Netflix სულ უფრო ხშირად ქმნის ფილმებსა და სერიალებს ყურადღებაგაფანტული, „მეორე ეკრანის“ მაყურებლისთვის. DW-ის ჟურნალისტი სკოტ როქსბორო კითხულობს, რას ნიშნავს ეს ამბის მოყოლის, ვიზუალური ენისა და კინოს, როგორც ხელოვნების ფორმის, მომავლისთვის. Netflix ნამდვილად გვანელებს ინტელექტუალურად? ამაში არ ვგულისხმობ ძველებურ წარმოდგენას, რომ „ტელევიზორი ტვინს აფუჭებს“; ანუ, რომ „ბრიჯერტონის“ ან „კალმარის თამაშის“ სერიების ყურებაში გატარებული საათები შეიძლება უკეთ დაიხარჯოს დოსტოევსკის კითხვაზე. ვგულისხმობ: Netflix ხომ არ ამარტივებს დიალოგებსა და ნარატივს თავის ფილმებსა და სერიალებში, რათა მოერგოს აუდიტორიას, რომელმაც იცის, რომ ის ძლივს აქცევს ყურადღებას? ეს აზრი გამიჩნდა „უცნაური ამბების“ ბოლო სეზონის ყურებისას. დაფერების ძმების Netflix-ის სერიალი 2016 წელს დაიწყო, როგორც 80-იანი წლების ნოსტალგიური ხარკი, განსაკუთრებით კი სტივენ კინგის რომანებისა და სტივენ სპილბერგის ფილმებისადმი – „ცეცხლის ალქაჯი“ ხვდება „უცხოს“ „დუნდულები და დრაკონების“ გზით. მაგრამ თავისი მსოფლიო წარმატების მსხვერპლი გახდა, ცხრა წლისა და ხუთი სეზონის განმავლობაში, შოუ გაბერილ და მოუქნელ ნარატივად იქცა. „უცნაური ამბების“ ადრეული მიმზიდველობის დიდი ნაწილი ვიზუალური იყო: ტანსაცმელი, დეკორაციები, გაცვეთილი, მაგრამ მაგარი სპეცეფექტები, ეპიკური საბრძოლო სცენები. ბოლო სეზონის განმავლობაში, ამის დიდმა ნაწილმა ადგილი დაუთმო პერსონაჟებს, რომლებიც სხედან და ხსნიან, რის გაკეთებას აპირებენ, თან იმეორებენ სიუჟეტურ წერტილებს, რაც მაყურებელს უკვე ნანახი აქვს. სამყარო თითქოს დასასრულისკენ მიდის, მაგრამ მაიკს, უილს, ნენსისა და ელევენს ყოველთვის აქვთ დრო ერთი დამატებითი განმარტებისთვის (ექსპოზიციისთვის). „უცნაური ამბები“ მარტო არ არის. Netflix-ის ორიგინალური პროდუქციის თვალიერებისას სწრაფად იკვეთება ნიმუში. პერსონაჟები აღწერენ, რას აკეთებენ ან რას გრძნობენ. ისინი შეგახსენებენ, რა მოხდა რამდენიმე წუთით ადრე. ისინი მკაფიოდ გადმოსცემენ თავიანთ მიზნებსა და მოტივაციებს, იმ შემთხვევისთვის, თუ პირველ – ან მეორე – ჯერზე რამე გამოგრჩათ. „ირლანდიურ სურვილში“, Netflix-ის ერთჯერად სხეულების გაცვლის ფანტაზიაში, მედი კელი (ლინდსი ლოჰანი) იმდენად პირდაპირ განმარტებით „გადატვირთვას“ გვთავაზობს, რომ ეს თითქმის შთამბეჭდავია. „ერთი დღე გავატარეთ ერთად. ვაღიარებ, რომ მშვენიერი დღე იყო, სავსე დრამატული ხედებითა და რომანტიკული წვიმით, – ამბობს ის, – მაგრამ ეს არ გაძლევს უფლებას, ეჭვქვეშ დააყენო ჩემი ცხოვრებისეული არჩევანი. ხვალ პოლ კენედის ცოლად ვყვები“. „კარგი“, – პასუხობს მისი საყვარელი ჯეიმსი (ედ სპელერსი) ფრაზით, რომელიც უფრო გენერირებულად ჟღერს, ვიდრე დაწერილად. – „ეს იქნება ბოლო, რასაც ჩემგან ნახავ, რადგან ამ სამუშაოს დასრულების შემდეგ ბოლივიაში მივდივარ გადაშენების პირას მყოფი ხის ხვლიკის გადასაღებად“. იდეა