როგორც ნებისმიერი სოციალური მედიის აქტიური მომხმარებელი, კინგს კოლეჯ ლონდონის პროფესორი ალან რიდი დიდ ყურადღებას არ აქცევდა ხოლმე მის „ფიდზე“ შემთხვევით გამოჩენილ ღრმა ყალბ ვიდეოებს. ზოგჯერ ის მათ შესახებ შეტყობინებას აგზავნიდა, ზოგჯერ კი უბრალოდ გვერდს უვლიდა. ერთ დღეს, უცნობმა ანგარიშმა იგი საკუთარი სახის გამოსახულებით ვიდეოში მონიშნა. მასში, პროფესორ რიდის ხმასთან თითქმის იდენტური სინთეზური ხმით, გაკეთდა პოლიტიზებული განცხადება საფრანგეთის პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონის წინააღმდეგ, სადაც ის და დასავლეთის სხვა ლიდერები მოხსენიებულნი იყვნენ, როგორც „ტიტანიკის ბორტზე მყოფნი, რომლის კორპუსზეც აწერია „ევროკავშირი““. „ამ ვიდეოში თითქმის ყველაფერი საზარელი და საშინელია მოსასმენად“, – განუცხადა BBC-ს პროფესორმა რიდმა, თეატრის გამოცდილმა პროფესორმა, რომელსაც პოლიტიკასთან კავშირი არ აქვს. „ეს ჩემთვის... სრულიად უცხოა“. პროფესორ რიდის ავატარი გამოჩნდა რუსეთთან დაკავშირებული სინთეზური ვიდეოების ახალ ტალღაში, რომელმაც ბოლო თვეებში მოიცვა სოციალური მედია, რამაც უსაფრთხოების ექსპერტებში შეშფოთება გამოიწვია იმის გამო, რომ დასავლეთი მზად უნდა იყოს კრემლის გავლენის წინააღმდეგ საბრძოლველად ხელოვნური ინტელექტის ფრონტზე. „რასაც ჩვენ ვხედავთ, ეს არ არის მხოლოდ ღრმა ყალბი ვიდეოების ზრდა, არამედ ცვლილება იმისა, თუ როგორ იწარმოება გავლენა“, – განაცხადა კრის კრემიდან-კორტნიმ, ევროპული პოლიტიკის ცენტრის ანალიტიკოსმა თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებში. „ჩვენ ვდგავართ სისტემების წინაშე, რომლებსაც შეუძლიათ... მასშტაბური დარწმუნების გენერირება, თითქმის არაფრის ფასად. ჩემთვის ეს არის რევოლუცია პოლიტიკურ გავლენაში და ჩვენი ამჟამინდელი მმართველობის სქემებიდან არცერთი არ არის მზად ამისთვის“. ეს ვიდეოები – რომელთაგან ზოგიერთი ასობით ათას ნახვას აგროვებს – დისკრედიტაციას უწევს ევროკავშირის ინსტიტუტებს და კიევის მთავრობას კორუფციაში ადანაშაულებს ზუსტად იმ დროს, როდესაც ის დასავლელი პარტნიორებისგან დაფინანსებისთვის იბრძვის, რათა რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის მეხუთე წელს შეებრძოლოს. ბოლო პერიოდის ზრდა ხდება რამდენიმე თვის შემდეგ, რაც OpenAI-მ გამოუშვა Sora2, მისი ვიდეოგენერირების პროგრამული უზრუნველყოფის უახლესი ვერსია, რომელმაც ნახტომი მოახდინა პროდუქტის რეალიზმის კუთხით. ტექნოლოგიური გიგანტის ჩრდილში საბაზრო წილისთვის ბრძოლისას, უამრავმა „მეორე დონის“ აპლიკაციამ მომხმარებლების მოსაზიდად ფასები შეამცირა ან უარი თქვა უსაფრთხოების ზომებზე, როგორიცაა წყლის ნიშნები, რომლებითაც Sora2 აღნიშნავს თავის ვიდეოებს, რათა ისინი რეალური კადრებისგან განასხვავოს. „მათ სჭირდებათ მომხმარებლების მოზიდვა“, – განაცხადა რუსმა AI ექსპერტმა არმან ტუგანბაევმა და დასძინა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ OpenAI ცდილობს ხელი შეუშალოს კონკრეტული ადამიანების ვიდეოების შექმნის მცდელობებს, „მეორე დონის აპლიკაციები მოგცემენ ამ შესაძლებლობას“. OpenAI-მ BBC-ს განუცხადა, რომ ის ზომებს იღებს იმ ანგარიშების წინააღმდეგ, რომლებიც ჩართულნი არიან ზიანის მიყენების მიზნით შექმნილ მატყუარა