პრემიერ-მინისტრმა ნავაფ სალამმა ბენზინზე და გაყიდვების გადასახადებზე ზრდა გამოაცხადა. ანალიტიკოსები ამას რეგრესულ პოლიტიკას უწოდებენ. ბეირუთი, ლიბანი – ლიბანში მზარდი აღშფოთება გამოიწვია გასულ კვირას პრემიერ-მინისტრ ნავაფ სალამის მთავრობის მიერ ბენზინის გადასახადისა და დამატებული ღირებულების გადასახადის (დღგ) ზრდის გამოცხადებამ. ეკონომისტებისა და ანალიტიკოსების მიერ „რეგრესულად“ წოდებული გადასახადების ზრდამ 17 თებერვალს ორი საპროტესტო აქცია და მთავრობის წინააღმდეგ კრიტიკის ტალღა გამოიწვია, მათ შორის მედიისა და იმ პირების მხრიდან, რომლებიც ადრე სალამის რეფორმისტული ადმინისტრაციის მიმართ კეთილგანწყობილნი იყვნენ. „მთავრობამ გონება დაკარგა“, – დაწერა Megaphone News-მა, დამოუკიდებელმა, პროგრესულმა საინფორმაციო გამოცემამ, სოციალურ მედიაში სალამის მთავრობის განცხადების საპასუხოდ, რომლის მიხედვითაც 20 ლიტრ (დაახლოებით 5.3 გალონ) ბენზინზე ფასი 300 000 ლიბანური ფუნტით (3.35 აშშ დოლარი) გაიზარდა და დღგ-ის განაკვეთი 11-დან 12 პროცენტამდე – ანუ ერთი პროცენტით – მოიმატა. დღგ არის მოხმარების გადასახადი, რომელიც საქონელსა და მომსახურებას წარმოების ყოველ ეტაპზე ეკისრება. 17 თებერვლის დილას, რამდენიმე ტაქსის მძღოლმა ბეირუთის ცენტრში, რინგის ხიდი გადაკეტა გადასახადების ზრდის გასაპროტესტებლად. მოგვიანებით, იმავე საღამოს, რიად ალ-სოლჰის მოედანზე, დაახლოებით 50-მდე დემონსტრანტი შეიკრიბა, რათა მთავრობის გადაწყვეტილებით უკმაყოფილება გამოეხატა. „თქვენ არ გაქვთ საცხოვრებელი, არ გაქვთ სესხები, არ გაქვთ უსაფრთხოება, ვგულისხმობ, რომ აქ ციხეში ცხოვრობთ, ძმაო“, – განუცხადა ერთმა აღშფოთებულმა მომიტინგემ ლიბანურ ტელეარხ Al Jadeed-ს რინგის ხიდთან გამართული აქციიდან. მისი კომენტარები გამოხატავს მრავალი ლიბანელისთვის ნაცნობ იმედგაცრუებას – რომ გადასახადების ზრდა მოსახლეობისთვის კიდევ ერთი შეურაცხყოფაა, რომლის გადატანა უწევთ ისედაც თითქმის ყოველდღიური ისრაელის თავდასხმების, 2024 წლის ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დარღვევების, ჩრდილოეთში შენობების ნგრევისა და 2019 წლიდან მიმდინარე ეკონომიკური კრიზისის ფონზე. ბოლოს გადასახადების ზრდამ ლიბანელები ქუჩებში 2019 წელს გამოიყვანა. ლიბანში აღშფოთება ათწლეულების განმავლობაში მთავრობის მიერ ეკონომიკური და პოლიტიკური არასწორი მართვის შემდეგ დაგროვდა. მაშინ, როდესაც ქვეყნის ეკონომიკა კოლაფსს განიცდიდა, მთავრობამ სცადა მთელი რიგი გადასახადების შემოღება, მათ შორის WhatsApp ზარებზე. საპასუხოდ, ფართომასშტაბიანი პროტესტი დაიწყო, რამაც მთავრობა დაამხო, რომელსაც მაშინ პრემიერ-მინისტრი საად ალ-ჰარირი ხელმძღვანელობდა. თუმცა, ამ პროტესტებმა ვერ შეძლო ფართომასშტაბიანი სექტანტური სისტემის მოშორება, რომელიც, მრავალი აქტივისტისა და ექსპერტის აზრით, ლიბანს აწუხებს და რეფორმებს აფერხებს. გასული კვირის პროტესტი, 2019 წლის საპროტესტო ტალღასთან შედარებით, გაცილებით მცირე მასშტაბის იყო. მაშინ მომიტინგეებმა მთავრობა აიძულეს, უკან დაეხია