საერთაშორისო
/
01.03.2026
ირანის უზენაესი ლიდერი ხამენეი აშშ-ისა და ისრაელის თავდასხმებს ემსხვერპლა – პრეზიდენტი პეზეშკიანი მკვლელობას „დიდ დანაშაულს“ უწოდებს
ირანის უზენაესი ლიდერი აიათოლა ალი ხამენეი აშშ-ისა და ისრაელის თავდასხმების შედეგად დაიღუპა. პრეზიდენტმა მასუდ პეზეშკიანმა მკვლელობას „დიდი დანაშაული“ უწოდა და 40-დღიანი გლოვა გამოაცხადა. ირანში და ერაყში მიმდინარეობს გლოვის ცერემონიები და საპროტესტო აქციები, თუმცა გავრცელდა ცნობები ზეიმის შესახებაც. რეგიონში დაძაბულობა მაღალია – ისლამური რევოლუციური გვარდიის კორპუსი შურისძიებას დაჰპირდა, აშშ კი ირანს გაფრთხილებით მიმართავს. ქვეყანას ახალი ლიდერის არჩევამდე დროებითი საბჭო უხელმძღვანელებს.
„ირანის პრეზიდენტი მასუდ პეზეშკიანი ქვეყნის უზენაესი ლიდერის მკვლელობას „დიდ დანაშაულად“ აფასებს“, – ნათქვამია მისი ოფისის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში. ირანის სახელმწიფო მედიის ცნობით, ქვეყანამ 40-დღიანი გლოვა გამოაცხადა მას შემდეგ, რაც უზენაესი ლიდერი აიათოლა ალი ხამენეი შეერთებული შტატებისა და ისრაელის მიმდინარე თავდასხმების შედეგად დაიღუპა. შაბათის დარტყმების შედეგად ასევე მოკლეს უსაფრთხოების მაღალი რანგის ოფიციალური პირები, ხამენეის ქალიშვილი, სიძე და შვილიშვილი. ეს მკვლელობები 1979 წლის ისლამური რევოლუციის შემდეგ ირანის ხელმძღვანელობისთვის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან დარტყმას წარმოადგენს.
პრეზიდენტმა მასუდ პეზეშკიანმა, მისი ოფისის განცხადებით, მკვლელობა „დიდ დანაშაულად“ შეაფასა. მან ასევე 40-დღიანი გლოვის პერიოდის გარდა, შვიდი დღე სახალხო დასვენების დღედ გამოაცხადა.
„ალ ჯაზირას“ კორესპონდენტი თეირანიდან, ტოჰიდ ასადი იუწყება, რომ ხამენეის მკვლელობის ამბის გავრცელების შემდეგ დედაქალაქის ქუჩებში ხალხი გამოვიდა. „მოსალოდნელია ცერემონიები“, – განაცხადა მან და აღნიშნა, რომ ისინი სავარაუდოდ ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარე დაბომბვის ფონზე გაიმართება. ხამენეის მკვლელობის დაგმობით გამართული საპროტესტო აქციები ასევე დაფიქსირდა სხვა ქალაქებში, მათ შორის შირაზში, იასუჯსა და ლორესტანში.
ირანის სახელმწიფო მედიის მიერ გავრცელებულ კადრებში ჩანდა, თუ როგორ გლოვობდნენ მხარდამჭერები იმამ რეზას სალოცავთან მეშჰედში, სადაც რამდენიმე ადამიანი ტიროდა და მწუხარებისგან ეცემოდა. მკვლელობამ საპროტესტო აქციები გამოიწვია მეზობელ ერაყშიც, რომელმაც სამდღიანი სახალხო გლოვა გამოაცხადა. ბაღდადში მომიტინგეები უსაფრთხოების ძალებს დაუპირისპირდნენ მაღალგამაგრებულ „მწვანე ზონაში“, სადაც ერაყის სამთავრობო შენობები და უცხოეთის საელჩოებია განთავსებული. „ალ ჯაზირას“ მიერ გადამოწმებულ ვიდეოებში ჩანდა დემონსტრანტები, რომლებიც დროშებს აფრიალებდნენ და ლოზუნგებს სკანდირებდნენ, მოწმეები კი აცხადებდნენ, რომ ზოგიერთი აშშ-ის საელჩოსკენ ცდილობდა გადაადგილებას. კადრებში ასევე ჩანდა მომიტინგეები, რომლებიც ბლოკავდნენ სატრანსპორტო საშუალებებს წრიულ გზაჯვარედინზე, ზონის ერთ-ერთ შესასვლელთან ახლოს.
საპროტესტო აქცია გაიმართა პაკისტანის ქალაქ კარაჩიშიც, სადაც „ალ ჯაზირას“ მიერ გადამოწმებულ კადრებში ჩანდა, თუ როგორ ცეცხლს უკიდებდნენ და ამსხვრევდნენ აშშ-ის საკონსულოს ფანჯრებს. თუმცა, გავრცელდა ცნობები ირანში ზეიმის შესახებაც: საინფორმაციო სააგენტო Reuters-ის მიხედვით, თვითმხილველები აცხადებენ, რომ ზოგიერთი ადამიანი თეირანში, ახლომდებარე ქალაქ ქარაჯსა და ცენტრალურ ქალაქ ისპაჰანში ქუჩებში გამოვიდა.
