საერთაშორისო ურთიერთობები
/
28.02.2026
პაკისტანი ავღანეთს ინდოეთის „კოლონიად“ მოიხსენიებს – ქაბულის ურთიერთობები დელისთან თალიბანამდე იწყება
ისლამაბადსა და ქაბულს შორის ესკალაციის ფონზე, პაკისტანმა ავღანეთის თალიბანი ინდოეთის „მარიონეტად“ მოიხსენია. პაკისტანის თავდაცვის მინისტრმა ხავაჯა ასიფმა დაადანაშაულა თალიბანი „ტერორიზმის ექსპორტში“ და ავღანეთთან „ღია ომი“ გამოაცხადა, მას შემდეგ, რაც პაკისტანმა ქაბულში რამდენიმე ობიექტი დაბომბა. ინდოეთმა მკაცრად დაგმო პაკისტანის ავიაიერიშები და მათ „შიდა წარუმატებლობების ექსტერნალიზების მცდელობა“ უწოდა. სტატიაში მოცემულია ინდოეთისა და ავღანეთის ურთიერთობების ისტორია, თალიბანის მმართველობის პერიო
პაკისტანმა ავღანეთი ინდოეთის „კოლონიად“ გამოაცხადა, თუმცა ინდოეთის ურთიერთობები ქაბულთან თალიბანის ხელისუფლებაში მოსვლამდე იწყება. პაკისტანმა ავღანეთის თალიბანი ინდოეთის „მარიონეტად“ მოიხსენია, ისლამაბადსა და ქაბულს შორის ესკალაციის ფონზე. პარასკევს გამთენიისას ქაბულში პაკისტანის მიერ განხორციელებული დაბომბვიდან რამდენიმე საათში, პაკისტანის თავდაცვის მინისტრმა ხავაჯა ასიფმა სოციალურ ქსელ X-ზე დაწერა, რომ 2021 წლის ივლისში ავღანეთიდან ნატოს ძალების გასვლის შემდეგ, „მოსალოდნელი იყო, რომ ავღანეთში მშვიდობა დაისადგურებდა და თალიბანი ავღანელი ხალხის ინტერესებსა და რეგიონულ სტაბილურობაზე იქნებოდა ორიენტირებული“. „თუმცა, თალიბანმა ავღანეთი ინდოეთის კოლონიად აქცია“, – დაწერა მან და თალიბანი „ტერორიზმის ექსპორტში“ დაადანაშაულა. „პაკისტანმა ყველა ღონე იხმარა, როგორც პირდაპირ, ისე მეგობარი ქვეყნების მეშვეობით, სიტუაციის სტაბილურად შესანარჩუნებლად. განხორციელდა ფართომასშტაბიანი დიპლომატია. თუმცა, თალიბანი ინდოეთის მარიონეტად იქცა“, – განაცხადა მან და ავღანეთთან „ღია ომი“ გამოაცხადა.
ასიფს ინდოეთი ავღანეთთან დაძაბულობაში პირველად არ მოჰყავს. გასული წლის ოქტომბერში მან განაცხადა: „ინდოეთს სურს პაკისტანთან დაბალი ინტენსივობის ომში ჩართვა. ამის მისაღწევად ისინი ქაბულს იყენებენ“. ამ დრომდე ასიფს თავისი განცხადებების გასამყარებლად არანაირი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია და თალიბანმა უარყო ბრალდებები, თითქოს მასზე ინდოეთი ახდენს გავლენას. თუმცა, ინდოეთმა დაგმო პაკისტანის სამხედროების ბოლოდროინდელი ქმედებები ავღანეთში, რამაც გააძლიერა ისლამაბადის მზარდი შეშფოთება იმის შესახებ, რომ მისი ბირთვული მეტოქე და თალიბანი უფრო და უფრო უახლოვდებიან ერთმანეთს. ამ კვირის დასაწყისში, მას შემდეგ, რაც პაკისტანის სამხედროებმა კვირას ავღანეთის ტერიტორიაზე საჰაერო იერიშები განახორციელეს, ინდოეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განცხადებაში აღნიშნა, რომ ნიუ-დელი „მკაცრად გმობს პაკისტანის ავიაიერიშებს ავღანეთის ტერიტორიაზე, რამაც გამოიწვია მშვიდობიანი მოსახლეობის, მათ შორის ქალებისა და ბავშვების მსხვერპლი, რამადანის წმინდა თვის განმავლობაში“. პარასკევს დილით პაკისტანსა და ავღანეთს შორის დაძაბულობის ესკალაციის შემდეგ, ინდოეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა რანდჰირ ჯაისვალმა კიდევ ერთხელ განაცხადა, რომ ნიუ-დელი „მკაცრად“ გმობს პაკისტანის ავიაიერიშებს და ასევე აღნიშნა, რომ ისინი პარასკევს, რამადანის წმინდა თვის განმავლობაში მოხდა. „ეს არის პაკისტანის კიდევ ერთი მცდელობა, მოახდინოს თავისი შიდა წარუმატებლობების ექსტერნალიზება“, – ნათქვამია ჯაისვალის განცხადებაში სოციალურ ქსელ X-ზე.