გადასახადების საკითხში. თუმცა, პრემიერ-მინისტრმა სალამმა პარასკევს გადასახადების ზრდა დაიცვა. მთავრობის არგუმენტია, რომ გადასახადები აუცილებელია სახელმწიფო მოხელეებისა და პენსიონერების ხელფასებისა და პენსიების დასაფარად. „ჩვენ უნდა გვეპოვა სწრაფი წყარო ამ ზრდის დასაფინანსებლად“, – განაცხადა მან. „ეს არის განსაკუთრებული ზომები... მაგრამ მთავრობას სურს საგადასახადო სისტემის რეფორმა, და არა მხოლოდ ახალი გადასახადების დაწესება“. სალამმა ასევე აღნიშნა, რომ მისმა მთავრობამ „ძალიან რთული“ ფინანსური მდგომარეობა დაიმკვიდრა და დაჰპირდა, რომ აღადგენდა ნდობას სახელმწიფოსა და ხალხს შორის სამართლიანი საგადასახადო სისტემის შექმნით. ლიბანის ფინანსთა მინისტრმა იასინ ჯაბერმა განაცხადა, რომ საწვავის ფასის ზრდა დაუყოვნებლივ ამოქმედდებოდა, თუმცა დღგ-ის ზრდას პარლამენტის დამტკიცება დასჭირდებოდა. „ბიუჯეტის 50 პროცენტზე მეტი დღეს ხელფასებზეა გამოყოფილი და აუცილებელი იყო ზომების მიღება სახსრების უზრუნველსაყოფად“, – თქვა მან. თუმცა, ყველა არ დაეთანხმა ამ გადაწყვეტილებას, მათ შორის ზოგიერთი მინისტრიც. მემარჯვენე „ლიბანის ძალების“ ბლოკმა – რომელიც სამთავრობო კოალიციის ნაწილია – გადასახადების ზრდის მიმართ პროტესტი გამოთქვა და მოითხოვა მისი ზემოქმედების შესწავლა. ანალიტიკოსები, ამასობაში, მკაცრად აკრიტიკებდნენ გადასახადების ზრდას. მათი თქმით, ბენზინის ფასების და დღგ-ის მატება დააზარალებს ქვეყნის ყველაზე მოწყვლად მოსახლეობას და კიდევ უფრო გააფართოებს უფსკრულს მდიდრებსა და ღარიბებს შორის ლიბანში. „ადამიანები, რომლებზეც დამატებული ღირებულების გადასახადი ყველაზე მეტად მოქმედებს, ჩვეულებრივ, არიან უღარიბესები და ყველაზე მოწყვლადები, მათი მოხმარების ტიპის გათვალისწინებით, რომელიც ძირითადად შედგება საქონლისა და მომსახურებისგან, რომლებზეც გადასახადი ვრცელდება და სადაც გადასახადის პროპორცია მნიშვნელოვანია“, – განუცხადა ალ-ჯაზირას ფარა ალ-შამიმ, არაბული რეფორმის ინიციატივის სოციალური დაცვის უფროსმა მკვლევარმა და პროგრამის დირექტორმა. „დღგ თავისი ბუნებით გადასახადების ყველაზე რეგრესული ტიპია. კვლევებმა აჩვენა, რომ ის გავლენას ახდენს მთელ მიწოდების ჯაჭვზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყველაფერი, რაც, მაგალითად, გარკვეული საქონლის წარმოებაში შედის, დაზარალდება.“ ფასის ზრდა მიწოდების ჯაჭვის ყოველ ეტაპზე ნიშნავს, რომ ფასები კუმულირდება და საბოლოოდ მომხმარებლისთვის უფრო ძვირი ხდება. 2019 წელს, ათწლეულების განმავლობაში მთავრობის მიერ ეკონომიკის არასწორი მართვა საბანკო სექტორის კოლაფსითა და ლიბანური ფუნტის 90 პროცენტზე მეტით გაუფასურებით დასრულდა. 2019 წლამდე 1 აშშ დოლარი 1,500 ლიბანურ ფუნტს უდრიდა, მაშინ როცა ახლა 1 აშშ დოლარის ღირებულება თითქმის 89,500 ლიბანური ფუნტია. ბევრმა დაკარგა მთელი დანაზოგი ვალუტის მკვეთრი ვარდნის შედეგად. ბანკებმა სწრაფად დახურეს კარები და შეზღუდეს გატანა. ექვს წელზე მეტი ხნის შემდეგ, მრავალი ლიბანელი არ გამოჯანმრთელებულა, არც ეკონომიკა.