Netflix სულ უფრო მეტად ქმნის ფილმებსა და სერიალებს გაფანტული, „მეორე ეკრანის“ მაყურებლებისთვის. DW-ის ჟურნალისტი სკოტ როქსბორო კითხულობს, თუ რას ნიშნავს ეს ამბის მოყოლის სტილზე, ვიზუალურ ენასა და კინოს, როგორც ხელოვნების ფორმის, მომავალზე. ნუთუ Netflix მართლაც გვიჩლუნგებს? არ ვგულისხმობ ძველებურ, „ტელევიზორი ტვინს აფუჭებს“ ფრაზას; იმ საათებს, რომლებსაც „ბრიჯერტონის“ ან „კალმარის თამაშის“ სერიების ყურებაში ვხარჯავთ და რომელთა უკეთ გამოყენებაც შეიძლებოდა დოსტოევსკის წაკითხვისთვის. ვგულისხმობ: ამარტივებს თუ არა Netflix დიალოგებსა და ნარატივს თავის ფილმებსა და სატელევიზიო შოუებში, რათა მოერგოს აუდიტორიას, რომლის შესახებაც იცის, რომ ის ძლივს აქცევს ყურადღებას? ეს აზრი გამიჩნდა „უცნაური ამბების“ (Stranger Things) ბოლო სეზონის ყურებისას. დაფერების ძმების Netflix-ის სერიალი 2016 წელს დაიწყო, როგორც ნოსტალგიური მიძღვნა 80-იანი წლების ყველაფრისადმი, განსაკუთრებით კი სტივენ კინგის რომანებისა და სტივენ სპილბერგის ფილმებისადმი — „ცეცხლის ალქაჯი“ ხვდება „უცხოს“ „დრაკონებისა და დუნდულების“ გზით. მაგრამ საკუთარი მსოფლიო წარმატების მსხვერპლი გახდა, ცხრა წლისა და ხუთი სეზონის განმავლობაში, შოუ გაბერილ და მოუქნელ სანახაობად იქცა. „უცნაური ამბების“ ადრეული მიმზიდველობის დიდი ნაწილი ვიზუალური იყო: ტანსაცმელი, დეკორაციები, გაცვეთილი, მაგრამ მაგარი სპეცეფექტები, ეპიკური ბრძოლის სცენები. ბოლო სეზონისთვის, ამის უმეტესი ნაწილი შეცვალა პერსონაჟების გარშემო ჯდომამ და იმის ახსნამ, რასაც აპირებენ, თანაც აუდიტორიისთვის უკვე ნანახი სიუჟეტური მომენტების განმეორებით. სამყარო თითქოს დასასრულისკენ მიდის, მაგრამ მაიკს, უილს, ნენსისა და ელევენს ყოველთვის აქვთ დრო ერთი დამატებითი ახსნა-განმარტებისთვის. „უცნაური ამბები“ მარტო არ არის. Netflix-ის ორიგინალური კონტენტის ყურებისას, მალევე შეამჩნევთ ერთსა და იმავე ნიმუშს. პერსონაჟები აღწერენ, რას აკეთებენ ან გრძნობენ. ისინი შეგახსენებენ, რა მოხდა რამდენიმე წუთის წინ. ისინი დეტალურად გიხსნიან თავიანთ მიზნებსა და მოტივაციებს, იმ შემთხვევისთვის, თუ რამე გამოგრჩათ პირველ – ან მეორე – ჯერზე. ფილმში „ირლანდიური სურვილი“ (Irish Wish), ერთჯერად Netflix-ის ფანტაზიაში სხეულის გაცვლის შესახებ, მედი კელი (ლინდსი ლოჰანი) იმდენად ღიად მოგვითხრობს ყველაფერს, რომ თითქმის შთამბეჭდავია. „ჩვენ ერთად გავატარეთ ერთი დღე. ვაღიარებ, რომ მშვენიერი დღე იყო დრამატული ხედებითა და რომანტიკული წვიმით, – ამბობს ის, – მაგრამ ეს არ გაძლევთ უფლებას, ეჭვქვეშ დააყენოთ ჩემი ცხოვრებისეული არჩევანი. ხვალ პოლ კენედის ცოლად ვყვები.“ „კარგი,“ – პასუხობს მისი საყვარელი ჯეიმსი (ედ სპელერსი), ფრაზით, რომელიც ნაკლებად დაწერილი და უფრო მეტად გენერირებული ჩანს. „ეს უკანასკნელი იქნება, რასაც ჩემგან ნახავ, რადგან ამ სამუშაოს დასრულების შემდეგ ბოლივიაში მივდივარ გადაშენების პირას მყოფი ხის ხვლიკის გადასაღებად.