კომისიის მიერ შეთავაზებულ გადანაწილების მექანიზმს, რომელიც საცობების შემცირებას ისახავს მიზნად, ელექტროენერგიის მსხვილი ექსპორტიორი ქვეყნები წინააღმდეგობით ხვდებიან

კომისიის მიერ შეთავაზებულ გადანაწილების მექანიზმს, რომელიც საცობების შემცირებას ისახავს მიზნად, ელექტროენერგიის მსხვილი ექსპორტიორი ქვეყნები წინააღმდეგობით ხვდებიან. საფრანგეთი და შვედეთი ცდილობენ დაბლოკონ ევროკომისიის წინადადება, რომელიც ევროკავშირის ელექტროენერგიის ქსელის მასშტაბური მოდერნიზაციის სამუშაოების ხარჯების გაზიარებას ითვალისწინებს და აცხადებენ, რომ ასეთი მექანიზმი მათზე არათანაბარ ფინანსურ ტვირთს დააკისრებს. გასულ დეკემბერში გამოცხადებული ევროპული ქსელების პაკეტი მიზნად ისახავს კონტინენტის ელექტროენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის მასშტაბურ გაფართოებას, რათა განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან გამომუშავებული ელექტროენერგია უფრო ეფექტურად იქნეს ტრანსპორტირებული. ეს ღონისძიება გადამწყვეტად მიიჩნევა 2050 წლისთვის ნახშირბადის ნეიტრალიტეტის მიზნების მისაღწევად. დოკუმენტი ითვალისწინებს ეროვნული ქსელებიდან მიღებული შემოსავლების გაზიარებას ევროკავშირის მასშტაბით საერთო ფონდში. ამგვარად, მდიდარი ქვეყნები, განვითარებული ინფრასტრუქტურით, დაეხმარებიან იმ ქვეყნების დაფინანსებაში, რომელთა ქსელები ნაკლებად განვითარებულია. თუმცა, ამ წინადადებას, რომელსაც ამჟამად წევრი ქვეყნები განიხილავენ, უკვე შეხვდა წინააღმდეგობა ელექტროენერგიის უმსხვილესი ექსპორტიორების მხრიდან. მათ შორის არიან საფრანგეთი და შვედეთი, რომლებსაც არ სურთ უარი თქვან შემოსავლებზე, რომლებსაც ისინი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვნად მიიჩნევენ საკუთარი ეროვნული ქსელებისთვის. პროექტის დეკემბერში ევროკომისრის ენერგეტიკის საკითხებში, დან იორგენსენის მიერ წარდგენა, „ძალიან, ძალიან ცუდად იქნა მიღებული [პარიზში]“, განაცხადა საფრანგეთის აღმასრულებელი ხელისუფლების ყოფილმა მრჩეველმა ანონიმურობის პირობებში. მისი თქმით, „როგორც ფორმით, ასევე შინაარსით, [ეს პრეზენტაცია] კატასტროფული იყო“. ეს საქმე არის კომისიასა და ზოგიერთ წევრ ქვეყანას შორის დაძაბულობის ახალი მაგალითი, რომლებიც შიშობენ, რომ ევროპულ აღმასრულებელ ხელისუფლებას ძალიან დიდ თავისუფლებას მისცემენ იმ ფონდების გადანაწილებაში, რომლებსაც უფრო დიდი მოთხოვნილებები აქვთ. დაძაბულობა კონცენტრირებულია გადატვირთვის შემოსავლების გარშემო – ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს იმ თანხას, რომელსაც ქსელის ოპერატორები იღებენ ელექტროენერგიის შიდა ფასსა და საექსპორტო ფასს შორის სხვაობის შედეგად, აუქციონის სისტემის მეშვეობით. როგორც წესი, ეს შემოსავლები ინვესტირდება წარმომშობ ქვეყანაში, რათა გაიზარდოს ქსელის ყველაზე გადატვირთული