მაშინ, როცა აშშ მთავრობის სწრაფ კოლაფსზე დებს ფსონს, ანალიტიკოსები აფრთხილებენ, რომ ძალაუფლების ვაკუუმმა შესაძლოა ეროვნული მძვინვარებით გაღვივებული უფრო აგრესიული სამხედრო ხელმძღვანელობა გააჩინოს. ირანის უზენაესი ლიდერის, აიათოლა ალი ხამენეის მკვლელობამ, რომელიც აშშ-ისა და ისრაელის ერთობლივი საჰაერო თავდასხმების შედეგად განხორციელდა, ქვეყნის ხელმძღვანელობას 1979 წლის ისლამური რევოლუციის შემდეგ ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დარტყმა მიაყენა, რამაც მისი მომხრეების პროტესტი გამოიწვია. ხამენეიმ ირანის უზენაესი ლიდერის პოსტი 1989 წელს დაიკავა აიათოლა რუჰოლა ხომეინის გარდაცვალების შემდეგ, რომელმაც ისლამური რევოლუცია წარმართა პროამერიკული შაჰის, მოჰამად რეზა ფეჰლევის წინააღმდეგ. კვირას, ირანის პრეზიდენტმა მასუდ პეზეშკიანმა განაცხადა, რომ ხამენეისა და სხვა მაღალი რანგის ირანელი ოფიციალური პირების მკვლელობისთვის შურისძიება ქვეყნის „მოვალეობა და ლეგიტიმური უფლებაა“. პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ოპერაცია „განთავისუფლების“ მომენტად წარმოაჩინა და იწინასწარმეტყველა, რომ „თავის“ მოცილება ორგანიზმის სწრაფ კოლაფსს გამოიწვევს. თუმცა, ირანში რეალობა გაცილებით რთულ ვითარებას გვთავაზობს. ინსაიდერებთან, სამხედრო ექსპერტებთან და პოლიტიკურ სოციოლოგებთან ინტერვიუები ვარაუდობს, რომ ირანის უმაღლესი ხელმძღვანელობის „თავის მოკვეთა“ შესაძლოა არ წავიდეს იმ გზით, რასაც დასავლეთი წარმოიდგენს. ამის ნაცვლად, ის რისკავს „გარნიზონის სახელმწიფოს“ – პარანოიდული, მილიტარიზებული სისტემის გაჩენას, რომელიც საკუთარი არსებობისთვის იბრძვის, ყოველგვარი პოლიტიკური წითელი ხაზების გარეშე. აშშ-ის ოპერაციის ცენტრალური წინაპირობაა, რომ ირანი ზედმეტად მყიფეა, რათა გადაურჩეს თავისი უზენაესი ლიდერის სიკვდილს. CBS News-თან სატელეფონო ინტერვიუში ტრამპმა განაცხადა, რომ „ზუსტად იცის“, ვინ მართავს თეირანში, და დასძინა, რომ „არიან კარგი კანდიდატები“ უზენაესი ლიდერის შესაცვლელად. მან თავისი განცხადებები არ დააკონკრეტა. თუმცა, სამხედრო ანალიტიკოსები აფრთხილებენ იმ ვარაუდის შესახებ, რომ მხოლოდ საჰაერო დარტყმებმა შეიძლება „რეჟიმის ცვლილება“ გამოიწვიოს. მაიკლ მალროიმ, აშშ-ის თავდაცვის მდივნის ყოფილმა მოადგილემ, Al Jazeera Arabic-ს განუცხადა, რომ „ადგილზე ჯარების“ ან სრულად შეიარაღებული ორგანული აჯანყების გარეშე, სახელმწიფოს ღრმა უსაფრთხოების აპარატი გადარჩება უბრალოდ ერთიანობის შენარჩუნებით. „რეჟიმის შეცვლას მხოლოდ საჰაერო დარტყმებით ვერ შეუწყობთ ხელს“, – თქვა მალროიმ. „თუ ვინმე ცოცხალი დარჩება სალაპარაკოდ, რეჟიმი მაინც იარსებებს.