ჟაკ ტილის კარნავალის ფიგურებმა, რომლებიც ვლადიმერ პუტინს დასცინიან, ის მოსკოვის სასამართლოს წინაშე დააყენეს. სასამართლო პროცესის გაჭიანურების ფონზე, დიუსელდორფელმა სატირიკოსმა ბრალდებები სიტყვის თავისუფლებაზე თავდასხმად შეაფასა. რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი უკრაინის სისხლში ბანაობს, ხოლო აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი გაბრაზებული ბავშვივით ხევს კლიმატის დაცვის შეთანხმებას: გერმანელი მხატვრისა და ფიგურების შემქმნელის, ჟაკ ტილის მიერ შექმნილი ეს დიუსელდორფის კარნავალის ფიგურები პროვოკაციისთვისაა განკუთვნილი. ახლა მათ რუსეთის სახელმწიფოც გააღიზიანეს, რომელმაც ის სასამართლოში უჩივლა — ეს ცნობილი მხატვრისთვის პირველი შემთხვევაა. ტილის წინააღმდეგ სასამართლო პროცესი ამჟამად მოსკოვში მიმდინარეობს. მისი გაგრძელება გასულ ოთხშაბათს, ბრალდებულის არყოფნის პირობებში, იყო დაგეგმილი, თუმცა ხანმოკლე გახსნის სესიის შემდეგ, ის მეორედ გადაიდო 26 თებერვლამდე. დეკემბერში გამართულ ადრინდელ მოსმენებზე, სასამართლოს მიერ დანიშნული ადვოკატი დააგვიანდა; ამჯერად, პროკურატურის მოწმეები არ გამოცხადდნენ. მოსკოვში დაგეგმილ მომდევნო მოსმენებს გერმანიის საელჩოს წარმომადგენლები დაესწრებიან, თუმცა მათ სიტყვით გამოსვლის უფლება არ ექნებათ. „ყველაფრის გათვალისწინებით, რაც ახლა მსოფლიოში ხდება, აბსოლუტურად სასაცილოდ მიმაჩნია, რომ კარნავალის ფიგურების შემქმნელს, სხვათა შორის, ასამართლებენ. ეს იგივეა, თხილის გასატეხად ურო გამოიყენო,“ – განაცხადა ტილიმ DW-სთან ინტერვიუში. ტილის მასშტაბური ფიგურები დიუსელდორფის „ვარდების ორშაბათის“ აღლუმების კარნავალის პლატფორმებზეა განთავსებული, რომლებიც ფერფლის ოთხშაბათის წინა ორშაბათს იმართება და მსოფლიოში ცნობილი გახდა. ეკლესია იქნება თუ სახელმწიფო, კლიმატური კატასტროფა თუ მემარჯვენე ექსტრემისტები, ტილი არც ერთ თემას არ ერიდება. „ბევრი იყო სამართლებრივი მოქმედების მუქარა, მათ შორის შარშან, როდესაც ავაგე პლატფორმა, სადაც ალისა ვაიდელი, „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ [ნაწილობრივ მემარჯვენე ექსტრემისტული პარტია — რედაქტორის შენიშვნა] თავმჯდომარე, ჯადოქრის სახლში იყო გამოსახული. მას ხელში ეჭირა ჯანჯაფილის სვასტიკა ახალგაზრდა ამომრჩევლების ცხვირწინ. იყო 20 სამართლებრივი მოქმედების მუქარა, მაგრამ არანაირი ბრალდება არ წაუყენებიათ.“ გერმანიაში სიტყვის თავისუფლება ფუნდამენტური უფლებაა, რომელიც კანონით არის გამყარებული — ეს მოიცავს პოლიტიკურ სატირასაც, იმ პირობით, რომ ის არ არღვევს სხვა კანონებს. „სატირა სინამდვილეში იუმორით შეზავებული დაცინვაა; იუმორით შეფუთული კრიტიკა,“ — განაცხადა ტილიმ, „და პუტინი ვერ იტანს კრიტიკას. ვინც სხვანაირად ფიქრობს, სასამართლოში აღმოჩნდება და, უარეს შემთხვევაში, რაიმე სახის საპატიმრო ბანაკში.“ მას ეჭვი აქვს, რომ ეს მასაც შეიძლება დაემართოს. რუსეთის მთავრობის მიერ შეტანილი სისხლის სამართლის საჩივარი ტილისთვის ესკალაციის ახალ დონეს წარმოადგენს. მას ბრალი ედება რუსული სახელმწიფო ინსტიტუტების, მათ შორის სამხედრო ძალებისა და პრეზიდენტ პუტინის დეფამაციაში. ტილის 2023 წლის კარნავალის ფიგურამ, რომელზეც რუსი ლიდერი უკრაინულ სისხლში ბანაობს (ზედა ფოტო), სავარაუდოდ, გამოიწვია ეს პროცესი. „ისინი ამბობენ, რომ მე რუსული სამხედრო ძალები შეურაცხყოფილი მაქვს და საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე ვმოქმედებ,“ — თქვა მან. იგივე ბრალდებები ხშირად უყენდებათ რუსეთის რეჟიმის კრიტიკოსებს. რატომ წაუყენეს ტილის ბრალდება მხოლოდ 2025 წლის დეკემბერში, გაუგებარია. დღემდე, ტილის არ მიუღია ბრალდების ოქმი და არც სასამართლოს მიერ დანიშნულ ადვოკატთან უსაუბრია. თუ სასამართლო მას დამნაშავედ ცნობს, მხატვარს შესაძლოა ჯარიმა, ასევე საპატიმრო ბანაკში პატიმრობა დაეკისროს. „პუტინის გრძელი ხელი რუსეთის ფარგლებს სცილდება,“ — განაცხადა ტილიმ. „შედეგი ის არის, რომ მე უბრალოდ აღარ მაქვს უფლება შევიდე გარკვეულ ქვეყნებში, რადგან მათ რუსეთთან ექსტრადიციის შეთანხმებები აქვთ, მაგალითად, ინდოეთი ან სერბეთი, ეგვიპტე და ინდონეზია,“ — თქვა მან. გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ცალსახად ურჩია მას, არ იმოგზაუროს ამ ქვეყნებში. გერმანული კარნავალის დღესასწაულებზე ტრადიციაა, რომ ხელისუფლება სატირული ფიგურებით დასცინონ. იერარქიები იცვლება და ადამიანებს უფლება აქვთ, ღიად დასცინონ ხელისუფლებას — კონცეფცია, რომელიც გერმანულად ცნობილია როგორც „ხუმრობის თავისუფლება“ ან „Narrenfreiheit“. საუკუნეების წინ, სამეფო კარის ხუმარას ევალებოდა, სამთავრო და სამეფო კარზე მმართველებისთვის მათი ქმედებების შესახებ შიშველი სიმართლე ეთქვა, ღიად გამოეთქვა ის, რის თქმასაც სხვები ვერ ბედავდნენ. „და ეს დღესაც ხუმარას საქმეა,“ — განაცხადა ტილიმ. „რა თქმა უნდა, მე არ გამიკეთებია არანაირი ყალბი განცხადება — მე მასხრად ავაგდე უზენაესი მხედართმთავარი პუტინი, ისევე როგორც დონალდ ტრამპი, ირანის მოლები და [თურქეთის] რეჯეფ თაიფ ერდოღანი. ეს უბრალოდ ჩემი საქმეა.“ ტილიმ პუტინის პირველი ფიგურა რუსი საგამოძიებო ჟურნალისტის, ანა პოლიტკოვსკაიას მკვლელობის შემდეგ, 2006 წელს შექმნა. მისი თქმით, ის რუსეთის პრეზიდენტის მიმართ თავიდანვე კრიტიკული იყო და რუსეთის სახელმწიფოს ბრალდებებს პირადად არ იღებს. ეს ზუსტად ის არის, რასაც ელოდა: „ეს არის ღირებულებები, რომლებიც უნდა დავიცვათ, თუნდაც კრიტიკული იუმორით,“ — აღნიშნა მან. „ბრალდებები მიზნად ისახავს თქვას: 'ჩვენ ვიცით, რას აკეთებთ, და ჩვენ გვაქვს რეაგირების საკუთარი მეთოდები', და ეს არის გზავნილი ყველასთვის და არა მხოლოდ ჩემთვის.“ მიუხედავად განაჩენისა, ტილი არ შეშინდება. ის ყურადღების მიპყრობაში დადებით მხარესაც კი ხედავს. „რა თქმა უნდა, სასიამოვნო დადასტურებაა, რომ საკუთარი გავლენა ფართოა. ვხედავ, რომ სატირა მტკივნეულია და პუტინსაც სტკივა,“ — თქვა მან.