი, რომელიც კონფლიქტების პრევენციაზეა ორიენტირებული.
„ვფიქრობ, გაეროს ბევრ წევრს იმდენად შეაშინა ღაზის ომმა, რომ მისი შეჩერება ნებისმიერი შესაძლო გზით სურდათ“, - განუცხადა მან DW-ს. თუმცა, ბოლო თვეების განმავლობაში ტრამპის ხედვა საბჭოს შესახებ შეიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ მას არ უთქვამს, რომ სურს გაეროს უფლებამოსილებას გადააჭარბოს, მან განაცხადა, რომ საბჭოს მიზანი „მსოფლიო მშვიდობის“ შექმნა იყო. გაეროს წესდების თანახმად, გაეროს უშიშროების საბჭოს „საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნების მთავარი პასუხისმგებლობა“ ეკისრება.
ტრამპის „მშვიდობის საბჭოს“ წესდება, როგორც ჩანს, ანალოგიურად ფართო მასშტაბებს ისახავს მიზნად. მასში საერთოდ არ არის ნახსენები ღაზა, სამაგიეროდ ხაზგასმულია მისი გლობალური ამბიცია კონფლიქტების მოსაგვარებლად. ჯეისონ აიზეკსონი, ამერიკის ებრაული კომიტეტის, მსოფლიო მასშტაბით ებრაელი ხალხის მხარდამჭერი ორგანიზაციის, პოლიტიკისა და პოლიტიკური საკითხების მთავარი ოფიცერი, DW-ს განუცხადა, რომ ის მხარს უჭერს საბჭოს ამბიციებს ღაზის მიღმა, იმ პირობით, რომ მათ ნამდვილად შეუძლიათ კონფლიქტების შემცირებამდე მიყვანა. „შესაძლოა, მან უფრო დიდ წარმატებას მიაღწიოს, ვიდრე ეს გვინახავს კონფლიქტების მოგვარების სხვა მოდელებში, რომლებსაც მრავალი წლის განმავლობაში ვეყრდნობოდით და ზოგჯერ იმედგაცრუებულნიც ვრჩებოდით“, - თქვა მან.
გაერო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დაარსდა და უშიშროების საბჭოს რეფორმირების მოწოდებები ისმის. კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ მისი ამჟამინდელი სტრუქტურა, სადაც აშშ, ჩინეთი, რუსეთი, საფრანგეთი და დიდი ბრიტანეთი მუდმივი წევრები არიან, აღარ ასახავს გლობალური ძალების ამჟამინდელ განაწილებას და ზღუდავს წევრი ქვეყნების სამართლიან წარმომადგენლობას. თუმცა, მისი ჩანაცვლება ამ დროისთვის ვარიანტად არ განიხილება.
როდენბეკს ეჭვი ეპარება, რომ ტრამპი და საბჭო იმ კონფლიქტებს მიაქცევდნენ ყურადღებას, რომლებშიც მათ პირადი ინტერესი არ აქვთ, მაგალითად, უკრაინაში. ამჟამად, თითოეულ წევრს აქვს საკუთარი ინტერესი „მშვიდობის საბჭოში“ მონაწილეობის მისაღებად. ეს შეიძლება შეიცვალოს თითოეული კონფლიქტის მიხედვით, განმარტა როდენბეკმა.
მოწვეულ სახელმწიფოებს შორის კიდევ ერთი შეშფოთება საბჭოს სტრუქტურას ეხება. ამჟამად, აშშ-ის პრეზიდენტი მოქმედებს როგორც ერთადერთი თავმჯდომარე და წარმოადგენს აშშ-ს. მის ქვემოთ არის საბჭო, რომელიც შედგება წევრი სახელმწიფოებისგან და იღებს გადაწყვეტილებებს ბიუჯეტის შესახებ და აწარმოებს მოლაპარაკებებს ერთობლივ გადაწყვეტილებებზე. შემდეგ არის აღმასრულებელი საბჭო, რომელიც შედგება ტრამპის მიერ შერჩეული შვიდი პირისგან, მათ შორის აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო, მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტი აჯაი ბანგა, ჯარედ კუშნერი და სტივ უიტკოფი. მისი როლია საბჭოს გადაწყვეტილებების განხორციელება. ღაზის აღმასრულებელი საბჭო ხელმძღვანელობს ღაზასთან დაკავშირებულ მუშაობას და ზედამხედველობას უწევს ღაზის ადმინისტრირების ეროვნულ კომიტეტს (NCAG), რომელიც პასუხისმგებელი უნდა იყოს ტერიტორიის ადმინისტრირებაზე.
წესდების თანახმად, როგორც თავმჯდომარეს, ტრამპს აქვს ერთადერთი უფლება, მოიწვიოს სხვები საბჭოში, დაადოს ვეტო გადაწყვეტილებებს და „შექმნას, შეცვალოს ან დაშალოს შვილობილი ერთეულები“. ტრამპის შეცვლა შესაძლებელია მხოლოდ ნებაყოფლობითი გადადგომით ან „ქმედუუნარობის შედეგად“. ეს პრობლემას წარმოადგენს, ამბობს როდენბეკი. „როგორც ახლა არის ჩამოყალიბებული, ტრამპს შეუძლია გადადგეს აშშ-ის პრეზიდენტის თანამდებობიდან და მაინც დარჩეს „მშვიდობის საბჭოს“ ხელმძღვანელად და მაინც დანიშნოს საკუთარი მემკვიდრე“. მიუხედავად იმისა, რომ ეს შესაძლოა ღაზაში კონფლიქტისთვის გამოდგეს, როდენბეკი მიიჩნევს, რომ აშშ-ის დომინირებული სტრუქტურა „არ არის ის საერთაშორისო ორგანიზაციის ფორმა, რომელსაც დემოკრატიული ლეგიტიმაცია აქვს“.
#აშშ
#ტრამპი
#კონფლიქტი
#გაერო
#დიპლომატია
#მარკო რუბიო
#საერთაშორისო ურთიერთობები
#ღაზა
#ახლო აღმოსავლეთი
#მშვიდობის საბჭო
#ურსულა ფონ დერ ლაიენი
#მშვიდობა
#ჯარედ კუშნერი
წყარო: www.dw.com
გაზიარება