მსოფლიო ამბები
/
26.02.2026
ნეპალი: BBC-ის გამოძიება უიარაღო მომიტინგეებზე მომაკვდინებელი ცეცხლის გახსნის ბრძანებას ავლენს
BBC-ის გამოძიებამ დაადგინა, რომ ნეპალში ათასობით ახალგაზრდა, უიარაღო მომიტინგის წინააღმდეგ მომაკვდინებელი ცეცხლის გამოყენების ბრძანება ქვეყნის ყოფილმა პოლიციის უფროსმა გასცა. გასულ წელს, 8 სექტემბერს, დედაქალაქ კატმანდუში 19 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის სკოლის მოსწავლე, რომელიც ზურგში ტყვიით მოკლეს. ეს მოვლენები, რომლებსაც პოლიტიკური კორუფციის გამო დაწყებული პროტესტი უძღოდა წინ, მთავრობის გადადგომით დასრულდა. BBC-მ მოიპოვა პოლიციის შიდა დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებს, რომ „პეტრე 1“-ის მეტსახელი
BBC-ის გამოძიების თანახმად, ნეპალში ათასობით ახალგაზრდა, უიარაღო მომიტინგის წინააღმდეგ მომაკვდინებელი ცეცხლის გამოყენების ნებართვა ქვეყნის ყოფილმა პოლიციის უფროსმა გასცა. გასული წლის 8 სექტემბერს, დედაქალაქ კატმანდუში დაღუპული 19 ადამიანიდან ერთი სკოლის მოსწავლე იყო, რომელიც ბრბოსგან შორდებოდა, როდესაც მას თავის უკანა მხარეს ესროლეს. ათობით ადამიანი დაშავდა. ე.წ. „გენერაცია Z“-ის დემონსტრაციებზე მომხდარმა მოვლენებმა – რომლებსაც პოლიტიკური კორუფციის გამო კვირების განმავლობაში დაგროვილი უკმაყოფილება უძღოდა წინ – გამოიწვია შემდგომი პროტესტები, რის შედეგადაც ნეპალის პრემიერ-მინისტრი გადადგა და მისი მთავრობა მეორე დღეს დაინგრა.
BBC World Service-ის გუნდმა ნახა პოლიციის შიდა დოკუმენტი, რომელიც დეტალურად აღწერს 8 სექტემბრის მოვლენებს. ის ცხადყოფს, რომ ვიღაცამ, რომელიც იყენებდა საიდენტიფიკაციო ნიშანს „პეტრე 1“, თავის ოფიცრებს უთხრა „აუცილებელი ძალის გამოყენება“ კომენდანტის საათის ამოქმედებიდან 10 წუთის შემდეგ და ადგილზე მყოფი ოფიცრების მიერ მომაკვდინებელი ძალის გამოყენების განმეორებითი მოთხოვნების შემდეგ. წყაროების ცნობით BBC Eye Investigations-ისთვის, „პეტრე 1“ იყო ნეპალის ყოფილი პოლიციის ინსპექტორ გენერლის, ჩანდრა კუბერ ხაფუნგის საიდენტიფიკაციო ნიშანი. ხაფუნგს არ უარყვია ბრძანების გაცემა, მაგრამ ნეპალის პოლიცია აცხადებს, რომ ეს მოხდა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მას ნებართვა მისცა სამთავრობო უსაფრთხოების კომიტეტმა და მას შემდეგ, რაც ძალის ყველა სხვა ფორმა გამოყენებული იქნა, ნეპალის კანონმდებლობის შესაბამისად. ხაფუნგმა – რომელიც ნოემბერში გავიდა პენსიაზე – BBC-ის კომენტარის მოთხოვნას არ უპასუხა.
BBC-ის მიერ შესწავლილი ვიდეომასალები ცხადყოფს, რომ 17 წლის შრიიამ ჩაულაგაინი – 19 მსხვერპლიდან ყველაზე ახალგაზრდა – უიარაღო იყო და ადგილის დატოვებას ცდილობდა, როდესაც ის დაიღუპა. 8 სექტემბრის მოვლენებს ამჟამად საჯარო გამოძიება იკვლევს, რომლის ანგარიშიც ჯერ არ გამოქვეყნებულა. ამ დრომდე არავინ დასჯილა – და საყოველთაო არჩევნები 5 მარტს არის დაგეგმილი.
BBC-მ დაადგინა მოვლენათა ჯაჭვი, რომელიც დეტალურად არის აღწერილი გაჟონილ პოლიციის ჟურნალში და დადასტურებულია მოქმედი ოფიცრების შიდა ცნობებით, რამაც სროლები გამოიწვია. ვიზუალური მტკიცებულებების, მათ შორის 4000-ზე მეტი ვიდეოსა და ფოტოს, ასევე ქუჩებში მყოფი ადამიანებისა და სამეთაურო ცენტრში უსაფრთხოების ოფიციალური პირების მიერ მოვლენების მონიტორინგის დეტალების ანალიზით, ჩვენ შევკრიბეთ ნეპალის უახლესი ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე დრამატული და სისხლიანი დღის ყველაზე სრულყოფილი აღწერა. გაფრთხილება: ეს ამბავი შეიცავს გარდაცვლილი ადამიანების სურათებს.