გაიზარდა თუ არა ინდოეთის გავლენა ავღანეთში თალიბანის მმართველობის პერიოდში და რა არის ინდოეთის საბოლოო მიზანი ავღანეთთან მიმართებაში? აი, რა ვიცით:
როდესაც თალიბანი პირველად მოვიდა ავღანეთში ხელისუფლებაში 1996 წელს, ინდოეთმა ჯგუფის მიმართ მტრული პოლიტიკა აიღო და არ ცნო მისი ძალაუფლება. ინდოეთმა ასევე უარი თქვა თალიბანთან ყველა დიპლომატიურ ურთიერთობაზე. იმ დროს ნიუ-დელი თალიბანს პაკისტანის სადაზვერვო სააგენტოების მარიონეტად განიხილავდა. პაკისტანი, საუდის არაბეთთან და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებთან ერთად, იყო ერთადერთი სამი ქვეყანა, რომელმაც იმ მომენტში თალიბანის ადმინისტრაცია აღიარა. შემდეგ, 2001 წელს, ინდოეთმა მხარი დაუჭირა ავღანეთში აშშ-ის ხელმძღვანელობით განხორციელებულ შეჭრას, რომელმაც თალიბანის ადმინისტრაცია დაამხო. ამის შემდეგ ინდოეთმა კვლავ გახსნა თავისი საელჩო ქაბულში და მხარი დაუჭირა ჰამიდ ქარზაის ხელმძღვანელობით შექმნილ ახალ მთავრობას. თალიბანმა, საპასუხოდ, ავღანეთში ინდოეთის საელჩოებსა და საკონსულოებს შეუტია. 2008 წელს, სულ მცირე 58 ადამიანი დაიღუპა, როდესაც თალიბანმა ქაბულში ინდოეთის საელჩო დაბომბა.
2021 წელს, თალიბანის ხელისუფლებაში დაბრუნების შემდეგ, ინდოეთმა კვლავ დახურა თავისი საელჩო ავღანეთში და ოფიციალურად არ ცნო თალიბანი ქვეყნის მთავრობად. მაგრამ ერთი წლის შემდეგ, როდესაც პაკისტანსა და თალიბანს შორის ურთიერთობები გაუარესდა შეიარაღებული ჯგუფების გამო, რომლებსაც პაკისტანი ავღანეთს აფარებდა ხელს, ინდოეთმა დაიწყო თალიბანთან ურთიერთობა. 2022 წელს ინდოეთმა გაგზავნა „ტექნიკურ ექსპერტთა“ გუნდი ქაბულში თავისი მისიის სამართავად და გასული წლის ოქტომბერში ოფიციალურად გახსნა თავისი საელჩო ავღანეთის დედაქალაქში. ნიუ-დელიმ ასევე ნება დართო თალიბანს, ემოქმედა ავღანეთის საკონსულოები ინდოეთის ქალაქებში – მუმბაიში და ჰაიდერაბადში. ბოლო ორი წლის განმავლობაში ნიუ-დელისა და ავღანეთის ოფიციალურმა პირებმა შეხვედრები გამართეს საზღვარგარეთ, ქაბულსა და ნიუ-დელიში. გასული წლის იანვარში, თალიბანის ადმინისტრაციის საგარეო საქმეთა მინისტრი ამირ ხან მუტაკი დუბაიში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში შეხვდა ინდოეთის საგარეო საქმეთა მდივანს ვიკრამ მისრის. შემდეგ, 2025 წლის ოქტომბერში, მან ნიუ-დელის ეწვია და შეხვდა ინდოეთის საგარეო საქმეთა მინისტრს სუბრაჰმანიამ ჯაიშანკარს. ამ შეხვედრის შემდეგ მუტაკიმ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ ქაბული „ყოველთვის ეძებდა კარგ ურთიერთობებს ინდოეთთან“ და, ერთობლივ განცხადებაში, ავღანეთმა და ინდოეთმა პირობა დადეს, რომ ექნებოდათ „მჭიდრო კომუნიკაცია და გააგრძელებდნენ რეგულარულ თანამშრომლობას“. დიპლომატიური კავშირების გაძლიერების გარდა, ინდოეთმა ჰუმანიტარული დახმარებაც შესთავაზა ავღანეთს თალიბანის მმართველობის პირობებში. გასული წლის ნოემბერში ავღანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში 6.3 მაგნიტუდის მიწისძვრის შემდეგ, ინდოეთმა გაგზავნა საკვები, მედიკამენტები და ვაქცინები, ხოლო ჯაიშანკარი იყო ერთ-ერთი პირველი საგარეო საქმეთა მინისტრი, ვინც მუტაკის დაურეკა და მხარდაჭერა შესთავაზა. გასული წლის დეკემბრიდან, ინდოეთმა ასევე დაამტკიცა და განახორციელა რამდენიმე ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურული პროექტი ავღანეთში, ქვეყნის პრესის საინფორმაციო ბიუროს 2025 წლის დეკემბრის ანგარიშის მიხედვით.
წყარო: www.aljazeera.com
გაზიარება