კრიტიკოსების თქმით, გაერთიანებული სამეფოს ახალი გეგმა „მარადიულ ქიმიკატებთან“ (forever chemicals) საბრძოლველად არ შეესაბამება ევროკავშირის მიერ შემოთავაზებულ ზომებს. იმ ფონზე, როდესაც ევროპის მთავრობები ცდილობენ გაუმკლავდნენ მზარდ PFAS დაბინძურებას, მის გასუფთავებას შესაძლოა 1.7 ტრილიონი ევრო დასჭირდეს. გაერთიანებულმა სამეფომ სამშაბათს განაცხადა, რომ ის გაუმკლავდებოდა PFAS-ით გამოწვეულ დაბინძურებას, წარმოადგენდა სამოქმედო გეგმას, რათა „გაგებულიყო, საიდან მოდის ეს ქიმიკატები, როგორ ვრცელდება და როგორ შეამციროს საზოგადოებისა და გარემოს ზემოქმედება“. გეგმა მოიცავს მდინარეების, ტბებისა და ზღვების მონიტორინგს, PFAS-ისგან თავის დაღწევის ხელშეწყობას და სასმელ წყალში ზღვრის დაწესებაზე კონსულტაციებს. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთმა გეგმას „გამამხნევებელი“ უწოდა, სხვები ამბობენ, რომ ის საკმარისად ამბიციური არ არის. „ეს გეგმა არის გზამკვლევი არსაით, ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული დაბინძურების საფრთხის ფონზე, რომელიც ემუქრება ბუნებასა და საზოგადოებრივ ჯანმრთელობას“, – ნათქვამია Wildlife and Countryside Link-ის ქიმიკატების პოლიტიკის ხელმძღვანელის, ქლოე ალექსანდერის განცხადებაში, რომელმაც მას „უკიდურესად იმედგაცრუებული ჩარჩო“ უწოდა. ეს გეგმა შემუშავებულია იმ ფონზე, როდესაც რამდენიმე ქვეყანა აძლიერებს ძალისხმევას „მარადიული ქიმიკატების“ მავნე ზემოქმედების შესაზღუდად. იანვრის დასაწყისში, ევროკავშირში ძალაში შევიდა სასმელ წყალში PFAS-ის შემცველობის ლიმიტები, რაც წევრ სახელმწიფოებისთვის სავალდებულო გახდა სისტემატური მონიტორინგი და კომისიისთვის მოხსენება. ევროკავშირი ასევე განიხილავს PFAS-ის ფართო აკრძალვას, რომელიც შემოთავაზებულია გერმანიის, ნიდერლანდების, დანიის, ნორვეგიისა და შვედეთის მიერ. „არ არსებობს სავალდებულო ეტაპობრივი გაუქმება, ყოველდღიური გამოყენების შეწყვეტის განრიგი, რისთვისაც ხელმისაწვდომი ალტერნატივები უკვე არსებობს“, - თქვა ალექსანდერმა გაერთიანებული სამეფოს გეგმაზე, „არ არსებობს ვალდებულება, შეესაბამებოდეს ევროკავშირის მიერ შემოთავაზებულ ფართო აკრძალვას ყველა PFAS-ის გამოყენებასა და წარმოებაზე“. „მარადიული ქიმიკატები“ არის 10 000-ზე მეტი სინთეზური ქიმიური ნივთიერების ჯგუფი, რომელიც ცნობილია როგორც პერ- და პოლიფტოროალკილის ნივთიერებები (PFAS). უმეტესობა იწარმოება საავტომობილო, ქაღალდის, ლითონის, ქიმიურ და პლასტმასის მრეწველობაში და გვხვდება თითქმის ყველა ყოველდღიურ ნივთში — პლასტმასის ზედაპირებიდან და პიცის ყუთების საფარებიდან დაწყებული, გარე ტანსაცმლით დამთავრებული. PFAS-ის ნარჩენები ახლა თითქმის ყველგან გვხვდება ბუნებაში და ბუნებრივად არ იშლება, რითაც მუდმივად აბინძურებს წყალს, ნიადაგს, ჰაერს და საკვებს. თითქმის ყველას აქვს PFAS სისხლში. კვლევები ზოგიერთი PFAS-ის ზემოქმედებას უკავშირებს იმუნურ სისტემაზე ზემოქმედებას, განვითარების დაზიანებას, შემცირებულ ნაყოფიერებას და კიბოს გარკვეული სახეობების რისკის ზრდას, თუმცა მტკიცებულებების სიმყარე განსხვავდება ქიმიკატის მიხედვით. ევროკომისიის ანგარიშის მიხედვით, PFAS-თან დაკავშირებული ზიანი