ბეირუთი, ლიბანი – ლიბანში აღშფოთება იზრდება მას შემდეგ, რაც პრემიერ-მინისტრ ნავაფ სალამის მთავრობამ გასულ კვირას საწვავის გადასახადებზე და დამატებული ღირებულების გადასახადებზე (დღგ) ზრდა გამოაცხადა. ეკონომისტებისა და ანალიტიკოსების მიერ „რეგრესულად“ წოდებული ამ გადასახადების ზრდამ 17 თებერვალს ორი საპროტესტო აქცია გამოიწვია და მთავრობის მიმართ მრავალი კრიტიკა მოჰყვა, მათ შორის იმ მედიასაშუალებებისა და პირებისგან, რომლებიც ადრე სალამის რეფორმისტული ადმინისტრაციის მიმართ კეთილგანწყობილნი იყვნენ. „მთავრობამ გონება დაკარგა“, – გამოაქვეყნა „მეგაფონ ნიუსმა“, დამოუკიდებელმა, პროგრესულმა საინფორმაციო გამოცემამ, სოციალურ მედიაში სალამის მთავრობის განცხადების საპასუხოდ, რომელმაც 20 ლიტრ (დაახლოებით 5.3 გალონ) საწვავზე ან ბენზინზე ფასი 300,000 ლიბანური ფუნტით (3.35 დოლარი) გაზარდა და დღგ-ც 11-დან 12 პროცენტამდე – ანუ ერთი პროცენტით – გაზარდა. დღგ არის მოხმარების გადასახადი, რომელიც ეკისრება საქონელსა და მომსახურებას წარმოების ყოველ ეტაპზე. 17 თებერვლის დილით, ტაქსის რამდენიმე მძღოლმა ბეირუთის ცენტრში რინგის ხიდი გადაკეტა გადასახადების ზრდის გასაპროტესტებლად. იმავე საღამოს, რიად ალ-სოლჰის მოედანზე, დაახლოებით 50-მა დემონსტრანტმა მოიყარა თავი, რათა მთავრობის გადაწყვეტილებით უკმაყოფილება გამოეხატა. „არ გაქვთ საცხოვრებელი, არ გაქვთ სესხები, არ გაქვთ უსაფრთხოება, ანუ, ციხეში ცხოვრობთ აქ, ძმაო“, – განუცხადა ერთ-ერთმა გაბრაზებულმა დემონსტრანტმა ლიბანის ტელეარხ Al Jadeed-ს რინგის ხიდთან გამართული აქციიდან. მისი კომენტარები გამოხატავს მრავალი ლიბანელისთვის ნაცნობ იმედგაცრუებას – რომ გადასახადების ზრდა მოსახლეობისთვის მორიგი დამცირებაა, რასაც მათ უწევთ შეგუება, ისევე როგორც თითქმის ყოველდღიურ ისრაელის თავდასხმებსა და 2024 წლის ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დარღვევებს, ჩრდილოეთში ჩამონგრეულ შენობებსა და 2019 წლიდან მიმდინარე ეკონომიკურ კრიზისს. ბოლოს გადასახადების მკვეთრმა ზრდამ ლიბანელი ხალხი ქუჩებში 2019 წელს გამოიყვანა. ლიბანში აღშფოთება მრავალი ათწლეულის მანძილზე მთავრობის ეკონომიკური და პოლიტიკური არასწორი მართვის შემდეგ დაგროვდა. შემდეგ, როდესაც ქვეყნის ეკონომიკა იწყებდა კოლაფსს, მთავრობამ სცადა რიგი გადასახადების დაწესება, მათ შორის WhatsApp ზარებზე. პასუხი იყო ფართომასშტაბიანი პროტესტები, რომლებმაც ჩამოაგდეს მაშინდელი პრემიერ-მინისტრ საად ალ-ჰარირის მთავრობა. თუმცა, მათ ვერ შეძლეს ფართო სექტანტური სისტემის მოშლა, რომელიც, მრავალი აქტივისტისა და ექსპერტის აზრით, აწუხებს ლიბანს და ხელს უშლის რეფორმებს. გასულ კვირას გამართული საპროტესტო აქციები, თუმცა, 2019 წლის აქციებთან შედარებით გაცილებით მცირე მასშტაბის იყო. მაშინ, დემონსტრანტებმა აიძულეს მთავრობა, უარი ეთქვა გადასახადებზე. მაგრამ სალამმა, პრემიერ-მინისტრმა, პარასკევს დაიცვა გადასახადების ზრდის გადაწყვეტილება. მთავრობის არგუმენტია, რომ ეს გადასახადები აუცილებელია სახელმწიფო მოხელეებისა და პენსიონერების ხელფასებისა და პენსიების გადასახდელად. „ჩვენ უნდა გვეპოვა სწრაფი წყარო ამ ზრდის დასაფინანსებლად“, – განაცხადა მან. „ეს არის განსაკუთრებული ზომები... მაგრამ მთავრობას სურს საგადასახადო სისტემის რეფორმა და არა მხოლოდ ახალი გადასახადების დაწესება.