ათენი — იანის სტურ­ნა­რასი ევ­რო­ობ­ლი­გა­ცი­ე­ბის­თვის ჯერ კი­დევ ტრენ­დამდე აქ­ტი­უ­რად კამ­პა­ნი­ობ­და. მაგ­რამ ახლა სა­ბერ­ძნე­თის ეროვ­ნუ­ლი ბან­კის მმარ­თვე­ლი თა­ვის ყველ­აზე რთულ აუ­დი­ტო­რი­ას — გერ­მა­ნი­ის მთავ­რო­ბას უმიზ­ნებს. POLITICO-სთან ინ­ტერ­ვი­უ­ში სტურ­ნა­რას­მა გა­ნა­ცხა­და, რომ არ­გუ­მენ­ტე­ბი მის მხა­რე­ზეა. მი­მ­დინ­არე კრი­ზი­სებ­მა ევ­რო­კავ­ში­რის მთავ­რო­ბებს მძი­მე ვა­ლის ტვირ­თი და­უ­ტო­ვა, რი­თაც შე­იზ­ღუ­და სა­ჯა­რო ფონ­დე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა, გა­მკ­ლა­ვე­ბოდ­ნენ აშშ-ის სავ­აჭ­რო ტა­რი­ფე­ბით, რუ­სეთ-უკ­რა­ი­ნის ომითა და ჩი­ნე­თის კრი­ტი­კუ­ლი ნედ­ლე­უ­ლის ექ­სპორ­ტის შე­ზღუდ­ვის მუ­ქა­რით გა­მოწ­ვე­ულ გა­მოწ­ვე­ვებს. სა­ერ­თო ობ­ლი­გა­ცი­ე­ბის გა­რე­შე, რომ­ლე­ბიც და­ა­ფი­ნან­სებს თავ­დაც­ვას, მწვანე ტრან­ზი­ცი­ას და სტრა­ტე­გი­ულ ინ­ვეს­ტი­ცი­ებს, ევ­რო­კავ­ში­რის ეკო­ნო­მი­კა ვერ შეძ­ლებს გლო­ბა­ლურ ას­პა­რეზ­ზე კონ­კუ­რენ­ცი­ას. მე­ტიც, სტურ­ნა­რა­სის მხა­რე­ზეა გერ­მა­ნი­ისა და ჰო­ლან­დი­ის ცენ­ტრა­ლუ­რი ბან­კე­ბი მას შემ­დეგ, რაც ევ­რო­პის ცენ­ტრა­ლურ­მა ბან­კმა 15-წლი­ანი შიდა და­პი­რის­პი­რე­ბა და­ას­რუ­ლა „სა­ერ­თო ევ­რო­პუ­ლი, მა­ღალ­ლიკ­ვი­დუ­რი, ევ­როს მას­შტა­ბით სტან­დარ­ტუ­ლი უსაფ­რთხო აქ­ტი­ვის“ – მოკ­ლედ, ევ­რო­ობ­ლი­გა­ცი­ე­ბის – სა­ჭი­რო­ე­ბის შე­სა­ხებ. ევ­რო­პის ცენ­ტრა­ლუ­რი ბან­კის (ECB) მმარ­თველ­მა საბ­ჭომ, რომ­ელ­შიც ცენ­ტრა­ლუ­რი ბან­კირ­ები შე­დი­ან, ევ­რო­კავ­ში­რის ლი­დე­რებს მი­მარ­თვა ამ თვის და­სა­წყის­ში, არა­ფორ­მა­ლუ­რი სა­მიტის ფარ­გლებ­ში გა­უგ­ზავ­ნა. სტურ­ნა­რა­სის თქმით, დროა მთავ­რო­ბებ­მაც აი­ღონ პა­სუ­ხის­მგებ­ლო­ბა. „ამ­ჟა­მინ­დელ­მა სა­ერ­თა­შო­რი­სო გა­რე­მომ ევ­რო­პელ პო­ლი­ტი­კოს­ებს თვა­ლი ა­უხი­ლა“, — გა­ნა­ცხა­და 69 წლის სტურ­ნა­რა­სმა. „შე­დე­გად მი­ღე­ბუ­ლი პო­ლი­ტი­კუ­რი იმ­პულ­სი უდა­ვოდ პერ­სპექ­ტი­უ­ლია“. მისი ოპ­ტი­მიზ­მი კონ­ტრას­ტშია გერ­მა­ნი­ის კან­ცლერ ფრიდ­რიხ მერ­ცის გა­ნაგ­რძობ წი­ნა­აღ­მდე­გო­ბას­თან, რო­მელ­მაც გა­სულ კვი­რას ევ­რო­კავ­ში­რის სა­მიტ­ზე იდეა კა­ტე­გო­რი­უ­ლად უარ­ყო. „მე ვნერ­ვი­უ­ლობ“, — თქვა სტურ­ნა­რა­სმა ბერ­ლი­ნის მხრი­დან მი­მ­დინ­არე წი­ნა­აღ­მდე­გო­ბის შე­სა­ხებ. „მაგ­რამ მსურს მათი დარ­წმუნ­ება“. სტურ­ნა­რასს, რო­მე­ლიც 2012-2014 წლებ­ში სა­ბერ­ძნე­თის ფი­ნან­სთა მი­ნის­ტრად მუ­შა­ობ­და ცენ­ტრა­ლურ ბან­კში გა­და­სვლამ­დე, უდა­ვოდ დიდი გა­მოც­დი­ლე­ბა აქვს ასეთ ად­ვო­კა­ტი­რე­ბა­ში. ის დიდ­ხანს აღ­მოჩ­ნდე­ბო­და ხოლ­მე იზ­ორ­ლი­რე­ბულ მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში, იტა­ლი­ელ კო­ლე­გას­თან ერ­თად, მმარ­თველ საბ­ჭო­ში. სა­ხელ­მწი­ფო ვა­ლის კრი­ზი­სის პიკ­ზე, მათი პო­ზი­ცია ხში­რად ეროვ­ნულ ინ­ტე­რესს მი­ე­წე­რე­ბო­და, რად­გან მათ ქვეყ­ნებს გა­ზი­ა­რე­ბუ­ლი სეს­ხე­ბის­გან არაპ­რო­პორ­ცი­უ­ლად დიდი სარ­გე­ბე­ლი ექ­ნე­ბო­დათ. „რამ­დე­ნი­მე წლის წინ, ჩვენ ვი­ყა­ვით ერთი, მაქ­სი­მუმ ორი მმარ­თვე­ლი საბ­ჭოს წევ­რი, ვინც ევ­რო­ობ­ლი­გა­ცი­ე­ბის სას­არ­გებ­ლოდ აცხა­დებ­და არ­გუ­მენ­ტებს“, — გა­იხ­სე­ნა სტურ­ნა­რა­სმა. „დან­არ­ჩე­ნე­ბი ვფიქ­რობ­დით: „თქვენ ევ­რო­პის სა­მხრე­თი­დან ხართ, ამი­ტომ გას­აგ­ებია“. მაგ­რამ ახლა ყვე­ლამ გა­ვა­აზ­რეთ, რა­ოდენ მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია ეს.“ ახლა კი, თა­ვად გერ­მა­ნი­ის ბუნ­დეს­ბან­კიც კი, სკეპ­ტი­კო­სე­ბის დე ფაქ­ტო ლი­დე­რი, მი­მო­ბრუნ­და. სტურ­ნა­რა­სის აზ­რით, ის ფაქ­ტი, რომ ევ­რო­კავ­ში­რის სა­მხრე­თის ქვეყ­ნე­ბი, რომ­ლე­ბიც ათი წლის წინ გა­კოტ­რე­ბის პირას იყ­ვნენ, ახლა კარგად მუ­შა­ო­ბენ, და­ეხ­მა­რა შე­ხედუ­ლე­ბე­ბის შეც­ვლას. ცხადია, ბერ­ლი­ნი­დან სხვა კა­პი­ტა­ლებ­ზე გა­და­რი­ცხუ­ლი სუბ­სი­დია, რაც