ისრაელის პარლამენტი სიკვდილით დასჯის საკამათო კანონპროექტს განიხილავს, რომელიც პალესტინელებს შეეხება

ისრაელის პარლამენტი სიკვდილით დასჯის უაღრესად საკამათო კანონპროექტს განიხილავს. გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს ექსპერტები აცხადებენ, რომ კანონპროექტი არღვევს სიცოცხლის უფლებას და დისკრიმინაციას უწევს პალესტინელებს. ისრაელმა სიკვდილით დასჯა ბოლოს 1962 წელს გამოიყენა, როდესაც ხანგრძლივი სასამართლო პროცესის შემდეგ იერუსალიმში ნაცისტური ჰოლოკოსტის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა, ადოლფ აიხმანი სიკვდილით დასაჯა. თუმცა, ათწლეულების შემდეგ და 2023 წლის 7 ოქტომბრის ჰამასის მიერ განხორციელებული ტერორისტული თავდასხმების კვალდაკვალ, ისრაელის კანონმდებლებმა კვლავ მოითხოვეს უაღრესად საკამათო კანონის მიღება, რომელიც აღადგენს სიკვდილით დასჯას ისრაელის სამხედრო სასამართლოების მიერ მსჯავრდებული პალესტინელებისთვის. კანონპროექტის მოწინააღმდეგეები ამტკიცებენ, რომ ის არაეთიკური და რასისტულია, ვინაიდან დისკრიმინაციას უწევს ებრაელ ისრაელელებსა და პალესტინელებს შორის, რადგანაც იგი მხოლოდ პალესტინელების მიმართ გამოიყენება. კანონპროექტის მიმდინარე ვერსია ადგენს სავალდებულო სასიკვდილო განაჩენს გარკვეული დანაშაულებისთვის პალესტინელებისთვის, რომლებსაც სამხედრო სასამართლოები გაასამართლებენ. გარდა ამისა, კანონპროექტი გამორიცხავს შეწყალების ან სასჯელის შემსუბუქების ნებისმიერ შესაძლებლობას. კანონპროექტმა პირველი მოსმენა 2025 წლის ნოემბერში ისრაელის ქნესეთში გაიარა. შემდეგ ის დაუბრუნდა ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტს შემდგომი განხილვისთვის და კანონად რომ იქცეს, მეორე და მესამე მოსმენა უნდა გაიაროს. გაურკვეველია, მოხდება თუ არა ეს და როდის. კანონპროექტის სპონსორები არიან ულტრამემარჯვენე პარტია „ებრაული ძალის“ კანონმდებლები, „ლიკუდისა“ და „ისრაელ ბეითენუს“ კანონმდებლების მხარდაჭერით. კენჭისყრის შემდეგ, იტამარ ბენ გვირმა, „ებრაული ძალის“ ხელმძღვანელმა და ეროვნული უსაფრთხოების მინისტრმა, კანონპროექტს უწოდა „ისრაელის სახელმწიფოს ისტორიაში ყველაზე მნიშვნელოვანი კანონპროექტი“. „ყველა ტერორისტმა იცოდეს – ეს კანონპროექტი შემაკავებელი იქნება. ეს კანონპროექტი შეაშინებს. ეს კანონპროექტი მათ აიძულებს ათასჯერ დაფიქრდნენ, სანამ კიდევ ერთ 7 ოქტომბერს ჩაიდენენ“, – განაცხადა მან. კანონპროექტის ისრაელელმა მოწინააღმდეგეებმა, მათ შორის უსაფრთხოების ოფიციალურმა პირებმა, უზენაესი სასამართლოს ყოფილმა მოსამართლეებმა, ექიმებმა და რაბინებმა, ის ღია წერილში გააკრიტიკეს, როგორც „განსაკუთრებით ექსტრემალური და განსაკუთრებული დებულებები“. ჰაგაი ლევინი, ისრაელის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექიმთა ასოციაციის თავმჯდომარე, მონაწილეობდა ქნესეთში გამართულ დისკუსიებში და ეწინააღმდეგება კანონმდებლობას. „ჩვენ ვეწინააღმდეგებით ასეთი ტიპის სიკვდილით დასჯას, რომელიც რასისტულია და მიუკერძოებელი, და რომელიც არ ითვალისწინებს ყველა იმ სხვადასხვა გარემოებას, რაც მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული“, – განაცხადა