ნიკარაგუელი ფერმერები, რომლებიც მოწამლული იყვნენ პესტიციდ Nemagon-ით, მზად არიან მოისმინონ გადაწყვეტილება ათწლეულების განმავლობაში მიმდინარე საქმეზე აშშ-ის მულტინაციონალური კომპანიების წინააღმდეგ. ფერმერები მთელ მსოფლიოში კვლავ ეყრდნობიან მავნე ქიმიკატებს, რომლებიც ხშირად ევროკავშირიდან არის ექსპორტირებული. ფერმერები, რომლებიც დაავადდნენ ან უშვილონი გახდნენ მე-20 საუკუნის ბოლოს ნიკარაგუის ბანანის პლანტაციებზე ტოქსიკურ პესტიციდთან მუშაობის შემდეგ, ამ კვირაში პარიზის სასამართლოში თავიანთ საქმეზე განაჩენს ელოდებიან. ათასობით მუშა ჩინანდეგას რეგიონის პლანტაციებში და მის მიმდებარედ დაზარალდა უშვილობით, თირკმლის ქრონიკული უკმარისობით, კანის დაავადებებით ან კიბოთი Nemagon-თან ხანგრძლივი კონტაქტის შემდეგ. პესტიციდი შეიცავდა დიბრომქლორპროპანს (DBCP) და გამოიყენებოდა ნიადაგის მავნებლების გასანადგურებლად. 2006 წელს, ნიკარაგუის სასამართლოებმა კომპანიებს Shell-ს, Dow Chemical-ს და Occidental Chemical-ს, რომლებიც ყიდდნენ ამ პესტიციდს, დაზარალებულებისთვის 805 მილიონი აშშ დოლარის (მაშინდელი კურსით დაახლოებით 640 მილიონი ევრო) გადახდა ზიანისა და პროცენტის სახით დააკისრეს. აშშ-ში კომპენსაციის მოპოვების ყველა მცდელობა ჯერჯერობით წარუმატებლად დასრულდა. Nemagon აიკრძალა აშშ-ში 1977 წელს მას შემდეგ, რაც დადგინდა, რომ იგი მამაკაც მუშაკებში იწვევდა უშვილობას, მაგრამ მისი ექსპორტი ხდებოდა საზღვარგარეთ და გამოიყენებოდა – ნიკარაგუასა და სხვაგან – 1980-იან წლებშიც კი. „მე გულწრფელად ვფიქრობ, რომ ზიანის ოდენობის დადგენა შეუძლებელია“, – განაცხადა გრეტელ ნავასმა, ჩილეს უნივერსიტეტის ასისტენტ პროფესორმა, რომელიც ტოქსიკურ დაბინძურებასა და საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე სპეციალიზდება. ნავასმა, რომელმაც ნიკარაგუაში დაზარალებულები 2017 და 2018 წლებში გამოკითხა, DW-ს ელექტრონული ფოსტით განუცხადა, რომ მუშები ათწლეულების განმავლობაში ელოდნენ რაიმე სახის მნიშვნელოვან კომპენსაციას. „შესაძლოა, ყველაზე დიდი ზიანი ემოციური და ფიზიკური გამოფიტვაა. 30 წელზე მეტია ისინი იბრძვიან აღიარებისთვის, პასუხისმგებლობისთვის და სამართლიანობისთვის – და მაინც გრძნობენ, რომ სამართლიანობა არასოდეს მოდის. ბევრი მუშა გარდაიცვალა ლოდინში.“ ნავასმა დაამატა, რომ ნიკარაგუაში Nemagon-ის მსხვერპლნი ბრძოლაში მთავრობის მხარდაჭერის იმედად ვერ იქნებიან. „სახელმწიფო ინსტიტუტები ამჟამად უკიდურესად სუსტია ნიკარაგუაში, როდესაც საქმე ეხება ამ შემთხვევის განხილვას – და უფრო ფართოდ, როდესაც ვფიქრობთ ისეთ ინსტიტუციურ სიძლიერეზე, რომელიც საჭიროა მოქალაქეების პესტიციდების ზემოქმედებისგან და ეკოლოგიური ზიანისგან დასაცავად“, – განაცხადა მან. Nemagon აღარ გამოიყენება, მაგრამ ათობით სხვა ტოქსიკური პესტიციდი კვლავ გამოიყენება ფერმერების მიერ კულტურებზე მთელ მსოფლიოში – ევროპაში აკრძალულია, მაგრამ თავისუფლად ხდება მათი ექსპორტი აზიაში, აფრიკასა და ლათინურ ამერიკაში. პესტიციდების ნარჩენებმა შეიძლება დააბინძუროს ჰაერი, წყალი და ნიადაგი, გაანადგუროს