ლიბანი მეორე აეროპორტის ხელახლა გახსნას გეგმავს: დასრულდა პოლიტიკური დებატები?

ლიბანი დიდი ხანია განიხილავს მეორე აეროპორტის გახსნის საკითხს. მას შემდეგ, რაც პოლიტიკური დებატები ჩაცხრა, ამის შესაძლებლობა ახლოსაა. ბეირუთი, ლიბანი – მთავრობამ წინ წაიწია ჩრდილოეთ ლიბანში, ქლაიაათის რენე მუავადის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტის ხელახლა გახსნის გეგმებში და ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ ის შესაძლოა ამ ზაფხულს დაიწყოს ფუნქციონირება. აეროპორტი წლების განმავლობაში მაღალპოლიტიზებული თემა იყო, რადგან ეკონომიკური და სოციალური შეშფოთება ზოგჯერ სექტანტური კამათის ფონზე ქრებოდა. მაგრამ ოფიციალურმა პირებმა და ექსპერტებმა „ალ ჯაზირას“ განუცხადეს, რომ პოლიტიკური ოპოზიცია ბოლო თვეებში მნიშვნელოვნად შემცირდა. პროექტს აქტიურად უჭერს მხარს მთავრობა, ლიბანის ტრანსპორტის მინისტრი უახლოეს კვირებში სადემონსტრაციო ფრენაში მიიღებს მონაწილეობას. ოფიციალურმა პირებმა და ექსპერტებმა ასევე განაცხადეს, რომ სირიის საზღვრიდან 6 კმ-ში (3.7 მილი) მდებარე აეროპორტს შეუძლია მოემსახუროს სირიისა და ლიბანის დიდ ნაწილს და ეკონომიკური შვება მოუტანოს რეგიონს, სადაც ლიბანის ეკონომიკურად ყველაზე გაჭირვებული მოსახლეობა ცხოვრობს. (ფოტო: ალ ჯაზირა) ადგილი, სადაც ისტორია იწერებოდა 1930-იან წლებში აშენებული ქლაიაათის აეროპორტი მოგვიანებით საფრანგეთის არმიამ სამხედრო აეროდრომად გადააქცია. 1960-იან წლებში ის სამოქალაქო მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, ძირითადად ინჟინრებისა და სხვა თანამშრომლების ლიბანსა და სხვა არაბულ ქვეყნებს შორის გადასაყვანად. 1988-1990 წლებში, ლიბანის სამოქალაქო ომის ერთ-ერთი ყველაზე სასტიკი პერიოდის განმავლობაში, ბეირუთიდან ქვეყნის სხვა ნაწილებისკენ მიმავალი მრავალი გზა დახურული იყო შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ. ამის თავიდან ასაცილებლად, Middle East Airlines-მა, ლიბანის ეროვნულმა ავიაკომპანიამ, დაიწყო ფრენები ბეირუთსა და ქლაიაათს შორის. „ეს 25 000 ლიბანური ლირა ღირდა“, ანუ იმ დროისთვის დაახლოებით 50 დოლარი, განუცხადა „ალ ჯაზირას“ მაზენ სამაკმა, ლიბანის კერძო პილოტთა ასოციაციის პრეზიდენტმა, თავისი ოფისებიდან ბეირუთის ცენტრში. „ძალიან კარგად მახსოვს, რადგან ამ რეისით ბევრჯერ ვიფრინე.“ 1989 წლის 5 ნოემბერს ლიბანის პარლამენტი ქლაიაათის აეროპორტში შეიკრიბა ისტორიული სესიის ჩასატარებლად. კანონმდებლებმა მოახდინეს ტაიფის შეთანხმების რატიფიცირება, რამაც ლიბანის სამოქალაქო ომის დასასრულს დაუდო საფუძველი. ასევე ხელახლა აირჩიეს ჰუსეინ ალ-ჰუსეინი პარლამენტის სპიკერად და რენე მუავადი რესპუბლიკის პრეზიდენტად. თუმცა, მუავადი 17 დღის შემდეგ ბეირუთში უცნობი თავდამსხმელების მიერ დადებული მანქანის ბომბის შედეგად მოკლეს. აეროპორტს შემდეგ მისი ხსოვნის პატივსაცემად რენე მუავადის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი ეწოდა. მას შემდეგ აეროპორტს ძირითადად ლიბანის საჰაერო ძალები იყენებენ. სამგზავრო თვითმფრინავებისთვის აეროპორტის ხელახლა გახსნის შესახებ დისკუსიები ხშირად ჩნდებოდა, განსაკუთრებით ომის პერიოდებში. 