ლევინმა, რომელიც ომის დროს მძევლებისა და დაკარგული ოჯახების ფორუმის სამედიცინო ჯგუფსაც ხელმძღვანელობდა. ლევინი აღიარებს, რომ ისრაელის საზოგადოების ნაწილში განწყობა შეიცვალა, რადგან ზოგიერთი მათგანი 7 ოქტომბრის თავდასხმების შემდეგ უფრო მკაცრ სასჯელს ითხოვს. „წლების განმავლობაში, სიკვდილით დასჯის აღდგენის რამდენიმე მცდელობა იყო, მაგრამ ისინი წარმატებული არ ყოფილა. მე ვიყავი მძევლებისა და მათი ოჯახების ექიმი, და ვნახე საშინელი გავლენა ადამიანების სიცოცხლეზე და უდანაშაულო ადამიანების მკვლელობაზე. მე სრულად მესმის შურისძიების ეს გრძნობები. მაგრამ, თქვენ არ გამოიტანთ განაჩენს თქვენი მრისხანებისა და შურისძიების საფუძველზე. ჩვენ დემოკრატიული ქვეყანა ვართ. ჩვენ კარგი გადაწყვეტილება უნდა მივიღოთ ქვეყნის სასარგებლოდ“, – განაცხადა მან. ბრუტალური თავდასხმის დროს დაახლოებით 1 200 ადამიანი დაიღუპა და 251 ისრაელელი და უცხოელი მოქალაქე ჰამასმა მძევლად აიყვანა. ღაზაში განვითარებულ გამანადგურებელ ომში 70 000-ზე მეტი პალესტინელი დაიღუპა, მრავალი კი ნანგრევების ქვეშ დაკარგულად ითვლება. ასევე დაიღუპა რამდენიმე ასეული ისრაელელი ჯარისკაცი. „ეს ისრაელის კანონპროექტი პალესტინელი ხალხისთვის შემზარავია, ჩვენ ვეწინააღმდეგებით მას“, – განუცხადა DW-ს რამალადან პალესტინელ პატიმართა საზოგადოების სპიკერმა ამჯად ალ ნაჯარმა. „ის დიდ დაძაბულობას და შიშს ქმნის პალესტინელი პატიმრების ოჯახებისთვის“. კანონპროექტი ადგენს, რომ პირი, რომელმაც ისრაელის მოქალაქეების სიკვდილი გამოიწვია „განზრახ ან გულგრილობით, რასიზმის ან მოსახლეობის მიმართ მტრობის მოტივით, და ისრაელის სახელმწიფოსთვის და ებრაელი ხალხის სამშობლოში ეროვნული აღორძინების მიზნით – სიკვდილით დაისჯება“, – ნათქვამია ქნესეთის განცხადებაში პირველი მოსმენის შემდეგ. გარდა ამისა, ის ასევე მეტ ძალაუფლებას ანიჭებს ისრაელის მიერ ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროზე არსებულ სამხედრო სასამართლოებს, რომელიც სამხედრო ადმინისტრაციის ქვეშ იმყოფება და რომელიც ექსკლუზიურად პალესტინელებს სამხედრო კანონმდებლობის შესაბამისად ასამართლებს. კანონპროექტის მიხედვით, სამხედრო სასამართლოებს შეეძლებათ „სიკვდილით დასჯა დააკისრონ კოლეგიის მოსამართლეთა ჩვეულებრივი უმრავლესობით, და დაწესებული სიკვდილით დასჯა არ შეიძლება შეიცვალოს“. კანონპროექტი ნათლად არ განსაზღვრავს, რა არის ქმედება, რომელიც მიზნად ისახავს „ისრაელის სახელმწიფოსთვის ზიანის მიყენებას“ ან „ებრაელი ხალხის სამშობლოში აღორძინებას“. ისრაელელმა, პალესტინელმა და საერთაშორისო მოწინააღმდეგეებმა აღნიშნეს, რომ ის არღვევს სიცოცხლის უფლებას, შეიძლება გამოიწვიოს უდანაშაულო ადამიანების სიკვდილით დასჯა და შორს არის რეალური შემაკავებელი ფაქტორისგან. გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს რამდენიმე ექსპერტმა მოუწოდა ისრაელს, უკან გაიწვიოს „კანონპროექტი, რომელიც გვთავაზობს სავალდებულო სიკვდილით დასჯას ტერორისტული აქტებისთვის, რაც დაარღვევს სიცოცხლის უფლებას და დისკრიმინაციას მოახდენს პალესტინელების მიმართ ოკუპირებულ პალესტინის ტერიტორიაზე“. თავიანთ განცხადებაში, ექსპერტებმა…