ისრაელი დასავლეთ სანაპიროზე კონტროლს აფართოებს: პალესტინელი ოფიციალური პირი მოლაპარაკებების „გზის დასასრულზე“ საუბრობს

პალესტინელმა ოფიციალურმა პირმა ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროზე ისრაელის მიერ კონტროლის უახლესი გაფართოება აღწერა, როგორც „გზის დასასრული“ ისრაელელებსა და პალესტინელებს შორის მოლაპარაკებებისთვის. ჰებრონის მერის მოვალეობის შემსრულებელმა, ასმა ალ-შარაბატიმ განაცხადა, რომ ისრაელის მინისტრთა კაბინეტის მიერ ახლახან გამოცხადებული ახალი სამართლებრივი ცვლილებები პალესტინის ხელისუფლებას ურბანული დაგეგმარებისა და განვითარების გადაწყვეტილებების მიღების პროცესს სრულად ჩამოაშორებს, თუნდაც პალესტინის კონტროლის ქვეშ მყოფ ტერიტორიებზე. ჰებრონი დასავლეთ სანაპიროზე ხშირი დაპირისპირების კერაა – დაყოფილი ქალაქი, სადაც ჯარისკაცები ასობით ისრაელელ დასახლებულს იცავენ, რომლებიც პალესტინელების გვერდით, ისრაელის სამხედრო გარნიზონში ცხოვრობენ. კვირას, ისრაელის უსაფრთხოების კაბინეტმა მიიღო მნიშვნელოვანი ცვლილებები დასავლეთ სანაპიროზე ძალაუფლების დადგენილ განაწილებაში, რომელიც სამი ათეული წლის წინ, აშშ-ის მხარდაჭერით ოსლოს შეთანხმებების ფარგლებში დამყარდა, რომელსაც ისრაელისა და პალესტინის ლიდერებმა მოაწერეს ხელი. ცვლილებები მოიცავს ისრაელის კონტროლის გაფართოებას სამხედრო ოკუპაციის მიღმა, პალესტინელების მიერ მართულ ტერიტორიებზე მუნიციპალური სერვისების მიწოდებაში, ასევე ფართო უფლებამოსილებას, აიღოს კონტროლი ე.წ. „კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე“ მთელი დასავლეთ სანაპიროს მასშტაბით – მათი თქმით, წყლის, გარემოს და არქეოლოგიური რესურსების დასაცავად. ისრაელი ასევე აცხადებს, რომ აიღებს დაგეგმარების უფლებამოსილებას ჰებრონის პატრიარქთა გამოქვაბულში, იუდაიზმის ერთ-ერთ უწმინდეს ადგილას, რომელიც ქალაქის იბრაჰიმის მეჩეთის შიგნით მდებარეობს. „ახლა მათ შეუძლიათ უბრალოდ ხელები დაადონ ნებისმიერ შენობას და განაცხადონ, რომ ის უძველესია, ხოლო პალესტინის ხელისუფლება არ არის რაიმე გადაწყვეტილების ნაწილი ურბანულ დაგეგმარებასა თუ ტერიტორიის განვითარებაზე,“ – განაცხადა ალ-შარაბატიმ. მან გვითხრა, რომ ისრაელის გეგმების შესახებ ოფიციალური შეტყობინება არ მიუღია და დეტალებს ისრაელის ახალი ამბებიდან იგებდა. ჰებრონის ხმაურიანი ბოსტნეულის ბაზრიდან რამდენიმე მეტრში, ისრაელის გამშვები პუნქტის ნაცრისფერი ფოლადის ჭიშკრების მიღმა, დაძაბული და მიტოვებული ლანდშაფტი იშლება, სადაც პალესტინური მაღაზიები დაკეტილია, ხოლო ქუჩები გადაკეტილია ისრაელელი დასახლებულების დასაცავად. პალესტინელი აქტივისტი, ისა ამრო, ამ არასტაბილურ, დაყოფილ ზონაში, ცნობილ როგორც H2, ცხოვრობს. მის სახლამდე მიმავალი გრძელი და მიხვეულ-მოხვეული გზა პალესტინური სახლების უკანა ბაღებსა და ქვიან ბილიკებზე გადის, ბორცვზე, რომელიც სამეზობლოს გადაჰყურებს. როდესაც მივედით, ულტრა-მართლმადიდებელი ებრაული წყვილი ხეების ქვეშ პიკნიკობდა. მეზობელი სახლიდან ადგილობრივი დასახლებული გამოჩნდა და გზის მცირე მონაკვეთზე გამოგვყვა. ისას სახლში წარწერა „თავისუფლება პალესტინას“ გვხვდება. მისი ფანჯრიდან ქვემოთა ქუჩებზე ისრაელის