2024 წელს ისრაელის ლიბანზე თავდასხმის დროს, ბეირუთ-რაფიკ ჰარირის საერთაშორისო აეროპორტში მიმავალი და გამომავალი ფრენები ზოგჯერ ბეირუთის სამხრეთ გარეუბნებზე ისრაელის თავდასხმების შედეგად ამოსული კვამლის გვერდით გადიოდა. ამან ლიბანში ზოგიერთს აიძულა მოეთხოვა მეორე აეროპორტი, რომელიც დაშორებული იქნებოდა პოლიტიკურ და სამხედრო დაჯგუფება „ჰეზბოლასთან“ დაკავშირებული ტერიტორიებისგან. მეორე აეროპორტის გახსნის ზოგიერთმა მხარდამჭერმა „ჰეზბოლა“ დაადანაშაულა ბეირუთის საერთაშორისო აეროპორტის კონტროლში და იქ იარაღისა და ფულის შემოტანაში. „ჰეზბოლასთან“ დაკავშირებული აეროპორტის თანამშრომლები, გავრცელებული ინფორმაციით, აპრილში გაათავისუფლეს ამ აეროპორტიდან. მომიტინგეებმა ასევე ზოგჯერ გადაკეტეს აეროპორტის გზა, მათ შორის „ჰეზბოლას“ მხარდამჭერებმა, რომლებიც ჯგუფის განიარაღების წინააღმდეგ აპროტესტებდნენ. აეროპორტის ირგვლივ ზოგიერთი დისკუსია სექტანტურ თემად იქცა. სამოქალაქო ომის დროს, ქალაქ ბიბლოსთან ახლოს, ჰალატში სამოქალაქო აეროპორტმა დაიწყო ფუნქციონირება. Los Angeles Times-მა 1987 წლის მარტში გამოაქვეყნა სტატია სათაურით „ქრისტიანებს საკუთარი აეროპორტი სურთ: ომის ლიბანში, ბედნიერი დაშვება არ არის“. „რაც ამ დებატებში საკმაოდ გამომჟღავნებულია, ისაა, რომ ეს არის სიმპტომური იმისა, რომ ლიბანში საჯარო პოლიტიკის დებატები არასოდეს ითვალისწინებს მოცემული საკითხის ტექნიკურ დადებით და უარყოფით მხარეებს, არამედ ძალიან სწრაფად იძენს სექტანტურ მიმართულებას“, განუცხადა „ალ ჯაზირას“ ქარიმ ემილ ბიტარმა, ლიბანელმა პოლიტიკურმა ანალიტიკოსმა. „ამ აეროპორტზე ბოლო 30 წელია საუბრობენ. არსებობს მრავალი მყარი არგუმენტი ლიბანში მეორე აეროპორტის არსებობის სასარგებლოდ.“ „პრობლემა ისაა, რომ ზოგიერთი ფანატიკოსი სექტანტი ლიბანელი ამ საკითხის სექტანტურ დებატებად გადაქცევას ითხოვს და ამბობს, რომ ეს იქნება ქრისტიანული აეროპორტი, დასავლეთ ბეირუთის აეროპორტისგან განსხვავებით, სადაც „ჰეზბოლა“ დიდი ხანია დომინანტური ძალაა“, – თქვა ბიტარმა. მან გაიხსენა სამოქალაქო ომის დღეები, როდესაც მეტოქე შეიარაღებული დაჯგუფებები ლიბანის სექტანტურ კანტონებად დაყოფას ცდილობდნენ. „ამიტომ ზოგიერთი ადამიანი კვლავ მიიჩნევს სხვა აეროპორტის გახსნას ლიბანის ფრაგმენტაციის პოტენციურ ნაბიჯად.“ „ჰეზბოლა“ იყო ერთ-ერთი იმ პოლიტიკურ ფრაქციათაგან, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა მეორე აეროპორტის გახსნას ქლაიაათში ან ჩრდილოეთში სხვაგან. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ ეს ლიბანის დაყოფის საშუალება იყო. მაგრამ ეს პოლიტიკური ოპოზიცია ბოლო თვეებში თითქოს ჩაცხრა. „აეროპორტს აქვს ეკონომიკური და განვითარების სარგებელი, მაგრამ არ არსებობს პოლიტიკური ოპოზიცია“, განუცხადა „ალ ჯაზირას“ ყასემ ქასირმა, „ჰეზბოლასთან“ დაახლოებულმა ჟურნალისტმა. „ეს აუცილებელია და სასარგებლოა.“ სხვა კრიტიკოსებმა ეჭვქვეშ დააყენეს, არის თუ არა აეროპორტის მართვა ფინანსურად მდგრადი და გადაიტანს თუ არა ის ტრაფიკს