კონფლიქტის გავრცელების შიშით ჩადმა სუდანთან საზღვარი ჩაკეტა - ქვეყანას RSF-ის შეიარაღებაში ადანაშაულებენ

ჩადმა სუდანთან საზღვარი ჩაკეტა იმ მოტივით, რომ არ სურს კონფლიქტის გავრცელება. თუმცა, ექსპერტები მას RSF-ის, ერთ-ერთი მეომარი ფრაქციის, იარაღით მომარაგებაში ადანაშაულებენ. ომი სუდანში ჩადს უახლოვდება: შაბათ-კვირას, სუდანის არმია და მისი მოკავშირეები „სწრაფი მხარდაჭერის ძალების“ (RSF) მილიციას უშუალოდ საზღვარზე ებრძოდნენ. საინფორმაციო სააგენტოების ცნობით, შაბათს, ჩადის სასაზღვრო ქალაქ ტინეს მახლობლად, რამდენიმე ჩადელი ჯარისკაცი და მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა. ორშაბათს, ჩადის მთავრობამ ზომები მიიღო და სუდანთან 1,300-კილომეტრიანი (807 მილი) საზღვარი ჩაკეტა. ჩადის კომუნიკაციების მინისტრმა გასიმ შერიფმა განაცხადა, რომ სუდანში მეომარმა ფრაქციებმა საზღვარი არაერთხელ დაარღვიეს და მისი ჩაკეტვის მიზანი იყო კონფლიქტის ჩადზე გავრცელების „ნებისმიერი რისკის თავიდან აცილება“. დეკემბრიდან მოყოლებული, ჩადის ტერიტორიაზე რამდენჯერმე დაფიქსირდა შეტაკებები. იანვრის შუა რიცხვებში, RSF-ის მებრძოლები მეტოქე მილიციებს ჩადში დაედევნენ და იქ საარმიო პოზიციას დაესხნენ თავს, რის შედეგადაც შვიდი ჯარისკაცი დაიღუპა. როჯერ ალადუმმა, რომელიც ჩადის სასაზღვრო ქალაქ ადრეში ჰუმანიტარულ ორგანიზაციაში მუშაობს, ეს ნაბიჯი მიესალმა. „კარგი გადაწყვეტილებაა, რომ ჩადმა სუდანთან საზღვარი ჩაკეტა. ეს ტერიტორია დეკემბრიდან მოყოლებული ძალიან საშიშია“, – განუცხადა მან DW-ს. „ყოველდღე, სუდანიდან შეიარაღებული პირები თავს ესხმიან და კლავენ ადამიანებს შეფერხების გარეშე, ზოგჯერ ჯარისკაცებსაც კი. არც ჩვენ, ჰუმანიტარული მუშაკები, ვართ უსაფრთხოდ“. სუდანში, სადაც ათწლეულების განმავლობაში სამოქალაქო ომი მიმდინარეობს, რეგულარული არმია RSF-სთან ძალაუფლებისთვის 2023 წლის აპრილიდან იბრძვის. სიტუაცია გამწვავებულია უცხოური ძალების მიერ, რომლებიც კონფლიქტს აფინანსებენ, განსაკუთრებით საუდის არაბეთი არმიის მხარეს და არაბთა გაერთიანებული საამიროები (UAE) RSF-ის მხარეს. ომის დაწყებიდან მოყოლებული, ჩადმა უკვე მიიღო 1 მილიონზე მეტი ლტოლვილი. ანდრეა ბერენდსი, ეთნოლოგი, რომელიც ლაიფციგის უნივერსიტეტის სოციალური და კულტურული ანთროპოლოგიის ინსტიტუტს ხელმძღვანელობს, DW-ს განუცხადა, რომ კონფლიქტი რთულდება კოლონიური ეპოქიდან მომდინარე ხელოვნური დაყოფით, რაც ნიშნავს, რომ საზღვრის ორივე მხარეს არიან ადამიანები, რომლებიც ერთსა და იმავე ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნებიან. ზაგავები, მისი თქმით, ძალიან განსხვავებულ როლებს ასრულებენ ჩადსა და სუდანში, მაგალითად. „ჩადში ისინი მათ შორის არიან, ვისაც მთავრობა უკიდურესად ემხრობა“, – განმარტა მან და დასძინა, რომ ზოგიერთი მოსახლეობის ხარჯზე მდიდრდებოდა და ფართო შეუვალობით სარგებლობდა. „სუდანში ზაგავები, მეორე მხრივ, სუდანის არმიასთან გაერთიანდნენ და RSF-ის წინააღმდეგ იბრძვიან“. მისი თქმით, ზაგავას სხვადასხვა ფრაქცია ერთმანეთს ტინეს მახლობლად საზღვარზე შეერკინა და კონფლიქტის გავრცელების მაღალი რისკი არსებობდა. ჩადს ადანაშაულებენ იმაში, რომ UAE-დან სუდანში RSF-ს იარაღს აწვდიდა. მიუხედავად იმისა, რომ მთავრობა უარყოფს ბრალდებებს, ჩარლზ ბუესელმა „საერთაშორისო კრიზისული ჯგუფიდან“, არაკომერციული ორგანიზაციიდან, რომელიც კონფლიქტების მოგვარებისთვის იბრძვის, DW-ს განუცხადა, რომ 2023 წლიდან ჩადმა „რამდენიმე საკმაოდ მნიშვნელოვანი თანამშრომლობის ხელშეკრულება გააფორმა UAE-თან, რომელიც RSF-ის უმსხვილესი საერთაშორისო სპონსორია“. ამავე დროს, მან დაამატა, რომ ჩადმა თავისი ტერიტორია UAE-სთვის ხელმისაწვდომი გახადა, რათა მას RSF-ისთვის მასალები, „კერძოდ, იარაღი“ მიეწოდებინა. Reuters-ის საინფორმაციო სააგენტოს ცნობით, 2023 წელს ომის დაწყებიდან მოყოლებული, UAE-დან ათობით სატვირთო თვითმფრინავი ჩადის ქალაქ ამჯარასის აეროპორტში ჩაფრინდა, რომელიც სუდანის საზღვართან ახლოს მდებარეობს. ბუესელის თქმით, ჩადიდან RSF-ისთვის იარაღის მიწოდება წელს შემცირდა. RSF-ის მებრძოლების მიერ საზღვრის ხშირი დარღვევების პარალელურად, ეს შეიძლება მიუთითებდეს იმაზე, რომ ჩადის პრეზიდენტი მაჰამატ დები ზეწოლას ნებდება ზაგავას ჯგუფისგან, რომელიც გავლენიან როლს თამაშობს არმიაში და ცდილობს შეცვალოს ჩადის როლი, თქვა მან. ბუესელმა განმარტა, რომ ზაგავას ზოგიერთი ჩადელი გენერალი, სავარაუდოდ, მხარს უჭერდა ზაგავას ჯგუფებს დარფურში, როგორც RSF-ის წინააღმდეგ ბრძოლის ნაწილი. მან თქვა, რომ პრეზიდენტი დები გენერლებს ამის უფლებას აძლევდა, „შესაძლოა, მათი რისხვის დასაცხრობად და მათთვის საკუთარი დღის წესრიგის განსახორციელებლად სივრცის მისაცემად“. ამით შეიძლება აიხსნას ჩადელ ჯარისკაცებზე ბოლო დროს განხორციელებული თავდასხმები, დასძინა მან. დებისთვის ბევრი რამ არის სასწორზე. ჩადი მასიურ მხარდაჭერას იღებს UAE-დან – 2023 წელს შეთანხმებული იქნა 1.5 მილიარდი აშშ დოლარის (1.3 მილიარდი ევრო) ოდენობის სესხები. UAE-თან კავშირის გაწყვეტის შემთხვევაში, დაკარგული სახსრების კომპენსაციისთვის ძლიერი ფინანსური პარტნიორი იქნებოდა საჭირო. შეიძლება ეს იყოს საუდის არაბეთი, რომელიც სულ უფრო მეტად ჩნდება UAE-ის კონკურენტად აფრიკის რქის რეგიონში? ბუესელმა თქვა, რომ იანვარში ჩადის ისლამური საქმეთა უმაღლესმა საბჭომ საუდის არაბეთთან შეთანხმება გააფორმა. აქედან ჯერ კიდევ შეუძლებელია რაიმე ნათელი დასკვნების გამოტანა. მაგრამ „საერთაშორისო სამაშველო კომიტეტისთვის“ (IRC), სუდანსა და ჩადს შორის საზღვრის ჩაკეტვა „უკიდურესად შემაშფოთებელია სუდანელი ოჯახებისთვის, რომლებიც წარმოუდგენელ ძალადობას გაურბიან და უსაფრთხოებას ეძებენ“. ზელეკე ბაჩამ, IRC-ის სუდანის დასავლეთ დირექტორმა განაცხადა, რომ „ბევრისთვის ჩადში გადასვლა სიცოცხლის ხსნა იყო, და რადგან წვდომა ახლა გაწყვეტილია, ადამიანებს საფრთხე ემუქრებათ, რომ საშიშ პირობებში იქნებიან ხაფანგში.“