სომხეთის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ყოველწლიურად პენიტენციური სისტემისთვის 13.5 მილიარდ დრამზე მეტი (36 მილიონი აშშ დოლარი) გამოიყოფა. ეს თანხები გამოიყენება სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში მყოფი პირებისთვის საკვების, ტანსაცმლისა და სხვა ძირითადი საჭიროებების დასაფარად. ამჟამად სომხეთის ციხეებში 1,392 დაკავებული და 1,462 მსჯავრდებული პატიმარი იმყოფება. უფლებადამცველების თქმით, ეს რიცხვი არ მცირდება, არამედ კვლავ იზრდება, რადგან სასამართლოები ბრალდებულების მიმართ აღკვეთის ღონისძიებად ყველაზე ხშირად პატიმრობას იყენებენ. ექსპერტები ამბობენ, რომ ციხეებზე სახელმწიფო ხარჯების შემცირება, უპირველეს ყოვლისა, სასამართლო პრაქტიკის გადახედვას მოითხოვს, კერძოდ, დანაშაულთა ფართო სპექტრისთვის პატიმრობის ხშირი გამოყენების საკითხს. „პატიმრობა სახელმწიფოს ინტერესების დაცვის პრინციპს უნდა ეფუძნებოდეს. მაგრამ რა არის აქ სახელმწიფოს ინტერესი? ნამდვილად აწყობს თუ არა სახელმწიფოს, რომ გადასახადის გადამხდელთა ხარჯზე ადამიანი ციხეში ჰყავდეს?“ — იკითხა იურისტმა არაიკ პაპიკიანმა. იუსტიციის სამინისტრომ დეტალური ინფორმაცია მხოლოდ საერთო თანხის ნაწილის — 2,150 დრამის (5.73 აშშ დოლარი) — განაწილების შესახებ წარმოადგინა. განაწილება შემდეგია: სამინისტროს ცნობით, დარჩენილი ნაწილი — ყოველდღიური ხარჯები, რომელიც შეადგენს 13,170 დრამს (35.12 აშშ დოლარი) — მოიცავს: 2021 წლიდან ქვეყნის კანონმდებლობა იძლევა ალტერნატიული აღკვეთის ღონისძიებების გამოყენების საშუალებას, მაგრამ სასამართლოები მათ კვლავ უგულებელყოფენ. განმარტებები უფლებადამცველი ზარუჰი ჰოვანისიანისგან. „ჩვენ ბევრ შეტყობინებასა და საჩივარს ვიღებთ სამედიცინო მომსახურების ხარისხთან დაკავშირებით. ადამიანები ამბობენ, მაგალითად, რომ სათანადოდ არ მიეწოდებათ თეთრეული, ან რომ გაუარესებულია საკვების ხარისხი,“ — განაცხადა უფლებადამცველმა ზარუჰი ჰოვანისიანმა. ის არის მონიტორინგის ჯგუფის წევრი, რომელიც ზედამხედველობს სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში არსებულ პირობებს. ჰოვანისიანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ პატიმრების შენახვაზე უფრო მეტი სახელმწიფო სახსრები გამოიყოფა, ვიდრე ოფიციალურად დასახელებული 13,170 დრამია. მან განმარტა, რომ ეს მაჩვენებელი არ მოიცავს გარკვეულ ხარჯებს, როგორიცაა სამედიცინო მომსახურება. „როდესაც ადამიანი შინაპატიმრობაშია, ის თავად აგვარებს ჯანმრთელობის პრობლემებს და ეს სახელმწიფოსთვის დამატებით ტვირთად არ იქცევა. მაგრამ როდესაც ვინმე ციხეშია — იქნება ეს დაკავებული თუ მსჯავრდებული — სახელმწიფო ვალდებულია დაფაროს მათი შენახვასთან დაკავშირებული ყველა ხარჯი,“ — თქვა მან. სურსათის ხარისხისა და სურსათის კანონმდებლობის ექსპერტმა დავით პიპოიანმა განაცხადა, რომ კვებაზე დაახლოებით 1,350 დრამის დახარჯვა „აქცენტს აკეთებს ნახშირწყლებით მდიდარ“ და უფრო ხელმისაწვდომ პროდუქტებზე. „რაც შეეხება მიკროელემენტებს, მათი სრული მიწოდების უზრუნველსაყოფად საჭირო იქნება თანხის გაზრდა 1,450-დან 1,500 დრამამდე (3.86–4 აშშ დოლარი),“ — დასძინა მან. ისინი აცხადებენ, რომ სამართალდამცავი ორგანოები ცდილობენ ინციდენტები უფრო ხელსაყრელ შუქზე წარმოაჩინონ, ნაცვლად იმისა, რომ ძირითად პრობლემებს მიუდგნენ. იურისტმა არაიკ პაპიკიანმა სახელმწიფოს ხარჯები პატიმრებზე საკუთარი ოჯახის შენახვის ხარჯებს შეადარა. მან დაასკვნა, რომ მთავრობა ერთ პატიმარზე უფრო მეტს ხარჯავს, ვიდრე ის თავის ოთხსულიან ოჯახზე. „ვფიქრობ, რომ ეს თანხები პატიმრების ოჯახების სოციალურ განვითარებაზე — მათ განათლებასა და დასაქმებაზე — რომ დახარჯულიყო, დამიჯერეთ, ისინი პატიმრები არ გახდებოდნენ,“ — განაცხადა მან.