ნაწილების სიმძლავრე. ეს მექანიზმი აუცილებელია ეროვნულ დონეზე ბაზრების ზედმეტი დამახინჯების თავიდან ასაცილებლად. მაგალითად, შვედეთი, ევროკავშირში ელექტროენერგიის უმსხვილესი ექსპორტიორი ჰიდროენერგეტიკასა და ქარის ენერგეტიკაში ხანგრძლივი ინვესტიციების წყალობით, დაყოფილია ოთხ ფასის ზონად. თითოეულს აქვს განსხვავებული ტარიფი, რომელიც ასახავს რეგიონულ მოთხოვნის დონეებს. შვედეთის ქსელის ოპერატორები იყენებენ თავიანთ გადატვირთვის შემოსავალს ტერიტორიაზე მიწოდებისა და მოთხოვნის დასაბალანსებლად, ყურადღებით გათვლილი ადგილობრივი წესების მიხედვით. თავის საკანონმდებლო პაკეტში კომისია გვთავაზობს, რომ ქვეყნებმა გამოუყენებელი გადატვირთვის შემოსავლების მეოთხედი მიმართონ სიმძლავრეების გაძლიერებასა და სხვა ქვეყნებთან ურთიერთდაკავშირების პროექტების დაფინანსებაზე. რვა „ენერგეტიკული მაგისტრალი“, რომელიც მიზნად ისახავს სუსტად დაკავშირებულ ზონებში არსებული ხარვეზების შევსებას, იქნება ბენეფიციარი პროექტების ნაწილი. ბრიუსელის თანახმად, ეს დაფინანსება საჭიროა უფრო მეტი გადამცემი ხაზის ასაშენებლად, რომელიც სათავეს აიღებს წარმოების ადგილებიდან, როგორიცაა ქარის ელექტროსადგურები ჩრდილოეთის ზღვაში ან მზის ელექტროსადგურები სამხრეთ ესპანეთში, და რომელსაც შეუძლია ათასობით კილომეტრის გავლა კონტინენტზე იმპორტიორ ქვეყნებამდე. შვედებისთვის ეს ზომა ზედმეტად შორს მიდის. „ეს წინადადება, არსებითად, ჩვენი ფულის 20%-ის აღებას გულისხმობს სხვაგან პრობლემების გადასაჭრელად, მაშინ როცა ჩვენ საკუთარი პრობლემები გვაქვს მოსაგვარებელი“, – განუცხადა POLITICO-ს მაია ლუნდბაკმა, შვედეთის ენერგეტიკის სახელმწიფო მდივანმა. „ჩვენ არ შეგვიძლია ამის მიღება, რადგან ეს არის შვედების ფული, ჩვენს ქვეყანაში საწარმოების მიერ გენერირებული შემოსავალი“. ჰიდროელექტროენერგიის ექსპორტი, რომელიც შვედეთის ჩრდილოეთით არის კონცენტრირებული, გამოიმუშავებს შემოსავალს, რომელიც უკვე გამოიყენება ქვეყნის სამხრეთში არსებული „საცობების“ შესამცირებლად, სადაც ფასები უფრო მაღალია მოსახლეობისა და მოხმარების ზრდის გამო. მხოლოდ 2025 წელს შვედეთმა დაახლოებით 2.5 მილიარდი ევროს ოდენობის გადატვირთვის შემოსავალი დააგროვა. მისი ბოლო წლიური ანგარიშის მიხედვით, ეროვნული ოპერატორის Svenska kraftnät-ის რეზერვი სულ 7.5-8 მილიარდ ევროს შეადგენს. გასული წლის განმავლობაში შვედეთმა დაახლოებით 200 მილიონი ევრო ჩადო გადატვირთვის შემცირებისკენ მიმართულ სამუშაოებში, სადაც უკვე დაგეგმილია ორი მილიარდი ევროს დახარჯვა. შვედეთის ხელისუფლება შიშობს, რომ ბრიუსელის ჩარევამ ამ ბიუჯეტში შესაძლოა ხელი შეუშალოს მათ გრძელვადიან დაგეგმვას. თავის მხრივ, საფრანგეთი უჩივის პაკეტის ერთ დებულებას, რომელიც კომისიას მიანიჭებდა ცალმხრივი გადაწყვეტილების მიღების უფლებას იმის თაობაზე, თუ როდის