ხუთმა ევროპულმა ქვეყანამ – გაერთიანებულმა სამეფომ, საფრანგეთმა, გერმანიამ, შვედეთმა და ნიდერლანდებმა – რუსეთი ოპოზიციის ლიდერის, ალექსეი ნავალნის მოწამვლასა და მკვლელობაში დაადანაშაულეს. მათი განცხადებით, 2024 წელს, ნავალნის სხეულიდან აღებული ნიმუშების ლაბორატორიულმა ანალიზმა მომაკვდინებელი ტოქსინის არსებობა დაადასტურა. ხუთივე მთავრობამ შაბათს გავრცელებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ ქსოვილის ნიმუშებმა „უდავოდ“ დაადასტურა მომაკვდინებელი ტოქსინის, ეპიბატიდინის, არსებობა. ეს შხამი სამხრეთ ამერიკის გარეულ ისრისფერ ბაყაყებში გვხვდება. „გაერთიანებული სამეფო, შვედეთი, საფრანგეთი, გერმანია და ნიდერლანდები დარწმუნებულნი არიან, რომ ალექსეი ნავალნი მომაკვდინებელი ტოქსინით მოწამლეს“, – ნათქვამია მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციის დროს გავრცელებულ განცხადებაში. „რუსეთს ჰქონდა ამ შხამის შეყვანის საშუალება, მოტივი და შესაძლებლობა“, – დასძინა გაერთიანებული სამეფოს საგარეო, თანამეგობრობისა და განვითარების ოფისმა განცხადებაში. რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა, მარია ზახაროვამ, სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო „რია ნოვოსტის“ განუცხადა, რომ კომენტარს გააკეთებდა მას შემდეგ, რაც ტესტის შედეგები საჯაროდ იქნება წარმოდგენილი – მისი თქმით, ეს ჯერ არ მომხდარა. ხუთმა ქვეყანამ განაცხადა, რომ ისინი ქიმიური იარაღის კონვენციის დარღვევის გამო რუსეთის წინააღმდეგ ქიმიური იარაღის აკრძალვის ორგანიზაციას მიმართავენ. ორგანიზაციისგან დაუყოვნებელი კომენტარი არ ყოფილა. ნავალნი, რომელიც ებრძოდა ოფიციალურ კორუფციას და აწყობდა ანტი-კრემლის საპროტესტო აქციებს, როგორც პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინის ყველაზე მწვავე მოწინააღმდეგე, 2024 წლის 16 თებერვალს, არქტიკის სასჯელაღსრულების კოლონიაში გარდაიცვალა. ის 19-წლიან სასჯელს იხდიდა, რომელსაც პოლიტიკურად მოტივირებულად მიიჩნევდა. ეპიბატიდინი ბუნებრივად გვხვდება ისრისფერ ბაყაყებში და მისი დამზადება ლაბორატორიაშიც არის შესაძლებელი, რასაც ევროპელი მეცნიერები ნავალნის სავარაუდო მოწამვლის შემთხვევაშიც ეჭვობენ. შხამი იწვევს სუნთქვის გაძნელებას, კრუნჩხვებს, გულყრებს და გულისცემის შენელებას, მას შეუძლია გამოიწვიოს სიკვდილი კანთან კონტაქტითაც კი. ხუთმა ქვეყანამ განაცხადა, რომ რუსეთს პასუხისმგებლობა უნდა დაეკისროს კონვენციის „მუდმივი დარღვევებისთვის“. ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ივეტ კუპერი მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციაზე ნავალნის ქვრივს, იულია ნავალნაიას შეხვდა. მან განაცხადა, რომ ახალი აღმოჩენები „კრემლის ბარბაროსულ შეთქმულებას ნავალნის ხმის გასაჩუმებლად ნათელს ჰფენს“. საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ნოელ ბარომ X-ზე დაწერა, რომ სავარაუდო მოწამვლა აჩვენებს, რომ „ვლადიმერ პუტინი მზად არის, გამოიყენოს ბიოლოგიური იარაღი საკუთარი ხალხის წინააღმდეგ, რათა შეინარჩუნოს ძალაუფლება“. რუსეთის მთავრობა მუდმივად უარყოფს ნავალნის გარდაცვალებაში რაიმე მონაწილეობას. ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ის ავად გახდა გასეირნების შემდეგ და ბუნებრივი მიზეზებით გარდაიცვალა. „როგორც კი იქნება ტესტის შედეგები – როგორც კი იქნება ნივთიერებების ფორმულები – იქნება კომენტარი. ამის გარეშე, ყველა საუბარი და განცხადება მხოლოდ ინფორმაციის გაჟონვაა, რომელიც მიზნად ისახავს დასავლეთის მწვავე პრობლემებიდან ყურადღების გადატანას“, – თქვა ზახაროვამ. გაურკვეველია, როგორ იქნა მოპოვებული ნავალნის სხეულიდან ნიმუშები ან სად მოხდა მათი შეფასება. კუპერმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ „გაერთიანებული სამეფოს მეცნიერები ევროპელ პარტნიორებთან ერთად მუშაობდნენ ნავალნის სიკვდილის ჭეშმარიტების დასადგენად“. ნავალნაიამ განაცხადა, რომ მისი მეუღლის „მკვლელობა“ ახლა „მეცნიერულად დადასტურებული ფაქტია“. „ორი წლის წინ, აქ სცენაზე გამოვედი და ვთქვი, რომ ჩემი ქმარი ვლადიმერ პუტინმა მოკლა“, – თქვა ნავალნაიამ მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციის კულუარებში. „რა თქმა უნდა, დარწმუნებული ვიყავი, რომ ეს მკვლელობა იყო, მაგრამ მაშინ ეს მხოლოდ სიტყვები იყო. დღეს კი ეს სიტყვები მეცნიერულად დადასტურებულ ფაქტად იქცა“, – დასძინა ნავალნაიამ. ნავალნი 2020 წელს ასევე ნერვული აგენტის მოწამვლის სამიზნე იყო, რაშიც ის კრემლს ადანაშაულებდა. ის სამკურნალოდ გერმანიაში გადაიყვანეს, ხოლო რუსეთში ხუთი თვის შემდეგ დაბრუნებისთანავე დააპატიმრეს და სიცოცხლის ბოლო სამი წელი პატიმრობაში გაატარა. გაერთიანებულმა სამეფომ 2018 წელს რუსი ორმაგი აგენტის, სერგეი სკრიპალის, მოწამვლის საქმეზე საჯარო გამოძიება ჩაატარა. გასულ წელს გამოძიებამ დაასკვნა, რომ პუტინს უნდა დაევალებინა ნოვიჩოკის ნერვული აგენტის შეტევა. კრემლმა მონაწილეობა უარყო. რუსეთმა ასევე უარყო ალექსანდრ ლიტვინენკოს მოწამვლა, ყოფილი რუსი აგენტი, რომელიც კრემლის კრიტიკოსი გახდა და 2006 წელს ლონდონში გარდაიცვალა რადიოაქტიური იზოტოპ პოლონიუმ-210-ის მიღების შემდეგ. ბრიტანულმა გამოძიებამ დაასკვნა, რომ ლიტვინენკო ორმა რუსმა აგენტმა მოკლა.