აღარ არის „აჩვენე, არ უთხრა“, არამედ „უთხარი – და კვლავ უთხარი“ ყურადღებაგაფანტული მაყურებლისთვის. და „უთხარი, არ აჩვენოს“ ამგვარი ზვავი შემთხვევითი არ არის. ეს გააზრებული დიზაინია. როდესაც მეტ დეიმონი იღებდა „რიპს“, თავის ახალ Netflix-ის პოლიციურ თრილერს, რომელშიც ბენ აფლეკიც მონაწილეობს, Netflix-მა შესთავაზა დიალოგის გამარტივება. „ჯო როგანის გამოცდილებაზე“ მიცემულ ინტერვიუში დეიმონმა თქვა, რომ Netflix-ის აღმასრულებლებმა წამოაყენეს იდეა, რომ „ცუდი არ იქნება, თუ სიუჟეტს სამჯერ ან ოთხჯერ გაიმეორებთ დიალოგში, რადგან ხალხი ტელეფონებზეა ყურებისას“. ეს ფენომენი ცნობილია როგორც „მეორე ეკრანის“ ყურება, და Netflix-ის ალგორითმებმა – რომლებსაც შეუძლიათ წამში ზუსტად აკონტროლონ, როდის თიშავს ან წყვეტს მაყურებელი ყურებას – მკაფიო დასკვნა გამოიტანეს: მათი აუდიტორია ყურადღებაგაფანტულია და კონტენტი ამ ყურადღების გაფანტვას უნდა მოერგოს. შოუები ისე იწერება, რომ მაყურებელმა შეძლოს მათი ყურება ონლაინ შოპინგის, TikTok-ის სქროლვის ან სხვა ოთახიდან ნახევრად მოსმენის დროსაც კი. მსახიობმა და პროდიუსერმა ჯასტინ ბეიტმანმა ამას „ვიზუალური მუზაკი“ უწოდა – ტელევიზია, როგორც ლიფტის მუსიკა. ეს ყველაფერი სრულად ახალი არ არის. ჩვენ ყოველთვის გვქონდა „საპნის ოპერები“, განმეორებითი ჩვენებები, რეალითი შოუები, რომლებიც ფონზე გაშვებული იყო, სანამ მაყურებელი სხვა რამეს აკეთებდა. განსხვავება ისაა, რომ Netflix-მა ეს ლოგიკა გამოიყენა მაღალბიუჯეტიან დრამებზე, ბლოკბასტერ ფილმებსა და ფლაგმანურ სერიალებზე. ეს არ უნდა იყოს გასაკვირი. ეს ხომ ის პლატფორმაა, რომელმაც თავისი ბრენდი „Netflix and chill“ მანტრაზე ააგო. ადვილად მოსანელებელი, მყისიერად გასაგები და მყისიერად დასავიწყებელი ნარატივი არ არის შეცდომა – ეს პროდუქტია. და ეს მხოლოდ დიალოგს არ ეხება. ყურადღებიანმა Netflix-ის მაყურებლებმა – რომლებიც ახლა გადაშენების პირას მყოფი სახეობაა – შესაძლოა შენიშნეს, რომ სტრიმინგის მრავალი ფილმი და სერიალი საოცრად ერთნაირად გამოიყურება და ჟღერს. ნათელი, მაგრამ დაბალკონტრასტული ციფრული განათება. გაბრტყელებული გამოსახულებები, რომლებიც დღის შუქზეც კი აღიქმება. შეკუმშული ხმის მიქსები, რომლებიც ყველაფერს ერთ შუა დონეზე ინარჩუნებს, უზრუნველყოფს ჩურჩულის გასაგონობას, მაგრამ სცენებს ტექსტურასა და სიჩუმეს ართმევს. ეს არჩევანი აზრიანია, თუ ვივარაუდებთ, რომ თქვენი აუდიტორია არ ზის ბნელ კინოთეატრში დიდ ეკრანთან და მოცულობითი ხმით, არამედ უყურებს ტელეფონით მეტროში, ან ლეპტოპით გარეთ, ნახევრად უყურებს, სანამ მზე გამოსახულებას აუფერულებს. ნელ-ნელა, ეს გვაშორებს კინოსა თუ ტელევიზიის, როგორც ჩამთრევი, ვიზუალური ხელოვნების ფორმის იდეას. ეს გვართმევს კადრირებას, განათებას და სიჩუმის გამომხატველ ძალას – კინოს ინსტრუმენტებს. თუმცა, ალგორითმულად პროგრამირებული „ფაფისკენ“ გადახრა გარდაუვალი არ არის. Netflix-ის