როგორია რუსებთან უკრაინის ომის თაობაზე მოლაპარაკებების წარმოება? ეს არის კითხვა, რომელზე პასუხიც ბევრს აინტერესებს სამშვიდობო მოლაპარაკებების რამდენიმე რაუნდის შემდეგ, რომლებმაც, რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან ოთხი წლის შემდეგ, ჯერჯერობით მცირე შედეგი გამოიღო. ამ კვირის ბოლოს ჟენევაში, სავარაუდოდ, აშშ-ის შუამავლობით მორიგი დისკუსიების რაუნდი გაიმართება. ამ მოვლენის წინ BBC ესაუბრა სერგი კისლიცას, უკრაინის პრეზიდენტ ზელენსკის დელეგაციის წევრს, რომელიც მონაწილეობდა სამხედროებს შორის გამართულ ბოლო მოლაპარაკებებში. კისლიცას თქმით, ეს მოლაპარაკებები საქმიანი ხასიათისაა და, ზოგადად, თავისუფალია იმგვარი პოლიტიკური და ისტორიული სპეკულაციებისგან, რასაც მოსკოვი სხვაგან აჩვენებს. „სამხედროებს უკეთ ესმით, რა ხდება ბრძოლის ველზე“, – მითხრა მან, როდესაც ორშაბათ დილით საპრეზიდენტო სასახლეში შევხვდით. „სხვა საკითხია, რამდენად შეუძლიათ მათ [რუსებს] პირდაპირ მოხსენება... ინფორმაციის გაყალბების ან შეცვლის გარეშე“, – დაამატა მან. ომის დასრულება ადვილი არ არის. აღმოსავლეთ უკრაინაში ბრძოლის ველის სპეციფიკა – სადაც ათასობით დრონი პატრულირებს და კლავს უზარმაზარ, ე.წ. „რუხ ზონაში“ ორ მხარეს შორის, ხოლო 200 000 უკრაინელი მშვიდობიანი მოქალაქე კვლავ ცხოვრობს დონბასის „ციხესიმაგრის სარტყლის“ ქალაქებში – განცალკევების ტექნიკურ საკითხებს უკიდურესად ართულებს. „თქვენ უნდა გქონდეთ წესებისა და პროტოკოლების მკაფიო ნაკრები“, – განაცხადა კისლიცამ, „და გადამოწმებისა და მონიტორინგის გზა“. მისი თქმით, ამ სამუშაოს დიდი ნაწილი დასრულებულია, ნაწილობრივ, აშშ-ის ოფიციალური პირების, მათ შორის გენერალ ალექსუს გრინკევიჩის, ნატოს უმაღლესი სარდალი ევროპაში, და დენ დრისკოლის, არმიის მდივნის, მჭიდრო მონაწილეობის წყალობით. ცხადია, კიევის ინტერესებში არ შედის ტრამპის ადმინისტრაციის წარმომადგენლების გაკრიტიკება, მაგრამ როდესაც კისლიცა აშშ-ის დელეგაციას ძალისხმევისთვის აქებს, ის გულწრფელად ჟღერს. „ამერიკელებს პატივი უნდა მივაგოთ მათი ერთგულებისა და მოთმინებისთვის“, – ამბობს ის, „რადგან ისინი შეხვედრებზე განუწყვეტლივ სხედან. ისინი არამარტო აკვირდებიან... ისინი სვამენ კითხვებს და უსმენენ ჩვენს პასუხებს“. კისლიცა თანაბრად დადებითად აფასებდა დონალდ ტრამპის სიძის, ჯარედ კუშნერის, როლს, რომელსაც მან „არა ახალბედა“ უწოდა, და მილიარდერ-ელჩის, სტივ უიტკოფის, როლს, რომელსაც მან აღწერა, როგორც „ბევრად უფრო ბრძენი ადამიანი, ვიდრე მედიაში შექმნილი კარიკატურული იმიჯი“. აშშ, კისლიცას თქმით, საკვანძო როლს შეასრულებს ნებისმიერი მომავალი ცეცხლის შეწყვეტის მონიტორინგში, რესურსებით, მათ შორის სატელიტური და სხვა მაღალტექნოლოგიური მონიტორინგის საშუალებებით. „ჩვენ გვჭირდება ვინმე, ვინც არბიტრაჟის როლს შეასრულებს, რადგან თუ დარღვევა იქნება, უნდა არსებობდეს მესამე მხარე, რომელიც იქნება მყარი და ავტორიტეტული“. რუსეთის 2022 წლის სრულმასშტაბიან შეჭრამდე რვა წლის განმავლობაში, ამ მონიტორინგის როლს ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია (ეუთო) ასრულებდა – ჯგუფი, რომლის შეზღუდულმა რესურსებმა და აღსრულების მექანიზმების ნაკლებობამ ის დიდწილად უუნარო გახადა ესკალაციის პრევენციისთვის. „მათთვის საკმაოდ დიდი მიღწევა იყო ტერიტორიაზე სულ ორი უპილოტო საფრენი აპარატის ფრენა“, – განაცხადა კისლიცამ. „ეს ფლინტსტონების ეპოქაა იმასთან შედარებით, რაც დღეს გვაქვს“. შედარებისთვის, ბოლო მოხსენებები ვარაუდობს, რომ ნებისმიერ დროს 12 000-მდე დრონი ოპერირებს მხოლოდ პოკროვსკის თავზე. კისლიცას, რომელიც ასევე გაეროს ყოფილი ელჩია, ვკითხე, როგორ ახერხებდა მაგიდასთან ჯდომას კრემლის ლიდერის ემისრებთან, რომელსაც სურვილი აქვს, მილიონზე მეტი საკუთარი მოქალაქე შეწიროს უკრაინის დასამორჩილებლად. მან მითხრა, რომ წლების განმავლობაში ვარჯიშობდა. „ბევრად უარესი მინახავს. ხუთი წელი გავატარე ნიუ-იორკში, აქედან სამი – სრულმასშტაბიან შეჭრამდე. რეგულარულად ვიჯექი ოთახში მტერთან ერთად“. ერთი საღამო კი მის მეხსიერებაშია ჩაბეჭდილი: 2022 წლის 23 თებერვალი. გაეროს უშიშროების საბჭოს საგანგებო სხდომის შუაგულში, რომელიც უკრაინაში არსებული მწვავე კრიზისის განსახილველად იყო მოწვეული, ელჩმა მიიღო ცნობა, რომ მის ქვეყანაზე თავდასხმა ხდებოდა. ამავე დროს, კიევში, შვიდი დროის სარტყლით აღმოსავლეთით, მახსოვს, როგორ გავიგე პირველი შორეული აფეთქებები, როდესაც რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეტევა უკრაინაზე დაიწყო. მტკივნეული დრამის ფონზე, კისლიცა ცდილობდა, დაერწმუნებინა რუსეთის ელჩი, ვასილი ნებენზია, დაერეკა თავისი უფროსისთვის, საგარეო საქმეთა მინისტრ სერგეი ლავროვისთვის, რათა გარანტიები მოეთხოვა, რომ რუსული ჯარები არ შეიჭრებოდნენ. „მე უკვე ყველაფერი ვთქვი, რაც დღეს ვიცი“, – უპასუხა ნებენზიამ, კისლიცას თქმით. „ამ დროს მინისტრ ლავროვს არ გავაღვიძებ“. ყველას ცხოვრება იმ მომენტში შეიცვალა. კისლიცა გაეროში კიდევ სამი წელი დარჩა, სანამ კიევში დაბრუნდებოდა. თუ დელეგაციები ხუთშაბათს ჟენევაში კვლავ შეხვდებიან, ის იქ იქნება, კვლავ იმუშავებს ცეცხლის შეწყვეტის კონტურებსა და მექანიზმებზე, მაგრამ ამავე დროს ელოდება თავსატეხის უმნიშვნელოვანესი ნაწილის ადგილზე დადებას. „ომის შეჩერება შესაძლებელია ერთი ადამიანის ერთი ზარით მისი სამხედრო შტაბის უფროსთან“, – თქვა მან. „მაგრამ, როგორც ჩანს, კრემლის დიქტატორი [რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი] ჯერჯერობით ომის შეწყვეტისთვის მზად არ არის“. რუსეთის უკრაინაში შეჭრიდან ოთხი წლის შემდეგ, ვიქტორია იზვიეკოვა.