“ ეს მდგრადობა ირანის ორმაგ სამხედრო სტრუქტურაშია დაფუძნებული. მთავრობას იცავს არა მხოლოდ რეგულარული არმია (არტეში), არამედ ისლამური რევოლუციური გვარდიის კორპუსი (IRGC) – მძლავრი პარალელური სამხედრო ძალა, რომლის კონსტიტუციური ამოცანაა velayat-e faqih სისტემის – ისლამური იურისტის მეურვეობის პრინციპის – დაცვა. მათ მხარს უჭერს ბასიჯი, ვრცელი, ნახევრად სამხედრო მოხალისეთა მილიცია, რომელიც ყველა უბანშია ჩანერგილი და სპეციალურად არის გაწვრთნილი შიდა უთანხმოების ჩასახშობად და იდეოლოგიური ლოიალისტების მობილიზებისთვის. ეს ერთიანობა უკვე გამოცდას გადის. ჰოსეინ როივარანმა, თეირანში მოღვაწე პოლიტიკურმა ანალიტიკოსმა, დაადასტურა, რომ დარტყმებმა გაანადგურა ქვეყნის უმაღლესი უსაფრთხოების ეშელონი, მათ შორის ხამენეის მრჩეველი და ახლადშექმნილი უმაღლესი თავდაცვის საბჭოს მდივანი, ალი შამხანი. ირანის უმაღლესი ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მდივანმა, ალი ლარიჯანიმ განაცხადა, რომ ხელმძღვანელობის გარდამავალი პროცესი კვირას დაიწყება. „მალე შეიქმნება დროებითი ხელმძღვანელობის საბჭო. პრეზიდენტი, სასამართლო ხელისუფლების ხელმძღვანელი და იურისტი მეთვალყურეთა საბჭოდან აიღებენ პასუხისმგებლობას შემდეგი ლიდერის არჩევამდე“, – თქვა ლარიჯანიმ. „ეს საბჭო რაც შეიძლება მალე შეიქმნება. ჩვენ ვმუშაობთ მის ჩამოყალიბებაზე დღესვე“, – განაცხადა მან სახელმწიფო ტელევიზიით გადაცემულ ინტერვიუში. დროებითი ხელმძღვანელობის საბჭოს სწრაფი ჩამოყალიბება – რომელშიც შედიან პრეზიდენტი, სასამართლოს ხელმძღვანელი და მეთვალყურეთა საბჭოს რელიგიური ლიდერი – მიუთითებს იმაზე, რომ სისტემის „გადარჩენის პროტოკოლები“ გააქტიურებულია. როივარანის თქმით, სისტემა შექმნილია „ინსტიტუციონალური, არა პერსონალური“ პრინციპით, რომელსაც შეუძლია „ავტოპილოტზე“ ფუნქციონირება მაშინაც კი, როცა პოლიტიკური ხელმძღვანელობა მოწყვეტილია. თუმცა, თეირანში მოღვაწე ანალიტიკოსმა განაცხადა, რომ ირანის მიმართულება ჯერ კიდევ გაურკვეველია, რადგან ოფიციალური პირები „სტაბილურობის პროექტირებას“ ცდილობენ. „აქ ოფიციალური პირები ცდილობენ სტაბილურობის პროექტირებას, ხაზს უსვამენ, რომ სიტუაცია კონტროლს ექვემდებარება და სახელმწიფო ინსტიტუტები ეფექტურად ფუნქციონირებენ“, – განაცხადა აბას ასლანიმ, ახლო აღმოსავლეთის სტრატეგიული კვლევების ცენტრის უფროსმა მკვლევარმა. „დღეს, [აშშ-ის და ისრაელის] საჰაერო დარტყმები დედაქალაქში [თეირანში] და სხვა ქალაქებში უსაფრთხოებისა და სამხედრო ინფრასტრუქტურას დაუმიზნა. არის მოლოდინი, რომ ასეთი დარტყმები შესაძლოა გაგრძელდეს – და შესაძლოა გაძლიერდეს – მომდევნო საათებში ან დღეებში“, – განუცხადა მან Al Jazeera-ს. „ეს ესკალაციის პერსპექტივა არ არის ის, რასაც ბევრი ჩვეულებრივი ირანელი მიესალმება. ამავე დროს, ირანელი ოფიციალური პირები მკაცრ გაფრთხილებებს ავრცელებენ, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მათ შეუძლიათ უპასუხონ იმ შესაძლებლობებით, რომლებიც აქამდე არ ყოფილა გამოყენებული ისრაელის ან შეერთებული შტატების წინააღმდეგ.“ შესაძლოა, ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება, რაც უშუალოდ მკვლელობის შემდეგ შეინიშნება, არის ირანის გადასვლა რელიგიური ლეგიტიმაციიდან ნაციონალისტურ გადარჩენაზე. იმის გაცნობიერებით, რომ უზენაესი ლიდერის სიკვდილმა შესაძლოა მოსახლეობის ნაწილთან სულიერი კავშირი გაწყვიტოს, გადარჩენილი ოფიციალური პირები ომს აღარ წარმოაჩენენ როგორც კლ