უზარმაზარი დროშა ფრიალებს. ის მიუთითებს ახლომდებარე პალესტინურ შენობებზე, რომლებიც მცხოვრებლებისგან დაცარიელდა წლების დაძაბულობისა და ისრაელის კონტროლის გაფართოების შემდეგ. მაგრამ ისა ამბობს, რომ ეს ახალი ცვლილებები განსხვავებულია. „ისინი ბევრს ფართოვდებოდნენ ყოველგვარი იურიდიული საფუძვლის გარეშე,“ – თქვა მან. „ახლა ისინი კანონი [იქნებიან]. ისინი ცვლიან სტატუსს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იურიდიულ დავაზე. ეს ახლა ისრაელის ნაწილია ჩემთვის რაიმე უფლებების გარეშე. ეს არის მიწის ანექსია ჩემ გარეშე, როგორც პალესტინელის.“ ისრაელი გეგმავს ჰებრონში ებრაელი დასახლებულებისთვის მუნიციპალური სერვისების მიწოდებას და დასავლეთ სანაპიროზე მიწის საკუთრების გაყიდვას კერძო ისრაელელი მოქალაქეებისთვის. პალესტინელებს ეკრძალებათ ქონების გაყიდვა არაპალესტინელებისთვის როგორც იორდანიის, ასევე პალესტინის კანონმდებლობით. ზოგიერთს, ვინც წარსულში ფარულად მიყიდა ქონება ისრაელელებს, ახლა რეალური რისკები ემუქრება იქ ისრაელის მიერ მიწის კადასტრის გასაიდუმლოებული მონაცემების გამოქვეყნების გამო. ისრაელელ ოკუპანტზე გაყიდვის სოციალური ტაბუ ღრმადაა ფესვგადგმული. ჯიბრილ მორაგი ჰებრონის იბრაჰიმის მეჩეთის გვერდით ცხოვრობს. მან მითხრა, რომ 18 წლის წინ უარი თქვა ისრაელელთა ჯგუფის შეთავაზებაზე, შეეძინათ მისი სახლი. „ერთ-ერთმა მათგანმა შემომთავაზა 25 მილიონი შეკელი [8 მილიონი დოლარი], მაგრამ უარი ვთქვი,“ – მითხრა ჯიბრილმა. „კაცმა თქვა, რომ გადაიხდიდა ყველაფერს, რაც მინდოდა, და რომ შემეძლო აქ მეცხოვრა რამდენი ხანიც მომეწონებოდა. მაგრამ ოკუპანტს [ისრაელს] არ ყიდი.“ 700 000-ზე მეტი ისრაელელი დასახლებული ცხოვრობს ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროზე და ისრაელის მიერ ანექსირებულ აღმოსავლეთ იერუსალიმში, ტერიტორიებზე, რომლებიც ისრაელმა იორდანიას 1967 წლის ახლო აღმოსავლეთის ომის დროს წაართვა. ეს მიწები პალესტინელებს სურთ თავიანთი სასურველი დამოუკიდებელი სახელმწიფოსთვის ღაზას სექტორთან ერთად. დასახლებები უკანონოა საერთაშორისო სამართლის მიხედვით. საკუთრების უფლებების გახსნა და სამოქალაქო უფლებამოსილების ფართო გადაცემა პალესტინელების მიერ მართულ ტერიტორიებზე, ისრაელის კონტროლის ხანგრძლივ გაფართოებაში დასავლეთ სანაპიროზე მნიშვნელოვან ცვლილებას ნიშნავს, რაც გამწვავდა 2023 წლის 7 ოქტომბრის ჰამასის თავდასხმების შემდეგ ისრაელზე და ომის შემდეგ ღაზაში. „ჩვენ ვაღრმავებთ ჩვენს ფესვებს ისრაელის მიწის ყველა ნაწილში,“ – განაცხადა ფინანსთა მინისტრმა ბეწალელ სმოტრიჩმა, რომელიც პასუხისმგებელია დასახლებების პოლიტიკაზე, როდესაც მან ახალი ზომები გამოაცხადა. „და ვმარხავთ პალესტინის სახელმწიფოს იდეას.“ „იუდეა და სამარია ისრაელის ხალხის ებრაული სამშობლოა,“ – განაცხადა ცვი სუკოტმა, სმოტრიჩის ულტრამემარჯვენე პარტიის „რელიგიური სიონიზმი“ კანონმდებელმა. „მე ველოდები აქ ისრაელის სრულ სუვერენიტეტს, მაგრამ ამასობაში ჩვენ შეგვიძლია მაინც განვახორციელოთ ზედამხედველობა, რათა არ მოხდეს ეკოლოგიური ზიანი და არ დავაზიანოთ ისრაელის ხალხის მემკვიდრეობა, თუნდაც ეს პალესტინელების მიერ მართულ ტერიტორიებზე იყოს.“