სირია: ალ-ჰოლის ბანაკიდან ISIL-ის ნათესავების მასობრივი გაქცევა – „შემზარავი“ პირობები SDF-ის გასვლის შემდეგ

სირიელი ოფიციალური პირი აცხადებს, რომ გასულ თვეს ალ-ჰოლის ბანაკიდან ISIL-ის წევრთა ნათესავები გაიქცნენ, რაც სირიის დემოკრატიული ძალების (SDF) ბანაკიდან გასვლას მოჰყვა. სირია ალ-ჰოლის ISIL-ის ბანაკიდან მასობრივი გაქცევის შესახებ „შემზარავი“ პირობების ფონზე იუწყება. სირიელმა ოფიციალურმა პირმა დაადასტურა „მასობრივი გაქცევები“ ჩრდილოეთ სირიაში მდებარე იმ ობიექტიდან, სადაც ISIL-ის (ISIS) სავარაუდო მებრძოლთა ნათესავები იყვნენ განთავსებულნი. გაქცევები გასულ თვეს მოხდა, მას შემდეგ რაც ბანაკი ქურთების მეთაურობით მოქმედმა ძალებმა დატოვეს, რომლებიც მანამდე აკონტროლებდნენ მას. სირიის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა, ნურედინ ალ-ბაბამ, ოთხშაბათს დამასკოში ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ სირიის ძალებმა ბანაკის 17 კმ (11 მილის) პერიმეტრის კედელში 138-ზე მეტი დარღვევა აღმოაჩინეს. „როდესაც ჩვენი ძალები მივიდნენ, მათ აღმოაჩინეს კოლექტიური გაქცევების შემთხვევები, რადგან ბანაკი უწესრიგოდ იყო გახსნილი“, – განაცხადა მან. „ჩვენ დავაკვირდით მასობრივი გაქცევის შემთხვევებს, რაც გამოწვეული იყო ბანაკის შიდა ბერმებისა და საგუშაგოების გახსნით“, – თქვა მან. ალ-ჰოლი, რომელიც ჰასაკას პროვინციაში, ერაყის საზღვართან ახლოს მდებარეობს, ჩრდილო-აღმოსავლეთ სირიაში ISIL-ის სავარაუდო მებრძოლთა ნათესავების ყველაზე დიდი ბანაკი იყო და მას ქურთების მეთაურობით მოქმედი სირიის დემოკრატიული ძალები (SDF) აკონტროლებდნენ. SDF-ის ცნობით, მისი გასვლის წინ ბანაკში 23 000-ზე მეტი ადამიანი იმყოფებოდა. ბანაკის მცხოვრებლები, რომელთა უმეტესობა ბავშვები, ქალები და ხანდაზმულები იყვნენ, ტექნიკურად პატიმრები არ იყვნენ და უმეტესობას დანაშაული არ ედებოდა ბრალად. თუმცა, ისინი წლების განმავლობაში, ფაქტობრივად, პატიმრობაში იმყოფებოდნენ ამ მკაცრად დაცულ ობიექტზე. გასულ თვეს, სირიის არმიამ ჩრდილოეთის ტერიტორიებიდან SDF გააძევა სასიკვდილო შეტაკებების შემდეგ, რაც ქურთების მეთაურობით მოქმედი ძალების სირიის სახელმწიფო ინსტიტუტებში ინტეგრაციასთან დაკავშირებულ დავას მოჰყვა. ზეწოლის ქვეშ, SDF ბანაკიდან 20 იანვარს გავიდა, ხოლო რამდენიმე საათში კონტროლი სირიის უსაფრთხოების ძალებმა აიღეს. „SDF მოულოდნელად, კოორდინაციის გარეშე და სირიის ხელისუფლებისა თუ ISIL-ის წინააღმდეგ მოქმედი საერთაშორისო კოალიციის ინფორმირების გარეშე გავიდა“, – განაცხადა ალ-ბაბამ. გასვლის შემდეგ „ქაოტური მდგომარეობა“ შეიქმნა, პერიმეტრის კედელში „138-ზე მეტი დარღვევა“ აღმოჩნდა. დაუყოვნებლივ არ იყო ნათელი, თუ რამდენი ადამიანი გაიქცა სულ ალ-ჰოლის ბანაკიდან. ალ-ბაბამ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ ბანაკის მცხოვრებთა აბსოლუტური უმრავლესობა სირიელები და ერაყელები იყვნენ, ხოლო 44 სხვა ეროვნების 6 500 ადამიანიც იმყოფებოდა იქ. მან დაამატა, რომ სირიის ხელისუფლებამ მრავალი მცხოვრები ალეპოს პროვინციაში მდებარე ახტარინის ბანაკში გადაიყვანა, სადაც დახმარების სააგენტოებისთვის უფრო ადვილია მისვლა და სადაც ბავშვებს სათანადო განათლება და რეაბილიტაცია ექნებათ. ალ-ჯაზირას კორესპონდენტმა ჰაიდი პეტმა, რომელიც დამასკოდან იუწყებოდა, განაცხადა, რომ სირიელი ოფიციალური პირები სადავოდ ხდიან SDF-ის შეფასებას ალ-ჰოლში მყოფი 23 000 ადამიანის შესახებ. „მთავრობა ამბობს, რომ ეს რიცხვი ხელოვნურად იყო გაბერილი, რათა მეტი საერთაშორისო მხარდაჭერა მიეღოთ. ისინი აცხადებენ, რომ მოახერხეს გაქცეულთა უმეტესობის დაკავება და მათი ალეპოს პროვინციის ჩრდილოეთით მდებარე ბანაკში გადაყვანა“, – თქვა მან. თუმცა, იქ მხოლოდ 1 100 ოჯახია დადასტურებული, მაშინ როდესაც SDF-ის გასვლამდე ალ-ჰოლში 6 600 ოჯახი იმყოფებოდა, რაც დაახლოებით 5 000 გაურკვეველი პირის რაოდენობას ტოვებს, – აღნიშნა მან. ითვლება, რომ ისინი გაფანტულნი არიან ალეპოსა და იდლიბის სოფლად, ზოგი ბინებში არის განთავსებული, რომელთა დაფინანსება სოციალური მედიის საშუალებით მოხდა, სხვები უკვე არსებული ქსელების მიერ არიან გაყვანილნი, ხოლო ზოგიერთი უცხოელმა მებრძოლებმა გაიყვანეს. ამ ქალებისა და ბავშვების ადგილსამყოფელი ორმაგ შეშფოთებას იწვევს: უსაფრთხოების რისკი, რომელიც მათ შეიძლება შეუქმნან, თუკი ISIL-თან კავშირი დაუდასტურდებათ, და მათივე მოწყვლადობა, ვინაიდან ბანაკიდან მათთვის უცნობმა მამაკაცებმა გაიყვანეს, – დაამატა პეტმა. თავის მხრივ, ქურთების მეთაურობით მოქმედმა SDF-მა განცხადებაში აღნიშნა, რომ „ჩვენი ძალების გასვლა იყო პირდაპირი შედეგი სამხედრო თავდასხმისა... რომელიც დამასკოსთან დაკავშირებული ძალების მიერ იყო მიმართული ბანაკისა და მისი შემოგარენის წინააღმდეგ“. ISIL-ის ოჯახების გათავისუფლება „მოხდა დამასკოსთან დაკავშირებული ფრაქციების (ბანაკში) შესვლის შემდეგ და მოიცავდა მათ პირდაპირ მონაწილეობას“, – დაამატა მან. სირიის არმიასა და SDF-ს შორის ბრძოლები გასულ თვეს მიღწეული ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შემდეგ შეწყდა. სანამ SDF ალ-ჰოლიდან და ჩრდილოეთ სირიის სხვა ტერიტორიებიდან გავიდოდა, შეერთებული შტატების სამხედროებმა განაცხადეს, რომ მათ სირიის ციხეებიდან ერაყში გადაიყვანეს ISIL-ის 5 700-ზე მეტი დაკავებული ეჭვმიტანილი. ISIL-მა 2014 წელს სირიასა და ერაყში გაიარა, მასობრივი ხოცვა-ჟლეტა მოაწყო და ქალები და გოგონები სექსუალურ მონობაში ჩააგდო. აშშ-ის ხელმძღვანელობით მოქმედი ძალების მხარდაჭერით, ერაყმა 2017 წელს ქვეყანაში ISIL-ის დამარცხება გამოაცხადა, ხოლო SDF-მა საბოლოოდ ორი წლის შემდეგ სირიაში დაამარცხა ეს ჯგუფი. ISIL-ის დამარცხების შემდეგ, ალ-ჰოლში დაახლოებით 73 000 ადამიანი ცხოვრობდა. მას შემდეგ ეს რიცხვი შემცირდა, რადგან ზოგიერთმა ქვეყანამ თავისი მოქალაქეების რეპატრიაცია მოახდინა. ალ-ბაბამ განაცხადა, რომ სირიის საგარეო საქმეთა სამინისტრო კონტაქტშია მესამე ქვეყნების მოქალაქეების მთავრობებთან, რათა განიხილონ მათთან დაკავშირებული შემდგომი ნაბიჯები.