აქტივობებში, მათ შორის ცრუ მტკიცებებში კონტენტის წარმოშობის შესახებ. ტექნოლოგიურმა რბოლამ ხელი შეუწყო უცხოური გავლენის კამპანიების მოცულობისა და სირთულის სტაბილურ ზრდას, რამაც გააძლიერა რუსეთის პოზიცია დასავლეთთან ჰიბრიდულ კონფლიქტში. დეკემბრის ბოლოს, ხელოვნური ინტელექტით გენერირებული ვიდეოები TikTok-ზე ვირუსულად გავრცელდა, სადაც ახალგაზრდა პოლონელი ქალები „პოლექსიტის“, ანუ პოლონეთის ევროკავშირიდან გასვლისკენ მოუწოდებდნენ. „ეჭვი არ არის, რომ ეს რუსული დეზინფორმაციაა“, – განაცხადა პოლონეთის მთავრობის სპიკერმა ადამ შლაპკამ. „თუ ვინმე ყურადღებით დააკვირდება, ამ ვიდეოებში რუსულ სინტაქსს შეამჩნევს“. პოლონეთმა ევროკომისიას მოუწოდა, გამოეძიებინა TikTok-ი ამ ინციდენტის გამო. TikTok-მა, რომელმაც მას შემდეგ წაშალა ეს კლიპები და ანგარიშები, რომლებიც მათ ავრცელებდნენ, განაცხადა, რომ 2025 წელს გლობალურად 75-ზე მეტი ფარული გავლენის ოპერაცია გააუქმა. გაერთიანებულ სამეფოში პარლამენტარებმა განიხილეს შეშფოთება, რომ რუსულმა ღრმა ყალბმა ვიდეოებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მაისის ადგილობრივ არჩევნებზე. „ჩვენ ვნახეთ, რომ ისინი ფართოდ გამოიყენება არჩევნებში მთელ მსოფლიოში, ამიტომ არ არსებობს მიზეზი ვიფიქროთ, რომ ბრიტანეთი გამონაკლისი იქნება“, – განუცხადა კანონმდებლებს ვიჯაი რანგარაჯანმა, დიდი ბრიტანეთის საარჩევნო კომისიის აღმასრულებელმა დირექტორმა. ბრიტანეთის ონლაინ უსაფრთხოების აქტი ექსპლიციტურად არ კლასიფიცირებს დეზინფორმაციას, როგორც ზიანს. ის ავალდებულებს პლატფორმებს, წაშალონ მასალა, რომელზეც მათ შეუძლიათ დაამტკიცონ, რომ უცხოური გავლენაა – პროცესი, რომელსაც ხშირად ძალიან დიდი დრო სჭირდება ონლაინ გარემოში, სადაც ვიდეოები საათებში ვრცელდება ვირუსულად. პოსტების წარმოშობის მიკვლევა რთულია, მაგრამ დასავლელი მკვლევრები ამბობენ, რომ ბევრი მათგანი იზიარებს საერთო მახასიათებლებს – სტილისტური მინიშნებებიდან გავრცელების შაბლონებამდე – რაც მათ კრემლთან შეთანხმებულ ორგანიზებულ სადეზინფორმაციო ერთეულებთან აკავშირებს. მიიჩნევა, რომ ერთ-ერთმა კამპანიამ, სახელწოდებით „მატრიოშკა“ ანუ „ოპერაცია გადატვირთვა“, მოლდოვის პრეზიდენტის, მაია სანდუს დისკრედიტაციის მიზნით, 2025 წლის საარჩევნო კამპანიის დროს სინთეზური ვიდეოების ტალღა მოაწყო. NewsGuard-მა, ონლაინ დეზინფორმაციის თვალთვალის ორგანიზაციამ, განაცხადა, რომ მან შეამჩნია საერთო ნიმუშები, რაც მიანიშნებს იმაზე, რომ პროფესორ რიდის მონაწილეობით ვიდეოს მიღმა სავარაუდოდ იგივე ქსელი იდგა. ოპერაციის სახელი – „მატრიოშკები“ რუსული ჩასადები თოჯინებია – ასახავს მის მეთოდს, რომელიც ორიგინალ ყალბ განცხადებას ახვევს ძველი ან გატეხილი სოციალური მედიის ანგარიშებიდან მიღებული გარემომცველი რეპოსტების ფენებში. ტრადიციული რუსული პროპაგანდისტული მედიასაშუალებებისგან, როგორიცაა RT და Sputnik, რომელთა წინააღმდეგაც დასავლეთმა უკრაინაში შეჭრის დაწყებისთანავე სწრაფად დააწესა სანქციები, განსხვავებით, ასეთი კამპანიები „სარწმუნო უარყოფის შესაძლებლობას იძლევა, რაც ართულებს კონტრ-გავლენის მცდელობებს“, – განაცხადა სოფი უილიამს-დანინგმა, კიბერ და ტექნოლოგიების მკვლევარმა Royal United Services Institute-დან.