ჰავანის რევოლუციის მუზეუმში ვრცელი ექსპოზიცია ეძღვნება კუბაში 1959 წლის რევოლუციამდე არსებულ პირობებს. ყოფილ, მდიდრულ საპრეზიდენტო სასახლეში გამოფენილი ფოტოები და ზეპირი ჩვენებები დეტალურად აღწერს ფულხენსიო ბატისტას, კუბის მაშინდელი სამხედრო მმართველის, დიქტატურის დროს გამეფებულ გაუსაძლის სიღარიბესა და მტკიცედ ფესვგადგმულ კორუფციას. ამ პერიოდის განმსაზღვრელი გამოსახულებაა ქალი, რომელიც მიწის იატაკიან პალმის ფოთლებისგან აგებულ ქოხში შეშაზე ამზადებს საჭმელს. მსგავსი ფოტოები გვხვდება კუნძულის მასშტაბით სახელმწიფო მუზეუმებში, ღორების ყურიდან ბირანამდე, კუბის რევოლუციის მამის, ფიდელ კასტროს დაბადების ადგილამდე. აქედან დასკვნა ნათელია: რევოლუციონერებმა კუბელები ვაშინგტონის მიერ მხარდაჭერილი დე ფაქტო ლიდერის მმართველობის ქვეშ არსებული უმეცრებისა და გაჭირვებისგან იხსნეს და მათ ღირსების, განათლებისა და ჭეშმარიტი დამოუკიდებლობის გზაზე დააყენეს. თუმცა, დღეს ლისანდრა ბოტეი უფრო მეტად აიგივებს საკუთარ თავს ფოტოზე გამოსახულ გაჭირვებულ ქალთან, ვიდრე იმ რევოლუციონერებთან, რომლებმაც მისი ქვეყანა ბატისტასგან გაათავისუფლეს. „ჩვენ ახლაც ასე ვცხოვრობთ, ზუსტად ასე ვართ“, – ამბობს დიასახლისი ლისანდრა ჰავანაში, საკუთარი სახლის გარეთ, რომელიც თუნუქისა და ხის ნაჭრებით არის აწყობილი. „ყოველ დილით, ჩვენ უნდა ჩავიდეთ ჰავანის სანაპიროზე და შეშა ვეძებოთ. შემდეგ მოგვაქვს სახლში, რომ საუზმე მოვამზადოთ, რადგან თუ ელექტროენერგია გვექნება, ის სასკოლო საათებში ირთვება.“ ლისანდრას ცხრა წლის ქალიშვილი იმ დილით სკოლაში მშიერი წავიდა, განმარტავს ის, თვალებზე ცრემლი ადგება. მისი მეუღლე, ბრენეი ერნანდესი, მშენებელი, რომელსაც თითქმის არ აქვს სამსახური, ამბობს, რომ ხშირად არ იციან, საიდან მოვა შემდეგი კვება. „ყოველდღე იგივე შიმშილია, იგივე გაჭირვება“, – ამბობს ის, თეთრი ბრინჯის ქვაბს ურევს, რათა მის ქალიშვილს სკოლიდან დაბრუნების შემდეგ, სულ მცირე, ცხელი საჭმელი დახვდეს. კორონავირუსის პანდემიის შემდეგ კუბის ეკონომიკა თავისუფალ ვარდნაშია, ბრენეის მოკრძალებულ სახლში, ჰავანის გარეუბანში, თვეებია გაზი არ მიეწოდება. ის და მისი მეზობლები უკვე შეშაზე და ნახშირზე ამზადებდნენ საჭმელს მანამდეც, სანამ 3 იანვარს აშშ-ის ჯარებმა კუბის უახლოესი მოკავშირე, ვენესუელის პრეზიდენტი ნიკოლას მადურო, ძალის გამოყენებით არ მოაშორეს ხელისუფლებას. მას შემდეგ, ვაშინგტონმა, როგორც ჩანს, სრულად აიღო კონტროლი ვენესუელის ნავთობის ინდუსტრიაზე და კომუნისტური კუნძულისთვის ნედლი ნავთობის მიწოდება შეწყდა. კუბის წინააღმდეგ აშშ-ის ათწლეულების მანძილზე მოქმედი ეკონომიკური ემბარგო არნახული ძალით გამკაცრდა: აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ტარიფებით დაემუქრა ნებისმიერ ერს, რომელიც დაზარალებულ კუნძულზე ნავთობს გააგზავნის. კუბის ტრადიციული მოკავშირეებიდან – მექსიკა, რუსეთი, ჩინეთი, ვიეტნამი თუ ირანი – არც ერთს არ შეუვსია ვენესუელის მიერ დატოვებული სიცარიელე, თუმცა ამ კვირაში აშშ-ის ხაზინამ განაცხადა, რომ შეზღუდავს ნავთობის გაყიდვებზე არსებულ შეზღუდვებს, რათა „კუბელ ხალხს ხელი შეუწყოს კომერციული და ჰუმანიტარული მიზნებისთვის“. ეს ნაბიჯი ვაშინგტონსა და ჰავანას შორის მზარდი დაძაბულობის ფონზე ხორციელდება. კუბის მთავრობის ცნობით, მისმა მესაზღვრეებმა ცეცხლსასროლი იარაღით სასიკვდილოდ დაჭრეს ოთხი ადამიანი, რომლებიც აშშ-ში რეგისტრირებული ჩქაროსნული კატარღით გადაადგილდებოდნენ. ნათქვამია, რომ ეს პირები შეერთებულ შტატებში მცხოვრები კუბის მოქალაქეები იყვნენ. აშშ-ის ოფიციალური პირის თქმით, კუბელმა ოფიციალურმა პირებმა, რომლებმაც ჩქაროსნული კატარღა შეაჩერეს, სულ მცირე, ერთი ამერიკის მოქალაქე მოკლეს და ერთი დაჭრეს. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ განაცხადა, რომ აშშ იძიებს „უკიდურესად უჩვეულო“ ინციდენტს. „ვაშინგტონის ძველი სცენარი კუბასთან მიმართებაში აღარ მოქმედებს და ვინც ეს ჯერ ვერ გააცნობიერა, შოკისმომგვრელი ამბის წინაშე აღმოჩნდება“, – ამბობს კუბელი ეკონომისტი რიკარდო ტორესი. „ტრამპი თამაშის წესებს ცვლის“. ტრამპმა განაცხადა, რომ „კუბა დაცემის პირასაა“, რითაც გაამძაფრა ზეწოლა კუნძულზე ცივი ომის შემდეგ მის ყველაზე მოწყვლად მომენტში. ზოგიერთი კომენტატორი ამბობს, რომ ვაშინგტონის მიერ მადუროს ვენესუელაში ხელისუფლებიდან ჩამოშორების ერთ-ერთი მიზანი კუბის ეკონომიკური კრიზისის გაღრმავება იყო. როგორც ჩანს, ტრამპის ადმინისტრაციას იმედი აქვს, რომ რევოლუციას – შესაძლოა, საბოლოოდ – დაასუსტებს და კუნძულზე სახელმწიფო სოციალიზმის კრახს გამოიწვევს. ძირითადი გათვლა მარტივია: შიდა კრიზისის გაუარესებამ შეიძლება შექმნას პირობები კუბის რევოლუციის შიგნიდან დასაშლელად. გაცილებით ნაკლებად ნათელია, გამოიწვევს თუ არა ასეთი სტრატეგია რეჟიმის შეცვლას, თუ კომუნისტური კუბის მთავრობა, როგორც ეს წარსულ კრიზისებშიც ხდებოდა, გადარჩენის ახალ გზებს იპოვის. საწვავის კრიზისის შედეგები კუბის მთელ ტერიტორიაზე იგრძნობა. ჰავანაში ელექტროენერგიის გათიშვა დღეში 15 საათს ან მეტს გრძელდება. საავადმყოფოები სიბნელეშია, მხოლოდ გადაუდებელ შემთხვევებს იღებენ. სკოლები ხშირად დაკეტილია. ნაგავი ქუჩების კუთხეებშია დაგროვილი, რადგან სახელმწიფო ნაგვის მანქანებს საწვავი არ აქვთ მის ასაღებად. გამხდარი და მოხუცებული მაცხოვრებლები ხშირად დაგროვილ ნარჩენებში ქექვით არიან დაკავებულნი. კუნძულისთვის, რომელიც ამაყობდა თავისი სოციალური უსაფრთხოების ქსელით, რომელიც 1959 წლის შემდეგ ააშენა თავისი ხალხისთვის – საყოველთაო ჯანდაცვა, წერა-კითხვის უცოდინარობის აღმოფხვრა, ჩვილთა სიკვდილიანობის მაჩვენებლების შემცირება და პრევენციული დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა – სურათი მძიმეა და უარესდება. მადუროს დაკავების შემდეგ მუდმივი კითხვაა: რამდენ ხანს შეძლებს კუბა გაძლოს კუნძულზე ახალი საწვავის მიწოდების გარეშე?