საერთაშორისო პოლიტიკა
/
25.02.2026
„მეგობრობის“ მილსადენის დავა: უნგრეთი და სლოვაკეთი უკრაინას ნავთობის მიწოდების შეფერხებაში ადანაშაულებენ, კიევი ბრალდებებს უარყოფს
„მეგობრობის“ მილსადენით, რომელიც რუსული ნედლი ნავთობის ცენტრალურ ევროპაში მიწოდების მთავარი არხია, ტრანზიტი იანვრის ბოლოდან შეჩერებულია. მაშინ როცა უკრაინა რუსულ დრონის თავდასხმას ადანაშაულებს, უნგრეთი და სლოვაკეთი კიევს მიზანმიმართულ პოლიტიკურ ბლოკირებაში სდებენ ბრალს. ამ დავამ მნიშვნელოვანი დიპლომატიური დაძაბულობა გამოიწვია, რადგან უნგრეთმა უკრაინისთვის ევროკავშირის დახმარებას ვეტო დაადო, ხოლო ორივე ცენტრალურმა ევროპულმა სახელმწიფომ საპასუხო ზომებით დაიმუქრა.
„მეგობრობის“ მილსადენი რუსული ნედლი ნავთობის უნგრეთსა და სლოვაკეთში მიწოდების მთავარი არხია. მილსადენით გადაზიდვები იანვრის ბოლოდან შეჩერებულია. უნგრეთი, სლოვაკეთი და უკრაინა რუსული ნედლი ნავთობის ცენტრალურ ევროპაში მიმწოდებელი საკვანძო მილსადენის ირგვლივ დავის ეპიცენტრში არიან.
„მეგობრობის“ მილსადენით გადაზიდვები იანვრის ბოლოდან შეჩერებულია. მაშინ როცა უკრაინა შეფერხებაში რუსულ დრონის თავდასხმას ადანაშაულებს, უნგრეთი და სლოვაკეთი კიევს ხანგრძლივი გათიშვის გამო აკრიტიკებენ. საბჭოთა პერიოდის „მეგობრობის“ მილსადენი რუსულ ნედლ ნავთობს ბელარუსისა და უკრაინის გავლით ცენტრალურ ევროპაში ატარებს. 1964 წელს გახსნილი, ის მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ნავთობსადენია, რომელიც დასავლეთ ციმბირის ნავთობის საბადოებს ევროპის დიდ გადამამუშავებელ ქარხნებს უკავშირებს. მილსადენის სიმძლავრე დღეში 2 მილიონ ბარელზე მეტის გადატუმბვის საშუალებას იძლევა, თუმცა მისი მხოლოდ მცირე ნაწილი მიეწოდება, რადგან ევროპის ქვეყნების უმრავლესობამ რუსულ წიაღისეულ საწვავზე უარი თქვა მას შემდეგ, რაც მოსკოვმა 2022 წლის თებერვალში უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა დაიწყო.
„მეგობრობის“ მილსადენი ორ განშტოებად იყოფა: უფრო დიდი, ჩრდილოეთის განშტოება პოლონეთსა და გერმანიაში მიდის, ხოლო სამხრეთის განშტოება სლოვაკეთს, უნგრეთსა და ჩეხეთის რესპუბლიკას ამარაგებს. უნგრეთი და სლოვაკეთი ევროკავშირში რუსული ნავთობის ბოლო დარჩენილ მომხმარებლებს შორის არიან, მას შემდეგ რაც სხვა ქვეყნებმა ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში შეამცირეს დამოკიდებულება და მიწოდება გაამრავალფეროვნეს. „მეგობრობა“ რუსული ნედლი ნავთობის მიწოდების მთავარ არხს წარმოადგენს ამ ორი ზღვაზე გასასვლელის არმქონე ქვეყნისთვის. ორივე მათგანს გააჩნია ევროკავშირის სანქციებისგან გამონაკლისი რუსულ მილსადენის ნავთობზე. მათმა მთავრობებმა, რომლებიც ევროკავშირში ყველაზე რუსეთთან მეგობრულად მიიჩნევიან, მტკიცედ გააპროტესტეს ევროკავშირის ნაბიჯები ამ ნაკადების შესაწყვეტად. ბუდაპეშტმა და ბრატისლავამ ასევე გაზარდეს დამოკიდებულება რუსულ ენერგომატარებლებზე, მათი ნავთობის მიწოდების 86-100% მოსკოვიდან მოდის.
„როიტერის“ საინფორმაციო სააგენტოს ცნობით, უკრაინულ საკონსულტაციო კომპანია ExPro-ზე დაყრდნობით, რუსული ნედლი ნავთობის მიწოდებამ „მეგობრობის“ სამხრეთ მონაკვეთით შარშან 9.7 მილიონი მეტრული ტონა შეადგინა, აქედან სლოვაკეთმა 4.9 მილიონი, ხოლო უნგრეთმა დაახლოებით 4.35 მილიონი მიიღო. 2025 წლის მაისში დემოკრატიის კვლევის ცენტრისა (Center for the Study of Democracy) და ენერგეტიკისა და სუფთა ჰაერის კვლევის ცენტრის (CREA) მიერ გამოქვეყნებული ანგარიში აფასებს, რომ სრულმასშტაბიანი ომის დაწყებიდან უნგრეთმა და სლოვაკეთმა რუსეთს მხოლოდ ნედლი ნავთობის მიწოდებისთვის თითქმის 5.4 მილიარდი ევრო (6.36 მილიარდი დოლარი) გადაუხადეს.