“ სალამმა ასევე განაცხადა, რომ მისმა მთავრობამ „ძალიან რთული“ ფინანსური მდგომარეობა მიიღო მემკვიდრეობით და დაჰპირდა, რომ აღადგენდა ნდობას სახელმწიფოსა და ხალხს შორის სამართლიანი საგადასახადო სისტემის ჩამოყალიბებით. ლიბანის ფინანსთა მინისტრმა იასინ ჯაბერმა განაცხადა, რომ საწვავის ფასის ზრდა დაუყოვნებლივ შევა ძალაში, მაგრამ დღგ-ის ზრდას პარლამენტის დამტკიცება დასჭირდება. „ბიუჯეტის 50 პროცენტზე მეტი დღეს ხელფასებზეა გამოყოფილი და აუცილებელი იყო ზომების მიღება სახსრების უზრუნველსაყოფად“, – თქვა მან. თუმცა, ყველა არ დაეთანხმა ამ გადაწყვეტილებას, მათ შორის ზოგიერთი მინისტრიც. მემარჯვენე „ლიბანის ძალების“ ბლოკმა, რომელიც სამთავრობო კოალიციის ნაწილია, გააპროტესტა გადასახადების ზრდა და მოუწოდა მისი გავლენის შესწავლას. ამასობაში, ანალიტიკოსები მკაცრად აკრიტიკებდნენ გადასახადების ზრდას. მათ განაცხადეს, რომ საწვავის ფასებისა და დღგ-ის ზრდა დასჯიდა ქვეყნის ყველაზე მოწყვლად მოსახლეობას და კიდევ უფრო გააფართოებდა უფსკრულს მდიდარსა და ღარიბს შორის ლიბანში. „ადამიანები, რომლებზეც ყველაზე მეტად მოქმედებს დამატებული ღირებულების გადასახადები, როგორც წესი, უღარიბესი და ყველაზე მოწყვლადი მოსახლეობაა, მათი მოხმარების ტიპის გათვალისწინებით, რომელიც ძირითადად შედგება იმ საქონლისა და მომსახურებისგან, რომლებსაც გადასახადები ეკისრება და სადაც გადასახადის პროპორცია მნიშვნელოვანია“, – განუცხადა ალ-ჯაზირას ფარაჰ ალ-შამიმ, არაბული რეფორმების ინიციატივის უფროსმა მკვლევარმა და სოციალური დაცვის პროგრამის დირექტორმა. „დღგ თავისი ბუნებით გადასახადის ყველაზე რეგრესული სახეობაა. კვლევებმა აჩვენა, რომ ის გავლენას ახდენს მიწოდების მთელ ჯაჭვზე, რაც ნიშნავს, რომ ყველაფერი, რაც კონკრეტული საქონლის წარმოებაში შედის, მაგალითად, მოქმედებს.“ ფასების ზრდა მიწოდების ჯაჭვის ყოველ ეტაპზე ნიშნავს, რომ ფასები ჯამდება და საბოლოოდ მომხმარებლისთვის უფრო ძვირი ხდება. 2019 წელს, მთავრობის ეკონომიკური არასწორი მართვის ათწლეულები საბანკო სექტორის კოლაფსით და ლიბანური ფუნტის 90 პროცენტზე მეტით გაუფასურებით დასრულდა. 2019 წლამდე 1 დოლარი 1,500 ლიბანური ფუნტის ექვივალენტი იყო, მაშინ როდესაც ახლა 1 დოლარი დაახლოებით 89,500 ლიბანური ფუნტი ღირს. მრავალმა ადამიანმა დაკარგა მთელი დანაზოგი ვალუტის მკვეთრი ვარდნის გამო. ბანკებმა სწრაფად დახურეს კარები და შეზღუდეს თანხის გატანა. ექვს წელზე მეტი ხნის შემდეგ, მრავალი ლიბანელი არ გამოჯანმრთელებულა, არც ეკონომიკა.