“ იდეა აღარ არის „აჩვენე და ნუ მოყვები“, არამედ „მოყევი – და ისევ მოყევი“ გაფანტული მაყურებლებისთვის. და ეს „მოყევი, ნუ აჩვენებ“ ლავინა შემთხვევითი არ არის. ეს მიზანმიმართულია. როდესაც მეთ დეიმონი ქმნიდა ფილმს „The Rip“, თავის ახალ Netflix-ის პოლიციურ თრილერს ბენ აფლეკთან ერთად, Netflix-მა შესთავაზა დიალოგების გამარტივება. „ჯო როგანის გამოცდილებაზე“ მიცემულ ინტერვიუში დეიმონმა თქვა, რომ Netflix-ის აღმასრულებელმა დირექტორებმა წამოაყენეს იდეა, რომ „საშინელი არ იქნებოდა, თუ სიუჟეტს სამჯერ ან ოთხჯერ გაიმეორებდი დიალოგში, რადგან ხალხი ტელეფონებზეა მიჯაჭვული ყურების დროს.“ ეს ფენომენი ცნობილია როგორც „მეორე ეკრანის“ ყურება და Netflix-ის ალგორითმებმა – რომლებსაც შეუძლიათ წამში დააფიქსირონ, როდის ითიშებიან მაყურებლები ან როდის ტოვებენ ყურებას – მკაფიო დასკვნა გამოიტანეს: მათი აუდიტორია გაფანტულია და კონტენტი ამ გაფანტულობას უნდა მოერგოს. შოუები იწერება იმისთვის, რომ გადარჩეს ონლაინ შოპინგის, TikTok-ის სქროლვის ან სხვა ოთახიდან ნახევრად მოსმენის დროს. მსახიობმა და პროდიუსერმა ჟუსტინ ბეიტმანმა ამას „ვიზუალური მუზაკი“ უწოდა – ტელევიზია, როგორც ლიფტის მუსიკა. ეს ყველაფერი სრულიად ახალი არ არის. ყოველთვის გვქონდა „უთოობის ტელევიზორი“ – სერიალები, განმეორებითი ჩვენებები, რეალითი შოუები, რომლებიც ფონზე ჩართული იყო, სანამ მაყურებლები სხვა საქმეს აკეთებდნენ. რაც ახლა განსხვავებულია, არის ის, რომ Netflix-მა ეს ლოგიკა გამოიყენა პრესტიჟულ დრამებზე, ბლოკბასტერულ ფილმებსა და ფლაგმანურ სერიალებზე. ეს გასაკვირი არ უნდა იყოს. ეს, ბოლოს და ბოლოს, ის პლატფორმაა, რომელმაც თავისი ბრენდი „დივნის კარტოფილის“ მანტრაზე „Netflix and chill“ ააგო. ადვილად ასათვისებელი, მყისიერად გასაგები და მყისიერად დასავიწყებელი ნარატივი ხარვეზი კი არ არის, არამედ პროდუქტი. და ეს მხოლოდ დიალოგი არ არის. ყურადღებიანმა Netflix-ის მაყურებლებმა – რომლებიც ახლა გადაშენების პირას მყოფი სახეობაა – შესაძლოა შეამჩნიეს, რომ სტრიმინგის მრავალი ფილმი და სერიალი საოცრად ერთნაირად გამოიყურება და ჟღერს. ნათელი, მაგრამ დაბალკონტრასტული ციფრული განათება. გაბრტყელებული გამოსახულება, რომელიც გადარჩება დღის სინათლეზე გაფერმკრთალების გარეშე. შეკუმშული ხმოვანი მიქსები, რომლებიც ყველაფერს ერთ შუა დონეზე ინარჩუნებენ, რაც უზრუნველყოფს ჩურჩულის გასაგონობას, მაგრამ სცენებს ტექსტურას ან სიჩუმეს ართმევს. ეს არჩევანი აზრს იძენს, თუ ვივარაუდებთ, რომ თქვენი აუდიტორია არ ზის ბნელ კინოთეატრში დიდი ეკრანითა და მოცულობითი ხმით, არამედ ტელეფონზე მეტროში, ან ლეპტოპზე გარეთ, ნახევრად უყურებს, რადგან მზე ამკრთალებს გამოსახულებას. ნელ-ნელა ეს გვანელებს ფილმის ან ტელევიზიის, როგორც ჩამთრევი, ვიზუალური ხელოვნების ფორმის იდეისგან. ეს გვაშორებს კადრირებას, განათებას და სიჩუმის ექსპრესიულ ძალას – კინოს ინსტრუმენტებს. მიუხედავად ამისა, ალგორითმულად დაპროგრამებული „ნაგვისკენ“ სვლა გარდაუვალი არ არის.