გა­ზი­ა­რე­ბულ სეს­ხებ­ში იგუ­ლის­ხმე­ბა, მკვეთ­რად შემ­ცირ­და. სა­ხი­ფა­თო „სპრე­დე­ბი“, რაც აღ­ნიშ­ნავს, თუ რა­მდე­ნად მეტი უნდა გა­და­ეხა­დათ სა­ბერ­ძნეთს და იტა­ლი­ას გერ­მა­ნი­ას­თან შე­და­რე­ბით 10 წლის ვა­დით სეს­ხის აღე­ბის­თვის, ახლა 1 პრო­ცენ­ტულ პუნ­ქტზე ნაკ­ლე­ბია. თუმ­ცა, ყვე­ლაზე მძლავ­რი არ­გუ­მენ­ტი, ინ­ვეს­ტო­რე­ბის­გან მი­ღე­ბუ­ლი მკა­ფიო გზავ­ნი­ლია, რომ მთე­ლი ევ­რო­პა ისარ­გებ­ლებს სა­ერ­თო ვა­ლით, ამ­ტკი­ცებ­და სტურ­ნა­რასი. „თუ ესა­უბ­რე­ბით ნე­ბის­მი­ერ მნიშ­ვნე­ლო­ვან კა­პი­ტა­ლის მმარ­თველს, ევ­რო­პა­ში თუ ამე­რი­კის შე­ერ­თე­ბულ შტა­ტებ­ში, და ჰკითხავთ, რა­ტომ მი­ე­დი­ნე­ბა სა­ზღვარ­გა­რეთ ევ­რო­პა­ში მი­ღე­ბუ­ლი მიმ­დი­ნა­რე ან­გა­რი­შის ჭარ­ბი თან­ხის უმე­ტე­სი ნა­წი­ლი, ის გეტყ­ვით, რომ საკ­მა­რი­სი უსაფ­რთხო აქ­ტი­ვე­ბის ნაკ­ლე­ბო­ბაა კრი­ტი­კუ­ლი პრობ­ლე­მა“, — თქვა მან. „ეს რე­კომ­პენ­სა­ცი­ის გან­აკ­ვეთ­ზე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნიც კი არის.“ სა­ერ­თო ემი­სია „კარგად გა­ნსაზ­ღვრულ სა­ერ­თო ევ­რო­პულ მიზ­ნებს“ უნდა ემ­სა­ხუ­როს, — გა­ნა­ცხა­და სტურ­ნა­რა­სმა. „ევ­რო­პა­ში სამი სა­ერ­თო სა­ჭი­რო­ება გაქვთ, რომ­ლე­ბის და­ფი­ნან­სე­ბაც სა­ერ­თოდ შე­იძ­ლე­ბა. თავ­დაც­ვა, მწვანე ტრან­ზი­ცია, ინო­ვა­ცია.“ სა­ერ­თო სეს­ხე­ბის მომ­ხრე­ე­ბი ამ­ტკი­ცე­ბენ, რომ უსაფ­რთხო ევ­როს აქ­ტი­ვე­ბის­თვის უფრო ლიკ­ვი­დუ­რი ბაზ­რის შექ­მნა გაზ­რდის რე­გი­ო­ნის შე­ფარ­დე­ბით მიმ­ზიდ­ვე­ლო­ბას გლო­ბა­ლუ­რი კა­პი­ტა­ლის­თვის, იმ პე­რი­ოდ­ში, რო­დე­საც დო­ლა­რის აქ­ტი­ვე­ბის სა­ი­მე­დო­ო­ბა და მიმ­ზიდ­ვე­ლო­ბა მზარ­დი შე­მოწ­მე­ბის ქვეშ ექ­ცე­ვა. დო­ლარ­თან კონ­კუ­რენ­ცია გლო­ბა­ლუ­რი რე­ზერ­ვი­რე­ბის ვა­ლუ­ტის სტა­ტუ­სის­თვის, შე­საძ­ლოა, საბ­ო­ლო­ოდ — თუნ­დაც ეტა­პობ­რი­ვად — შე­ამ­ცი­როს სეს­ხე­ბის აღე­ბის და ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის ხარ­ჯე­ბი მთავ­რო­ბე­ბის­თვის, კომ­პა­ნი­ე­ბის­თვის და შინ­ამე­ურ­ნე­ო­ბე­ბის­თვის. ბერ­ძენ­მა ოფი­ცი­ა­ლურ­მა პი­რმა არ და­აკ­ონ­კრე­ტა, თუ რა­მდე­ნი ახა­ლი ვალი იქ­ნე­ბო­და სა­ჭი­რო ევ­რო­პა­ში ფი­ნან­სუ­რი პი­რო­ბე­ბის რე­ა­ლუ­რი ცვლი­ლე­ბის­თვის, მაგ­რამ აღ­ნიშ­ნა, რომ სა­ჭი­როა რო­გორც მოკ­ლე­ვა­დი­ანი, ასე­ვე გრძელ­ვა­დი­ანი ემი­სი­ის მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი მო­ცუ­ლო­ბა. მოკ­ლე­ვა­დი­ანი ვალი ძი­რი­თა­დად ინ­ვეს­ტო­რე­ბის­თვის ფუ­ლის დრო­ე­ბით „და­პარ­კინგე­ბის“ ად­გილს წარ­მო­ად­გენს, ხოლო გრძელ­ვა­დი­ანი ვალი, ტი­პი­უ­რად, ეტა­ლო­ნურ ფასს ად­გენს კერ­ძო სექ­ტო­რის პრო­ექ­ტე­ბის­თვის ხან­გრძლი­ვი დაბ­რუნ­ების პე­რი­ო­დით, რო­გო­რი­ცაა ინ­ფრას­ტრუქ­ტუ­რა. სტურ­ნა­რა­სმა ხაზ­გას­მით აღ­ნიშ­ნა, რომ ევ­რო­ობ­ლი­გა­ცი­ები „არ შე­იძ­ლე­ბა გახ­დეს მყა­რი ეროვ­ნუ­ლი ფის­კა­ლუ­რი ჩარ­ჩო­ე­ბის შემ­ცვლე­ლი“. მაგ­რამ მან და­ამ­ტკი­ცა, რომ ახა­ლი წე­სე­ბი ან ზე­დამ­ხედ­ვე­ლო­ბის ორ­გა­ნო­ე­ბი ასე­ვე არ არის სა­ჭი­რო. ცენ­ტრა­ლურ­მა ბან­კირ­მა მი­უ­თი­თა წარ­სულ გა­მოც­დი­ლე­ბა­ზე — კერ­ძოდ, 800 მი­ლი­არ­დი ევ­როს პან­დე­მი­ის შემდ­გომ აღ­დგე­ნის ფონ­დზე — რო­გორც წარ­მა­ტე­ბულ პრე­ცე­დენ­ტზე. „მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, რომ [აღ­დგე­ნის ფონ­დის] და­ფი­ნან­სე­ბა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი იყო მკა­ფი­ოდ გა­ნსაზ­ღვრულ ევ­რო­პულ მიზ­ნებ­თან, დრო­ით შე­ზღუ­დულ ვალ­დე­ბუ­ლე­ბებ­თან და რე­ფორ­მის პი­რო­ბებ­თან. ამ არ­ქი­ტექ­ტუ­რამ შე­ამ­სუ­ბუ­ქა მო­რა­ლუ­რი რის­კი, ამავდ­რო­უ­ლად გაზ­არ­და სა­ი­მე­დო­ო­ბა ბაზ­რებ­ზე“, — თქვა მან. კრი­ტი­კო­სე­ბი იტყ­ვი­ან, რომ მო­რა­ლუ­რი რის­კი სრუ­ლად არ აღ­მოფ­ხვრი­ლა. პრე­მი­ერ-მი­ნის­ტრის ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბით...