სომხეთში პენსიების ზრდა კამათს იწვევს

2026 წლის 1 აპრილიდან სომხეთში პენსიები, ასაკობრივი და ინვალიდობის შეღავათები 10,000 დრამით ($26.7) გაიზრდება. პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი პირველი იყო, ვინც გამოაცხადა, რომ მთავრობამ გადაწყვეტილება დაამტკიცა. მისი თქმით, ეს ნაბიჯი ასრულებს ვალდებულებას, გაიზარდოს მინიმალური პენსია მინიმალური სასურსათო კალათის დონემდე, ხოლო საშუალო პენსია სამომხმარებლო კალათის დონემდე. პრემიერ-მინისტრმა ასევე განმარტა, თუ რატომ გადაწყვიტა მთავრობამ ახლა მოქმედება. „სომხეთის ეკონომიკურმა ზრდამ 2025 წელს მოლოდინს გადააჭარბა. ეს დამატებით შესაძლებლობებს გვიქმნის. სომხეთის მოქალაქეებმა უნდა იგრძნონ ამ ზრდის შედეგები თავიანთ ყოველდღიურ ცხოვრებაში“, - განაცხადა ფაშინიანმა. ეკონომიკის მინისტრმა გევორგ პაპოიანმაც პენსიების ზრდა ეკონომიკურ ზრდას დაუკავშირა. თუმცა, საპარლამენტო ოპოზიციურმა პარტიებმა არგუმენტი დამაჯერებლად არ მიიჩნიეს. მათ ეს ზრდა — რომელიც არჩევნებამდე სამი თვით ადრე გამოცხადდა — „წინასაარჩევნო ხმების ყიდვად“ აღწერეს. ოპოზიციის წარმომადგენლები აღნიშნავენ, რომ სულ ორი თვით ადრე პრემიერ-მინისტრმა პარლამენტს განუცხადა, რომ პენსიონერები თავიანთი შემოსავლის უმეტეს ნაწილს ჯანდაცვაზე ხარჯავენ. მან თქვა, რომ მთავრობა მათ ამ წლის დასაწყისიდან უფასოდ ჩართავდა სავალდებულო ჯანმრთელობის დაზღვევის სისტემაში. იმ დროს ფაშინიანი ამტკიცებდა, რომ პენსიების 10,000 დრამით გაზრდა საჭირო არ იყო და ამბობდა: „ჩვენ ამ 10,000 დრამს მათ დაზღვევაზე მივმართავთ“. დეტალები იმის შესახებ, თუ როგორ და რამდენით გაიზრდება პენსიები, რას ამბობენ ხელისუფლება და მათი კრიტიკოსები, ასევე პენსიონერების რეაქციები სოციალურ ქსელებში, მოცემულია ქვემოთ. პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ მთავრობამ პენსიების ზრდის დამტკიცება ძირითადად სომხეთში მოქმედი მოქალაქეებისა და ბიზნესების — ადამიანების, რომლებიც მუშაობენ და იხდიან გადასახადებს — წყალობით შეძლო. „ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი ლოგიკური ჯაჭვი: მუშაობა — გადახდილი გადასახადები — პენსიები [და მათი ზრდა]. გადასახადების გადახდით ადამიანები ინვესტიციას ახორციელებენ საკუთარ კეთილდღეობაში. არანაკლებ მნიშვნელოვანია, რომ ისინი აძლიერებენ თავიანთ სახელმწიფოს, მის დამოუკიდებლობასა და სუვერენიტეტს. ეს ქმნის ქვეყნის შემდგომი განვითარების შესაძლებლობებს“, — განაცხადა მან. ფაშინიანმა დასძინა, რომ თავად პენსიონერებმაც ითამაშეს როლი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობაში. „ქეშბექის სისტემის შემოღების შემდეგ, ისინი სულ უფრო მეტად გადადიან უნაღდო ანგარიშსწორებაზე. ამით ისინი ხელს უწყობენ სომხეთში ჩრდილოვანი ეკონომიკის შემცირებას“. სომხეთში მოქმედებს ქეშბექის პროგრამა იმ ადამიანებისთვის, ვინც პენსიებს და სოციალურ შეღავათებს იღებს. უნაღდო ანგარიშსწორებისას, ისინი