ევროკავშირს მომდევნო წლებში ასობით მილიარდი ევრო დაუჯდება. ჩვეულ რეჟიმში გაგრძელების სცენარით, თუ წარმოება და გამოყენება მაღალი დარჩება, მხოლოდ ოთხი PFAS ნივთიერებით გამოწვეული დაბინძურება ევროკავშირის მოქალაქეებს ყოველწლიურად დაახლოებით 40 მილიარდი ევრო ($47 მილიარდი) დაუჯდება ჯანდაცვის ხარჯების სახით. ეს არ მოიცავს დამატებით ფინანსურ ზიანს, რომელიც გამოწვეულია განადგურებული ეკოსისტემებით ან ბიომრავალფეროვნების შემცირებით. დაბინძურებული ნიადაგისა და წყლის გასუფთავება მხოლოდ ამ ოთხი ძირითადი PFAS ნაერთისგან ევროკავშირის ქვეყნებს ჯამში 1.7 ტრილიონი ევრო ($2 ტრილიონი) დაუჯდებოდა. ყველაზე ხარჯთეფექტური გზა იქნება PFAS-ის გამოყენებისა და წარმოების ეტაპობრივი გაუქმება 2030 წლიდან და მათი სრულად შეწყვეტა 2040 წლისთვის. ეს გრძელვადიან პერსპექტივაში ჯანდაცვის სისტემის ხარჯებს ნულამდე შეამცირებს. ალტერნატივები უკვე არსებობს მრავალი PFAS-ისთვის, მაგრამ ჯერჯერობით არა ყველასთვის. ამ ნივთიერებების ეტაპობრივმა გაუქმებამ და საბოლოოდ წარმოებისა და გამოყენების სრულად შეწყვეტამ შესაძლოა მთლიანი ხარჯები 330 მილიარდ ევრომდე შეამციროს. ევროპის მასშტაბით მარცვლეულის პროდუქტები პოტენციურად მავნე „მარადიული ქიმიკატით“ აღმოჩნდა დაბინძურებული, ნათქვამია „პესტიციდების მოქმედების ქსელი ევროპა“ (PAN Europe) – არასამთავრობო ორგანიზაციების ჯგუფის ბოლო მოხსენებაში, რომელიც უფრო მკაცრი პესტიციდების რეგულაციისთვის იბრძვის. 16 ევროპული ქვეყნიდან 66 მარცვლეულის პროდუქტის (მათ შორის საუზმის მარცვლეული, ტკბილეული, მაკარონი, კრუასანები, პური და ფქვილი) შემოწმების შემდეგ, PAN-მა დაადგინა, რომ 54 მათგანი შეიცავდა „მარადიული ქიმიკატის“ – ტრიფტორძმარმჟავას (TFA) მაღალ დონეს. მიიჩნევა, რომ ეს ნივთიერება საკვებში სოფლის მეურნეობის პესტიციდების საშუალებით ხვდება და დაკავშირებულია ჯანმრთელობის პოტენციურ რისკებთან, მათ შორის ნაყოფის განვითარებაზე შესაძლო ზემოქმედებასთან. TFA განსაკუთრებით წყალში ხსნადია და ამიტომ ადვილად ვრცელდება წვიმის მეშვეობით საკვებსა და ჩამდინარე წყლებში. გერმანიის გარემოს დაცვის სააგენტოს (UBA) ცნობით, ქიმიური ნივთიერებების რაოდენობა, რომლებიც იშლება TFA-მდე, სტაბილურად იზრდება. PAN-ის შედეგები აჩვენებს, რომ მარცვლეულის პროდუქტებში ნივთიერების საერთო კონცენტრაცია საშუალოდ 100-ჯერ მეტი იყო, ვიდრე ონკანის წყალში. TFA-ის დაბინძურება განსაკუთრებით შესამჩნევი იყო ტრადიციული მეთოდებით მოყვანილ მარცვლეულში, სადაც ის ორგანულ პროდუქტებზე ორჯერ მეტი იყო. TFA გერმანიის წყლებში წლების განმავლობაში აღმოჩენილია. UBA ადასტურებს, რომ „მარადიულ ქიმიკატებთან“ მომუშავე სამრეწველო ქარხნებიდან წარმოშობის გარდა, ეს ნივთიერება ასევე არის სხვადასხვა დაშლილი პესტიციდების გვერდითი პროდუქტი. კონდიცირების ან გაგრილების სისტემებში გამოყენებული გამაგრილებელი ნივთიერებებიც იშლება ამ მავნე ქიმიკატად. „გერმანიაში, 27 PFAS აქტიური ინგრედიენტი, რომლებსაც შეუძლიათ TFA-ის გამოყოფა, კვლავ ნებადართულია პესტიციდებში გამოსაყენებლად“, - აღნიშნა პიტერ კლაუზინგმა, PAN გერმანიის ტოქსიკოლოგმა. „ჩვენი კვლევა ხაზს უსვამს გადაუდებელ აუცილებლობას...“