„მეგობრობის“ გავლით ნავთობის მიწოდება შეწყვეტილია 27 იანვრიდან, როდესაც, უკრაინის თქმით, რუსული დრონის თავდასხმამ მილსადენი დააზიანა. უკრაინის ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობს. თუმცა, უნგრეთი და სლოვაკეთი ხანგრძლივ გათიშვაში უკრაინას ადანაშაულებენ. ისინი კიევს პოლიტიკური მიზეზების გამო მილსადენით მიწოდების მიზანმიმართულ ბლოკირებაში სდებენ ბრალს.
უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა ვიქტორ ორბანმა ნავთობის მიწოდების შეფერხება „უკრაინულ ნავთობის ბლოკადად“ აღწერა და განაცხადა, რომ მისი მიზანია ქვეყანაში საწვავის ფასების გაზრდა 12 აპრილისთვის დაგეგმილი საპარლამენტო არჩევნების წინ. ორბანმა მტკიცებულებების გარეშე განაცხადა, რომ უკრაინა დაინტერესებული იყო მისი არჩევნებში დამარცხებით. ამასობაში, სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრმა რობერტ ფიცომ განაცხადა, რომ შეჩერებული ნავთობის მიწოდება იყო „წმინდა პოლიტიკური გადაწყვეტილება, რომელიც მიზნად ისახავს სლოვაკეთის შანტაჟს უკრაინაში ომთან დაკავშირებით მისი საერთაშორისო პოზიციების გამო“. მან დაიმუქრა, რომ სლოვაკეთი უკრაინისთვის გადაუდებელი ელექტროენერგიის მიწოდებას შეწყვეტს, სანამ კიევი „მეგობრობას“ არ გაიხსნის.
დავის ფონზე, ორშაბათს უნგრეთმა ვეტო დაადო უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს (106.11 მილიარდი დოლარი) ევროკავშირის სესხს და დაბლოკა რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების ახალი რაუნდი. ამ ნაბიჯი მკაცრად დაგმო უკრაინამ და ევროკავშირის ლიდერებმა.
უკრაინა დიდი ხანია ამტკიცებს, რომ უნგრეთისა და სლოვაკეთის მიერ რუსული ენერგიის გაგრძელებული შესყიდვები ხელს უწყობს რუსეთის ომის დაფინანსებას უკრაინის წინააღმდეგ. მაგრამ კიევი უარყოფს რაიმე პასუხისმგებლობას „მეგობრობის“ გათიშვაზე და აცხადებს, რომ ბუდაპეშტმა და ბრატისლავამ თავიანთი საჩივრებით მოსკოვს უნდა მიმართონ. უკრაინამ ასევე მკაცრად გააკრიტიკა ის, რაც მან თავისი ორი ცენტრალური ევროპელი მეზობლის „ულტიმატუმებად და შანტაჟად“ აღწერა და განაცხადა, რომ ისინი „აგრესორის ხელში თამაშობენ“.
„ბუდაპეშტისა და ბრატისლავას განცხადებები პროვოკაციული, უპასუხისმგებლოა და საფრთხეს უქმნის მთელი რეგიონის ენერგოუსაფრთხოებას“, - განაცხადა უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრი სიბიგამ.
უკრაინამ ევროპაში ნავთობის ტრანზიტის ალტერნატიული მარშრუტები შესთავაზა, სანამ „მეგობრობის“ გავლით მიწოდება აღდგება. „როიტერის“ ცნობით, უკრაინის მისიამ ევროკავშირში შესთავაზა მიწოდება უკრაინის ნავთობის სატრანსპორტო სისტემის ან საზღვაო მარშრუტის გავლით, რაც პოტენციურად მოიცავს ოდესა-ბროდის მილსადენს, რომელიც უკრაინის მთავარ შავი ზღვის პორტს ევროკავშირთან აკავშირებს. ადრიის მილსადენი – რომელიც ხორვატიის ადრიატიკის სანაპიროდან ცენტრალური ევროპის შიდა ნაწილამდე გადის – ასევე გვთავაზობს ალტერნატივას. მაშინ როცა უნგრეთის ორბანი ამტკიცებს, რომ ადრია მხოლოდ სარეზერვო ვარიანტად გამოდგება, მისი სლოვაკელი კოლეგა ფიცო ამბობს, რომ მილსადენის სიმძლავრე არასოდეს ყოფილა.
#უნგრეთი
#ვიქტორ ორბანი
#უკრაინა
#რუსეთი
#ენერგეტიკა
#სლოვაკეთი
#რობერტ ფიცო
#ენერგოუსაფრთხოება
#ნავთობი
#დრონის თავდასხმა
#ევროკავშირის სანქციები
#მეგობრობის მილსადენი
#დავა
#ცენტრალური ევროპა
წყარო: www.dw.com
გაზიარება