ნეპალი ახალგაზრდა დემოკრატიაა. ის რესპუბლიკა გახდა 2008 წელს, სამოქალაქო ომის შემდეგ, რომელმაც 17 000-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა და 10 წელი გაგრძელდა. ახალი კონსტიტუციის მიერ დაპირებული ახალი დასაწყისიდან ათი წლის შემდეგ, ბევრი ახალგაზრდა ამბობს, რომ ეს იმედები კვლავ არ არის გამართლებული. ზოგიერთი შეფასებით, დაახლოებით ყოველი მეხუთე ახალგაზრდა ნეპალელი უმუშევარია. უკმაყოფილების დიდი ნაწილი გამოითქვა ონლაინ, განსაკუთრებით „გენერაცია Z“-ის წარმომადგენლებს შორის – მათ, ვინც ამჟამად 14-დან 29 წლამდე ასაკის არიან. გასული წლის აგვისტოში, Gen Z აქტივისტებმა სოციალურ მედიაში ისეთი ტერმინების გაზიარება დაიწყეს, როგორიცაა „ნეპო ბავშვი“, ნეპალის ელიტის პრივილეგირებული შვილების აღსაწერად. 4 სექტემბერს მთავრობამ აკრძალა ზოგიერთი პლატფორმა, მათ შორის Facebook, YouTube, Instagram და X. აქტივისტები გადავიდნენ სათამაშო ჩატის პლატფორმა Discord-ზე, რომელიც ორგანიზებისთვის ცენტრად იქცა. ერთ-ერთ ფორუმზე, „ახალგაზრდობა კორუფციის წინააღმდეგ“, წევრებმა დაგეგმეს საპროტესტო აქცია პარლამენტის წინ 8 სექტემბერს.
შრიიამ ჩაულაგაინის დედას არ უნდოდა, რომ ის წასულიყო. „მე ვუთხარი, რომ არ მიეღო მონაწილეობა. პროტესტებზე შეიძლება მოხდეს რაღაცები“, – განუცხადა მან BBC-ს. მაგრამ შრიიამ ღრმად იყო ჩართული პოლიტიკაში, თქვა მამამისმა. „მან თქვა, რომ კორუფციამ გაანადგურა [ნეპალი]. ის ჩემზე ბევრად ინფორმირებული იყო.“ შრიიამმა დედას დაარწმუნა, რომ მომიტინგეებს არ დაუმიზნებდნენ, რადგან ისინი ახალგაზრდები იყვნენ და სკოლის ფორმებში. „ის ისეთი ცნობისმოყვარე იყო – მას აინტერესებდა, რა ხდებოდა მსოფლიოში“, – თქვა დედამ.
09:00: ახალგაზრდები იწყებენ შეკრებას მაიტიგარ მანდალაზე, დატვირთულ გზაჯვარედინზე კატმანდუს ცენტრში, სადაც ხშირად ტარდება დემონსტრაციები. პარლამენტიდან რამდენიმე ასეულ მეტრში ბარიკადები დგას. უსაფრთხოების წარმომადგენლებმა „მკვეთრად შეაფასეს ბრბო“, ამბობს ბასანტა ბასნეტი, ნეპალის ყოველდღიური ონლაინ საინფორმაციო პორტალ Online Khabar-ის რედაქტორი. „მე ვესაუბრე უსაფრთხოების პერსონალს და ასევე პოლიტიკური კლასის წევრებს – მათ თქვეს, რომ „ბავშვები“ უერთდებოდნენ.“ დაახლოებით 30 000 ადამიანი მიდის საპროტესტოდ – 10-ჯერ მეტი, ვიდრე პოლიცია მოელოდა. „ჩვენ გვაქვს მოსალოდნელი ქცევის ნიმუში [პროტესტებისთვის]“, – განუცხადა BBC-ს ანონიმურად ერთმა პოლიციის ოფიცერმა. „მაგრამ ამ ახალ თაობასთან ერთად, ჩვენ არ გვესმის მათი სოციალური მედია ან როგორ ახდენენ ისინი მობილიზებას ადგილზე.“
მომიტინგეები პარლამენტისკენ იწყებენ მოძრაობას, მაგრამ პოლიციის ბარიკადები აჩერებენ მათ. 11:47: დემონსტრანტების ჯგუფი პოულობს გზას კორდონის გვერდის ავლით – პოლიცია, გაკვირვებული, ტოვებს ბარიკადებს. ბრბო მიემართება წინ და მომიტინგეები პარლამენტის ჭიშკარს აღწევენ. 12:15: მომიტინგეების ერთ-ერთი ჯგუფი არღვევს პარლამენტის კომპლექსის კედლებს. პოლიცია ცრემლმდენ გაზს ისვრის და ხელკეტებს იყენებს. ბრბო არ იხევს უკან, მიუხედავად იმისა, რომ ორგანიზატორები Discord-ზე ხალხს უკან დახევისკენ მოუწოდებენ. ვიდეომასალა აჩვენებს შრიიამს ჭიშკრის გარეთ. მწვანე სკოლის სვიტრით და ზურგჩანთით, ის
#გამოძიება
#პროტესტი
#სროლა
#ადამიანის უფლებები
#bbc
#კორუფცია
#ნეპალი
#პოლიციის სისასტიკე
#გენერაცია z
წყარო: www.bbc.com
გაზიარება