მილანი-კორტინა 2026-ის ოლიმპიადისთვის მზადება სირთულეებით მიმდინარეობს - საჭიროა თუ არა მასპინძლობის მოდელის შეცვლა?

2026 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშებისთვის მილანსა და კორტინაში მზადება შორსაა სრულყოფილებისგან. უნდა შეიცვალოს თუ არა ოლიმპიადის მასპინძლობის მოდელი? 2026 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშებისთვის მილანსა და კორტინაში მზადება შორსაა იდეალურისგან. ყინულის მოედნის მშენებლობა დაგვიანდა და მას არაერთი პრობლემა ახლავს თან. ბობსლეის ტრასა თავიდანვე საკამათო იყო. ისტორია გვიჩვენებს, რომ ზამთრის ოლიმპიადის მრავალ მასპინძელ ქალაქს ასევე აწუხებდა მშენებლობების დაგვიანება და მზარდი ხარჯები, მაგრამ შესაძლოა, 2026 წელი გარდამტეხ მომენტს წარმოადგენს. „გულახდილად რომ ვთქვათ, ეს მიუტევებელია, განსაკუთრებით ისეთი რამისთვის, როგორიცაა მრავალფუნქციური არენა“, – განუცხადა ვიქტორ მათესონმა DW-ს დაგვიანებული ყინულის მოედნის შესახებ. „შესაძლოა, ცოტა უფრო გასაგები იყოს სპეციალიზებული ობიექტებისთვის, რომლებიც ოლიმპიადისთვის სპეციალურად უნდა აშენდეს, მაგრამ ეკონომიკური თვალსაზრისით, თუ უკვე არ გაქვთ არსებული ინფრასტრუქტურა, მაგალითად, ძირითადი დახურული მოედანი, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას ჰოკეისთვის, თავიდანვე არ უნდა გეცადათ ოლიმპიადის მასპინძლობაზე განაცხადის გაკეთება.“ მათესონი ეკონომიკის პროფესორია ვუსტერში (მასაჩუსეტსი) მდებარე „წმინდა ჯვრის კოლეჯში“ და მისი ექსპერტიზა ძირითადი სპორტული მოვლენების ეკონომიკურ გავლენას მოიცავს. 2026 წლის ზამთრის ოლიმპიადის სავარაუდო ბიუჯეტი 3.5 მილიარდ დოლარს (3 მილიარდ ევროს) აღემატება. ზოგიერთი ცნობით, თამაშების შედეგად ეკონომიკური სტიმული დაახლოებით 5 მილიარდი ევრო იქნება, მაგალითად, ტურიზმისა და ინფრასტრუქტურის განახლების გზით. ეს მაჩვენებელი კვლავ სავარაუდოა. ისტორია ასევე გვიჩვენებს, რომ სამწუხაროდ, ძალიან ბევრი თამაში „თეთრი სპილოების“ მსხვერპლი ხდება – ეს არის კონცეფცია, რომლის მიხედვითაც ძვირადღირებული სტადიონები და ობიექტები დროთა განმავლობაში გამოუყენებელი რჩება. შეკითხვა, ღირს თუ არა ოლიმპიადის მასპინძლობა, ადრეც დასმულა, მაგრამ შესაძლოა, სწორედ წელს გახდა ის საბოლოოდ განსახილველი. „ადგილობრივმა მოქალაქეებმა და გადასახადის გადამხდელებმა არაერთხელ განაცხადეს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ოლიმპიური თამაშები სახალისო მოვლენაა, მათ არ სურთ სხვისი წვეულების გადახდა,“ – თქვა მათესონმა. „ადგილობრივი მხარდაჭერის ზოგადი ნაკლებობის გათვალისწინებით, ქვეყნები, სადაც მოქალაქეებს პროცესში მცირე ხმა აქვთ, რა თქმა უნდა, უკეთეს მდგომარეობაში იქნებიან ამ მოვლენების მასპინძლობისთვის, ვიდრე მძლავრი დემოკრატიები. სწორედ ამიტომ მოუწია სოკ-ს (საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი) ბოლო ზამთრის თამაშებისთვის პეკინსა და ალმათის შორის არჩევანის გაკეთება. ფიფა-მ კი უკვე გამართა მსოფლიო ჩემპიონატები ყატარსა და რუსეთში და 2034 წელს საუდის არაბეთში ჩაატარებს.“ საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი არაკომერციული ორგანიზაციაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ თამაშებიდან მიღებული შემოსავლის 90% პირდაპირ სპორტისა და სპორტსმენების განვითარებას ხმარდება, მასპინძელი ქალაქების დახმარების ჩათვლით. 2018 წელს მან განაცხადა, რომ მილანი-კორტინასთვის 925 მილიონ დოლარს გამოყოფდა, რაც ოდნავ ნაკლებია 970 მილიონ დოლარზე, რომელიც პეკინს 2022 წლის ოლიმპიადისთვის გადასცა. თუმცა, მისი სტრუქტურის გამო, სოკ მრავალი თვალსაზრისით, კვლავ ძალიან არის დამოკიდებული პოტენციურ მასპინძლებზე. „სოკ-ის მთელი „დღის წესრიგი 2020“, რომელმაც ორგანიზაცია ოლიმპიადის მდგრადი მოდელის (მათ შორის მდგრადი ეკონომიკის) განხორციელებაზე აიღო ვალდებულება, არ იყო ქველმოქმედებაზე დაფუძნებული არჩევანი, არამედ ნაწილობრივ მაინც თვითგადარჩენის სურვილით იყო ნაკარნახევი,“ – განაცხადა მათესონმა. „უცნაური ის არის, რომ ადამიანები ვერ აცნობიერებენ, რომ სოკ-ს რეალურად არ აქვს ფული საკუთარი ღონისძიებების ჩასატარებლად. მას მხოლოდ ისტორია და საკუთრების უფლებები აქვს თავის სახელზე და რგოლებზე. მას სჭირდება ერთგული პარტნიორები თამაშების რეალური მასპინძლობისთვის.“ მილანი-კორტინას შემთხვევაში, მათ იპოვეს ასეთი პარტნიორი, მაგრამ ეს არ იყო კონფლიქტის გარეშე მიღებული გადაწყვეტილება. „ვფიქრობ, მილანი-კორტინასთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ამ შემთხვევაში პრობლემები თითქმის მთლიანად ადგილობრივი საორგანიზაციო კომიტეტიდან მოდის და არა სოკ-დან. სოკ მზად იყო კომპრომისზე წასულიყო, რათა შეემცირებინა ტვირთი ადგილობრივ მასპინძლებზე, მაგალითად, შესთავაზა მასპინძლებს სასრიალო ღონისძიებები შვეიცარიაში გადაეტანათ, იმის ნაცვლად, რომ კორტინაში ახალი ბობსლეის ტრასის მშენებლობაზე უზარმაზარი თანხები დაეხარჯათ,“ – თქვა მათესონმა. „ნამდვილად ჩანს, რომ ამ თამაშების რამდენიმე მომენტში სიამაყემ შეაფერხა ეკონომიკა ან ეფექტურობა.“ ერთი ლოგიკური გადაწყვეტა იქნება რამდენიმე მორიგე მასპინძლის არსებობა, იდეა, რომელიც ბოლო 20 წლის განმავლობაში ისმოდა. ეს დრამატულად შეამცირებდა ხარჯებს. თუმცა, მათი არჩევა რთული ნაწილია. „[დონალდ] ტრამპმა ასევე გამოავლინა ამ გეგმის კიდევ ერთი ნაკლი. ცხადია, იმედი შეიძლება იყოს, რომ შეირჩევა მასპინძლები (მუდმივი თუ სხვაგვარი), რომლებიც მხარს უჭერენ ადამიანის უფლებებსა და დემოკრატიას,“ – თქვა მათესონმა. „მაგრამ რას აკეთებთ, თუ თქვენი ერთ-ერთი სასურველი მასპინძელი სწრაფად გადადის სოციალური დემოკრატიიდან ადამიანის უფლებების დარღვევებსა და ავტორიტარიზმში?“ მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი გადაწყვეტილებები ნაკლებად სავარაუდოა უახლოეს მომავალში, მრავალქვეყნიან მასპინძლობას, როგორც ეს ფიფა-მ გააკეთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, შეუძლია ტვირთის გადანაწილება, ინფრასტრუქტურული ინვესტიციების შემცირება და გრძელვადიანი ობიექტების