მმართველი პარტია „ქართული ოცნება“ გეგმავს ახალი სამართლებრივი შეზღუდვების შემოღებას, რომელიც სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას დააკისრებს მოქალაქეებს, რომლებიც „საჯაროდ უარყოფენ კონსტიტუციური ორგანოების ლეგიტიმურობას“ ან სხვებს ამისკენ მოუწოდებენ. ინიციატივა ითვალისწინებს სისხლის სამართლის კოდექსში ახალი მუხლის დამატებას, რომლის მიხედვითაც სასჯელი სამ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს, ასევე გამკაცრებულ სასჯელებს უკვე არსებული დანაშაულებისთვის, ჩადენილი „კონსტიტუციური ორგანოების არაღიარების საფუძველზე“. მთავრობა აცხადებს, რომ ცვლილებები ექსტრემიზმთან ბრძოლის მცდელობის ნაწილია, კრიტიკოსები კი შემოთავაზებულ კანონს თავისუფალი სიტყვისთვის საფრთხედ მიიჩნევენ მისი ფართო და ბუნდოვანი ფორმულირების გამო. როგორ მოხდა ეს – და, უპირველეს ყოვლისა, შეიძლება თუ არა მისი შეჩერება? პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტში შეტანილი ცვლილებების თანახმად, სისხლის სამართლის კოდექსს დაემატება ახალი 316-ე მუხლი „ექსტრემიზმი კონსტიტუციური წყობილების წინააღმდეგ“. ინიციატივის ავტორმა, დეპუტატმა არჩილ გორდულაძემ განაცხადა, რომ მუხლში აღწერილი დარღვევები მოიცავს: მაქსიმალური სასჯელი იქნება სამ წლამდე თავისუფლების აღკვეთა. სხვა შესაძლო სანქციები მოიცავს ჯარიმებს ან საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომას. იურიდიულ პირებს შესაძლოა დაეკისროთ ლიკვიდაცია და/ან ჯარიმები. გარდა ამისა, თუ რაიმე დანაშაული ჩადენილია „კონსტიტუციური ორგანოების ან ორგანიზაციების არაღიარების საფუძველზე“, ეს დამამძიმებელ გარემოებად ჩაითვლება. ასეთ შემთხვევებში მინიმალური სასჯელი არანაკლებ ერთი წელი იქნება. მმართველი პარტია „ქართული ოცნების“ პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ ქვეყანაში მოქმედებენ ძალები, რომლებიც არ ცნობენ მთავრობის იურისდიქციას მთელ ტერიტორიაზე და, შესაბამისად, საფრთხეს უქმნიან სახელმწიფოებრიობას. კობახიძემ მოიხსენია ოპოზიციის განცხადებები 2020 წლის არჩევნების შემდეგ შესაძლო გაყალბების შესახებ და აღნიშნა, რომ ოპოზიციურმა პარტიებმა მოგვიანებით ხელი მოაწერეს ევროკავშირის შუამავლობით მიღწეულ შეთანხმებას – ე.წ. შარლ მიშელის შეთანხმებას. მან თქვა, რომ მსგავსი ბრალდებები 2024 წლის არჩევნების შემდეგაც გაკეთდა, თუმცა მთავრობა ამტკიცებს, რომ ისინი მტკიცებულებებით არ იყო გამყარებული. მთავრობა ასევე მიუთითებს საერთაშორისო შეფასებებზე. ეუთო-ს სადამკვირვებლო მისიამ 2024 წლის არჩევნები კონკურენტულად და სამართლიანად შეაფასა. კობახიძისთვის ეს ამტკიცებს არგუმენტს, რომ საქართველოში არჩევნების ლეგიტიმურობის საჯაროდ უარყოფა პოლიტიკურ საბოტაჟს უტოლდება. პრემიერ-მინისტრმა კანონპროექტი რუსეთის პოლიტიკასაც დაუკავშირა საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებთან დაკავშირებით და განაცხადა, რომ სახელმწიფომ კანონმდებლობის მეშვეობით უნდა უპასუხოს როგორც გარე, ისე შიდა გამოწვევებს. ექსპერტებსა და მეწარმეებსაც დაეკისრებათ ჯარიმები და პატიმრობა; პარტიის წევრობა შეიზღუდება, ხოლო ლიდერების დაკავება გამარტივდება. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, საქართველომ განიცადა არაერთი პოლიტიკური კრიზისი, რომლის დროსაც ეჭვქვეშ დადგა არჩევნების ლეგიტიმურობა და სახელმწიფო ინსტიტუტებისადმი ნდობა. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, ოპოზიციის ნაწილმა ბოიკოტი გამოუცხადა პარლამენტს, და ევროკავშირის შუამავლობით მიღწეულმა შეთანხმებამ კრიზისი მხოლოდ დროებით შეარბილა. 2024 წელს, ყველა ოპოზიციურმა პარტიამ ერთხმად განაცხადა, რომ საპარლამენტო არჩევნები გაყალბებული იყო და უარი თქვა საპარლამენტო მუშაობაში მონაწილეობაზე. საქართველოს მეხუთე პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მსგავსად, ისინი მთავრობას არალეგიტიმურად მიიჩნევენ. ექსპერტები აცხადებენ, რომ კანონპროექტის ფორმულირება – განსაკუთრებით ისეთი ფრაზები, როგორიცაა „არალეგიტიმურობის აღქმის შექმნა“ და „ეროვნული ინტერესებისთვის ზიანის მიყენების რეალური საფრთხე“ – იძლევა ფართო ინტერპრეტაციის საშუალებას. ეს აჩენს საკვანძო კითხვას: სად გადის ზღვარი სახელმწიფოს წინააღმდეგ ძალადობრივ ქმედებებსა და პოლიტიკური კრიტიკის გამოხატვას შორის? ადამიანის უფლებათა დამცველები აფრთხილებენ, რომ ბუნდოვანი განმარტებები შესაძლოა გამოყენებულ იქნას პოლიტიკური ოპონენტების, აქტივისტების ან მედიის წინააღმდეგ. საერთაშორისო პრაქტიკაში, ანტიექსტრემიზმის კანონები, როგორც წესი, მიზნად ისახავს ძალადობის ან კონსტიტუციური წყობილების ძალადობრივი დამხობის პირდაპირ მოწოდებებს. საქართველოს შემთხვევაში, ცვლილებები ღრმა პოლიტიკური პოლარიზაციისა და არჩევნების ლეგიტიმურობის ირგვლივ მიმდინარე დავების დროს შემოდის. ამ კონტექსტში, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იქნება, თუ როგორ იქნება ახალი მუხლი ინტერპრეტირებული და გამოყენებული პრაქტიკაში. რეპრესიები, ხელისუფლების კონსოლიდაცია და ევროპისგან დაშორება – ასეთია საქართველოს ახალი „ანტიექსტრემისტული“ კანონპროექტის პოტენციური შედეგები, რომელსაც კრიტიკოსები ვარაუდობენ.