ამასთან, ოფიციალურმა საინფორმაციო სააგენტო IRNA-მ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ სამკაციანი საბჭო, რომელიც ქვეყნის პრეზიდენტისგან, სასამართლოს ხელმძღვანელისა და მცველთა საბჭოს ერთ-ერთი იურისტისგან შედგება, დროებით აიღებს ქვეყანაში ყველა ლიდერის მოვალეობას. ეს ორგანო ქვეყანას დროებით უხელმძღვანელებს ახალი უზენაესი ლიდერის არჩევამდე.
ალი ლარიჯანიმ, ირანის ეროვნული უშიშროების უმაღლესი საბჭოს ხელმძღვანელმა, სახელმწიფო ტელევიზიით გასულ ინტერვიუში აშშ და ისრაელი ირანის ძარცვის მცდელობაში დაადანაშაულა. მან ასევე მოუწოდა ირანელებს გაერთიანებისკენ. „ჯგუფებმა, რომლებიც ირანის გაყოფას ცდილობენ, უნდა იცოდნენ, რომ ჩვენ ამას არ შევეგუებით“, – დასძინა მან.
ხამენეიმ ირანის ლიდერობა 1989 წელს, აიათოლა რუჰოლა ხომეინის გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა, რომელმაც ათი წლით ადრე ისლამურ რევოლუციას უხელმძღვანელა. მაშინ, როდესაც ხომეინი პაჰლავების მონარქიის დასასრულის მომტანი რევოლუციის იდეოლოგიურ ძალად ითვლებოდა, ხამენეიმ შემდგომში ირანის სამხედრო და ნახევრადსამხედრო აპარატი ჩამოაყალიბა, რითაც გააძლიერა როგორც მისი შიდა კონტროლი, ასევე რეგიონული გავლენა.
ამასობაში, ისლამური რევოლუციური გვარდიის კორპუსმა (IRGC) შურისძიება აღუთქვა და განაცხადა, რომ რეგიონში აშშ-ის ჯარების განთავსებულ 27 ბაზასა და თელ-ავივში ისრაელის სამხედრო ობიექტებზე მიიტანა იერიში. აფეთქებების შესახებ ცნობები კატარში და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებშიც ვრცელდება, რეგიონის რამდენიმე ქვეყანაში კი უსაფრთხოების გაფრთხილებებია გამოცხადებული.
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა კვირას, სოციალურ მედიაში გამოქვეყნებულ პოსტში, ირანი გააფრთხილა, რომ საპასუხო დარტყმების შემთხვევაში მას „უპრეცედენტო ძალით“ დაარტყამდნენ. ირანის საპასუხო შეტევები შაბათიდან მოყოლებული მიმართული იყო ისრაელისა და აშშ-ის ობიექტებისკენ ახლო აღმოსავლეთის მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის კატარში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, ქუვეითში, ბაჰრეინში, იორდანიაში, საუდის არაბეთსა და ერაყში.
ჰარლან ულმანმა, სტრატეგიული საკონსულტაციო ფირმა Killowen Group-ის თავმჯდომარემ და ატლანტიკური საბჭოს მრჩეველმა ვაშინგტონში, განაცხადა, რომ აშშ-მ შესაძლოა „დიდი შეცდომა“ დაუშვა ხამენეის მკვლელობით. „მკვლელობა მხოლოდ მაშინ მუშაობს, როცა ყველა ლიდერს მოკლავ, და არ მგონია, რომ ჩვენ ყველა ლიდერი მოვკალით“, – თქვა ულმანმა და დასძინა, რომ აშშ არ უნდა ელოდეს ირანის ხელმძღვანელობისგან მოლაპარაკებებში შესვლას უშუალოდ მომხდარის შემდეგ.
ირანის სახელმწიფო მედიის ცნობით, შაბათს, წითელ ნახევარმთვარზე დაყრდნობით, აშშ-ის და ისრაელის ერთობლივი თავდასხმების შედეგად 24 პროვინციაში სულ მცირე 201 ადამიანი დაიღუპა. სამხრეთ ირანში, მინაბში, შაბათს დაწყებითი სკოლის გოგონების სკოლაზე თავდასხმის შედეგად სულ მცირე 148 ადამიანი დაიღუპა და 95 დაშავდა, სახელმწიფო მედიის ცნობით, მსხვერპლის რიცხვი კვლავ იზრდება.
#აშშ
#ისრაელი
#დონალდ ტრამპი
#ირანი
#ახლო აღმოსავლეთი
#საპროტესტო აქციები
#ალი ხამენეი
#გლოვა
#ისლამური რევოლუციური გვარდიის კორპუსი
#მასუდ პეზეშკიანი
წყარო: www.aljazeera.com
გაზიარება