გასულ კვირას მუსლიმური წმინდა თვის, რამადანის დაწყებასთან ერთად, ერაყის ქალაქმა მოსულმა აღადგინა თავისი სულიერი და კულტურული სიცოცხლით სავსე ატმოსფერო. წლების ომისა და განადგურების შემდეგ, რელიგიური რიტუალები კვლავ შეერწყა კულტურულ აქტივობებს, რომლებიც ქალაქის მემკვიდრეობას, იდენტობასა და კოლექტიურ მეხსიერებას ასახავს. რამადანის პირველ ღამეს, მაგრიბის ლოცვის მოწოდებისთანავე, ტრადიციული რამადანის სიმღერა „მაჯინა ია მაჯინა“ ძველ უბნებში გაისმა. ტრადიციულ სამოსში გამოწყობილი ბავშვები ქუჩებში დადიან და რამადანის სიმღერებს მღერიან, რაც მრავალწლიან ტრადიციებს აცოცხლებს. „ბავშვების ეს შეკრება აცოცხლებს მოსულისა და ერაყის მემკვიდრეობას და მათ უზიარებს წმინდა თვის ერთად აღნიშვნისა და გაზიარების ღირებულებებს“, – განაცხადა 31 წლის იასერ გოიანმა, კულტურის, ხელოვნებისა და მემკვიდრეობის ფონდ „ბითნას“ წევრმა. რამადანის დროს ღამით შესრულებული თარავიჰის ლოცვები ასევე დაბრუნდა დიდ ალ-ნურის მეჩეთსა და მის საკულტო დახრილ მინარეთში, ალ-ჰადბაში, თითქმის ცხრა წლის განმავლობაში პირველად – 2017 წელს ISIL (ISIS) მებრძოლების მიერ მეჩეთის დაბომბვამდე ცოტა ხნით ადრე, ერაყის მთავრობის კამპანიის პიკზე, რომელიც მიმართული იყო ქალაქზე კონტროლის დამყარებული დაჯგუფების წინააღმდეგ. „დიდ სიხარულს ვგრძნობ მეჩეთში ლოცვების ხელახლა შესრულებით მისი აღდგენისა და გახსნის შემდეგ, რაც ასახავს მის სულიერ და ისტორიულ მნიშვნელობას“, – დასძენს გოიანი. ტრადიციული მთხრობელი, ანუ „ჰაკავათი“, ასევე გამოჩნდა რამადანის საღამოებზე, რომელიც მოსულის წარსულიდან მოგვითხრობს ისტორიებს. „ჰაკავათი წარმოადგენს კავშირს წარსულსა და აწმყოს შორის. ჩვენ ვყვებით ისტორიებს იმის შესახებ, თუ როგორი იყო ცხოვრება მოსულში, განსაკუთრებით რამადანის წმინდა თვეში. ტექნოლოგიური განვითარების მიუხედავად, ადამიანებს მაინც უყვართ ძველ მოგონებებთან დაბრუნება“, – განმარტა 52 წლის აბირ ალ-ღანემმა, რომელიც მთხრობელის როლს ასრულებს. ამასობაში, „მუსაჰარათი“ – ტრადიციული გამღვიძებელი, რომელიც განთიადის წინ აღვიძებს ადამიანებს მცირე კერძისთვის, რათა დღის განმავლობაში მარხვის შენარჩუნებაში დაეხმაროს – კვლავ დადის მოსულის ძველი ქალაქის უბნებში გათენებამდე. 34 წლის ღუფრან თამერი, რომელიც ამ როლს ასრულებს, ამბობს: „მუსაჰარათი ადამიანებს ახსენებს რამადანის ავთენტურ რიტუალებს და რამადანის ღამეებს ცოცხლად ინარჩუნებს, მიუხედავად თანამედროვე ცხოვრებაში მომხდარი ცვლილებებისა“. ტრადიციული თამაშები რამადანის ატმოსფეროს საკვანძო ნაწილად რჩება. „ჩვენ სინიას თამაშს 1980-იანი წლებიდან ვთამაშობთ. ის მჭიდროდ არის დაკავშირებული რამადანთან და მონაწილეებს შორის თბილ და ხალისიან ატმოსფეროს ქმნის ღამით“, – განაცხადა 55 წლის ფაჰად მოჰამედ კაშმულამ. მოსულის ბაზრები, განსაკუთრებით ისტორიული „ბაბ ალ-სარაი“, ცოცხლდება რამადანის დროს, რადგან მოსახლეობა სეზონური პროდუქტების საყიდლად მიდის. ფინიკი განსაკუთრებით მოთხოვნადია, რადგან ის სწრაფ ენერგიას აძლევს მარხვაში მყოფთ. 65 წლის ხალილ მაჰმუდი, რომელიც თითქმის 40 წელია ფინიკს ყიდის „ბაბ ალ-სარაიში“, ამბობს, რომ რამადანის დროს, განსაკუთრებით ამ ბაზარში, ფინიკის გაყიდვები საგრძნობლად იზრდება. „მარხვაში მყოფები ძალიან ეძებენ ფინიკს, რადგან ის დღის განმავლობაში დაკარგული შაქრის კომპენსირებაში ეხმარება“, – აღნიშნა მან. ქიშმიშის წვენი, კიდევ ერთი რამადანის სასმელი, ასევე პოპულარულია მთელ ქალაქში. „წვენი მზადდება მაღალი ხარისხის ქიშმიშისა და ქურთისტანის მთებიდან მოტანილი ახალი პიტნისგან. ქიშმიშს ასველებენ, წურავენ, ჭყლეტენ და ისევ წურავენ, სანამ გასაყიდად ჩანთებში ჩაასხამენ. მაღაზიები ხალხმრავლდება, რადგან ადამიანები მარხვის შემდეგ ენერგიის აღდგენას ცდილობენ“, – განაცხადა ქიშმიშის წვენის მწარმოებელმა ჰუსეინ მუვაფაქმა. რელიგიური და კულტურული აქტივობების პარალელურად, ქალაქში რამადანის დროს იზრდება ჰუმანიტარული ინიციატივებიც, მათ შორის გაჭირვებულთა ვალების გადახდა, საკვების კალათების დარიგება, უფასო იფტარის კერძების მოწყობა და სოციალური სოლიდარობის ღირებულებების ხელშეწყობა.