არამიზნობრივი ცხოველები და შეამციროს ბიომრავალფეროვნება. ამ ექსპორტირებულ ქიმიკატებთან – ჰერბიციდებთან, ინსექტიციდებთან, ფუნგიციდებთან და ნემატიციდებთან – ხანგრძლივი კონტაქტი მნიშვნელოვნად ზრდის უშვილობის, სპონტანური აბორტის, რესპირატორული და ნევროლოგიური პრობლემების და სხვადასხვა ტიპის კიბოს რისკს. „ევროპამ 2020 წელს დაჰპირდა ზომების მიღებას ამ პრაქტიკის შესაჩერებლად“, – განაცხადა ანჟელიკი ლისიმაქუმ, „ევროპის პესტიციდების სამოქმედო ქსელის“ მეცნიერებისა და პოლიტიკის განყოფილების ხელმძღვანელმა. „და მათ არაფერი გაუკეთებიათ.“ 2020 წლის ოქტომბერში ევროკომისიამ პირობა დადო, რომ „სამაგალითო იქნება“ და „უზრუნველყოფს, რომ ევროკავშირში აკრძალული საშიში ქიმიკატები ექსპორტისთვის არ იწარმოებოდეს.“ მაგრამ ამის შემდეგ, ევროკავშირის აკრძალული პესტიციდების ექსპორტი ფაქტობრივად გაფართოვდა, როგორც ეს გამოავლინა Unearthed-ისა და Public Eye-ის გამოძიებამ 2025 წლის სექტემბერში. „ევროკავშირის საექსპორტო პოლიტიკის თანახმად, ევროკავშირს კვლავ შეუძლია ლათინური ამერიკის ქვეყნებში იმ პესტიციდების ექსპორტი, რომლებიც ევროკავშირში აკრძალულია“, – განაცხადა ფრენსის ვერკამპმა, არასამთავრობო ორგანიზაცია „დედამიწის მეგობრები ევროპის“ სავაჭრო კამპანიის მონაწილემ. „ეს გულწრფელად რომ ვთქვათ, ნეოკოლონიალიზმის ამაზრზენი ფორმაა, რადგან ის გულისხმობს, რომ გლობალური სამხრეთის ხალხის სხეულები და მათი მიწები ნაკლებად იმსახურებენ დაცვას, ვიდრე ევროპული სხეულები და მიწები.“ სოლედად კასტრო ვარგასმა, ციურიხის უნივერსიტეტის პოსტდოქტორანტმა მკვლევარმა, თავის სამშობლოში, კოსტა რიკაში – ქვეყანაში, რომელიც ზოგადად გარემოს დაცვის ლიდერად ითვლება – ამ პესტიციდების გრძელვადიან ეფექტებს აფიქსირებს. სან-ხოსედან, დედაქალაქიდან, DW-სთან საუბრისას მან მოყვა, თუ როგორ აღმოაჩენენ დღემდე ნარჩენებს თავიანთ ნიადაგსა და სასმელ წყალში ის თემები, რომლებიც ადრე ევროკავშირიდან ექსპორტირებულ ჰერბიციდებს, როგორიცაა ბრომაცილი (გამოიყენებოდა ანანასის მომგებიან მოსავალზე) და ფუნგიციდ ქლორტალონილს (იფრქვეოდა მცირე მასშტაბის ბოსტნეულის ფერმებზე) ეყრდნობოდნენ. ქლორტალონი, რომელსაც შეუძლია მიწისქვეშა წყლების დაბინძურება და კიბოსთან არის დაკავშირებული, ევროკავშირში 2019 წელს აიკრძალა, მაგრამ კოსტა რიკაში მხოლოდ ოთხი წლის შემდეგ. ბრომაცილი, კიდევ ერთი შესაძლო კანცეროგენი, ევროკავშირის ბაზრიდან 2009 წლიდან გაქრა, მაგრამ კოსტა რიკაში 2017 წლამდე გამოიყენებოდა. „რაც ბოლო [რამდენიმე] კვირაში ვნახე, დამანგრეველი იყო“, – განაცხადა კასტრომ, რომელიც თითქმის 20 წელია ამ საკითხს აკვირდება. მისი თქმით, მცირე ფერმერულ თემებს, რომლებსაც ის ეწვია, არ აქვთ რესურსი დაბინძურების დონის მონიტორინგისთვის, პესტიციდების ნარჩენების მოსაშორებლად ან დამაბინძურებლებისგან თავისუფალი ახალი წყლის წყაროების შესაქმნელად. ამას დაემატა, მისი თქმით, სირთულეები, რომლებსაც ფერმერები აწყდებიან თბილ, ნოტიო გარემოში მოსავლის მოყვანისას, რაც იდეალურ პირობებს ქმნის მავნებლებისა და პათოგენებისთვის. „ეს არის პარადოქსი...“