იღებენ 20%-იან დაბრუნებას თავიანთ საბანკო ბარათებზე. ყოველთვიური ლიმიტი 10,000 დრამია. მთავრობა ამ პროგრამას პენსიებისა და შეღავათების უფრო ფართო ზრდას უკავშირებს. ქეშბექის სისტემა ძალაში დარჩება 1 აპრილის შემდეგაც, როდესაც უფრო მაღალი გადახდები ამოქმედდება. *პენსიონერები გვიზიარებენ, როგორ მართონ შემოსავალი ინფლაციის ფონზე, ეკონომისტი კი სიტუაციის შესამსუბუქებლად ნაბიჯებს გვთავაზობს* შრომისა და სოციალურ საკითხთა მინისტრმა არსენ ტოროსიანმა განმარტა გადაწყვეტილების ძირითადი დეტალები, რომელიც ძალაში 1 აპრილს შევა. მისი თქმით, სომხეთი პენსიებს სხვადასხვა ფორმულის გამოყენებით ითვლის, სადაც საბაზო პენსია ცენტრალურ როლს ასრულებს. ის ამჟამად 24,000 დრამს ($64.17) შეადგენს და 34,000 დრამამდე ($90.9) გაიზრდება. „ყველა პენსია, რომელიც 24,000-დრამიანი საბაზო პენსიის საფუძველზე იყო გათვლილი, ახლა 34,000 დრამის ბაზას გამოიყენებს. შედეგად, ამ სისტემის ფარგლებში გათვლილი ყველა პენსია 10,000 დრამით გაიზრდება“, — განაცხადა მან. მინისტრმა ასევე გამოაცხადა მინიმალური პენსიის ზრდა. ის ადრე 36,000 დრამს ($96.2) შეადგენდა და 46,000 დრამამდე ($122.9) გაიზრდება. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ გადაწყვეტილება მოიცავს არა მხოლოდ პენსიებს, არამედ რამდენიმე სახის სოციალურ შეღავათს, მათ შორის: *ეკონომისტები ამბობენ, რომ ინდექსაცია უნდა გავრცელდეს არა მხოლოდ ხელფასებზე, არამედ პენსიებსა და შეღავათებზეც, რადგან ინფლაცია ყველაზე მეტად დაუცველ ჯგუფებს აზარალებს* „პენსიების, ასაკობრივი და ინვალიდობის შეღავათების 10,000-დრამიანი ზრდის შემდეგ, ყოველწლიურად დამატებით 75 მილიარდ დრამს [200 მილიონ დოლარზე მეტს] გამოვყოფთ“, — დაწერა ეკონომიკის მინისტრმა გევორგ პაპოიანმა თავის Facebook გვერდზე. მისი თქმით, გადაწყვეტილება 660,000-ზე მეტ მოქალაქეს შეეხება. 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი ამ დამატებით ხარჯებს არ მოიცავდა. მთავრობა თანხას სარეზერვო ფონდიდან დაფარავს, განმარტა მინისტრმა. პაპოიანმა განაცხადა, რომ სომხეთის ეკონომიკა 2025 წელს 7.2%-ით გაიზარდა, რამაც პენსიის გაზრდა შესაძლებელი გახადა. ოფიციალური პირები წლის ბოლოსთვის დაახლოებით 6%-იან ზრდას ვარაუდობდნენ. ეს პროგნოზი არ ითვალისწინებდა მაღალ ხარჯებს. 20 თებერვალს სტატისტიკის კომიტეტმა გამოაქვეყნა ეკონომიკური ზრდის საბოლოო ინდექსი. განახლებულმა ციფრმა მთავრობას დამატებითი ხარჯების დამტკიცების საფუძველი მისცა, თქვა პაპოიანმა. *მთავრობა ახალ დასაქმების პროგრამას იწყებს. თუმცა, ეს არის საპილოტე პროექტი და თავდაპირველად მხოლოდ ორ რეგიონში — კოტაიკსა და სიუნიკში განხორციელდება* კრისტინე ვარდანიანმა, ოპოზიციური „სომხეთის“ ფრაქციის დეპუტატმა, ხელისუფლებას რამდენიმე შეკითხვა დაუსვა: „თუ პენსიის ზრდა შესაძლებელი იყო, რატომ არ შეიტანა ის მთავრობამ სახელმწიფო ბიუჯეტში? კიდევ ერთი კითხვა ჩნდება: