შეთანხმების სახით კაპიტულაცია ვერ აიცილებს თავიდან აშშ-ის აგრესიას. რეგიონულმა ალიანსებმა კი შეიძლება. Horizon Insights Centre-ის მკვლევარი. გააზიარეთ, შეინახეთ. გასულ კვირას, ამერიკელი დიპლომატები და მათი ირანელი კოლეგები ჟენევაში, ომანის შუამავლობით, მოლაპარაკებების მორიგი რაუნდისთვის შეიკრიბნენ. შედეგი გაურკვეველი ჩანდა. სანამ ირანელები ამბობდნენ, რომ „კარგი პროგრესი“ იყო მიღწეული, ამერიკელები ამტკიცებდნენ, რომ იყო „მცირე პროგრესი“. ამასობაში, შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა კიდევ ერთხელ დაიმუქრა ირანზე თავდასხმით. ბოლო კვირების განმავლობაში, ახლო აღმოსავლეთში შეინიშნება აშშ-ის სამხედრო ძალების მნიშვნელოვანი გაძლიერება იმის მოსამზადებლად, რასაც მრავალი დამკვირვებელი გარდაუვალ თავდასხმად მიიჩნევს. ამ კონტექსტში, ალბათ მიზანშეწონილია კითხვის დასმა, ხომ არ არის მიმდინარე მოლაპარაკებები უბრალოდ ტაქტიკა, რათა დრო მოიგონ გარდაუვალისთვის უკეთ მოსამზადებლად. აშშ-ის სამხედრო ძლიერების ფონზე, ზოგიერთმა ივარაუდა, რომ ირანის ერთადერთი გამოსავალი არის აშშ-სთან შეთანხმებაზე მოლაპარაკება, როგორი არასამართლიანიც არ უნდა იყოს ის. მაშინ, როცა ირანის სამხედრო შესაძლებლობებს შანსი არ აქვს მსოფლიოს უდიდესი ბიუჯეტის მქონე არმიის წინააღმდეგ, კაპიტულაციის მიღება დასასუსტებელი გარიგებით, რომელიც ვაშინგტონის მიერ შესაძლოა ისევ დაირღვეს, სულაც არ არის თეირანის ერთადერთი არჩევანი. არსებობს სხვა გზაც, რომლითაც ირანს შეუძლია დაუპირისპირდეს აშშ-ის ბულინგს და გაიმარჯვოს. აშშ-ირანის მიმდინარე მოლაპარაკებები იზოლირებულად ვერ განიხილება. ირანისთვის აშშ-სთან ნებისმიერი დიპლომატიური ურთიერთობა ჩრდილავს ერთობლივი ყოვლისმომცველი სამოქმედო გეგმის (JCPOA) მემკვიდრეობას. 2015 წელს აშშ-ის, ჩინეთის, რუსეთის, საფრანგეთის, გაერთიანებული სამეფოს, გერმანიის, ევროკავშირისა და ირანის მიერ ხელმოწერილი შეთანხმება ითვალისწინებდა სანქციების მოხსნას ირანის ბირთვული პროგრამის სრული გამჭვირვალობის სანაცვლოდ. თეირანმა მიიღო გარიგება, მიუხედავად იმისა, რომ მას ჰქონდა გარკვეული არასამართლიანი დებულებები, მათ შორის აშშ-ის ზოგიერთი სანქციის შენარჩუნება. მიუხედავად ამისა, მან შეასრულა თავისი ვალდებულებები – ფაქტი, რომელიც არაერთხელ დადასტურდა ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს მიერ. სამაგიეროდ, აშშ-მა, როგორც ხელმომწერმა მხარემ, არ შეასრულა შეთანხმების თავისი ნაწილი. 2018 წელს ტრამპმა ცალმხრივად გამოვიდა JCPOA-დან და ხელახლა დააწესა მაქსიმალური ზეწოლის სანქციები, რომელთა მიზანი ირანის ეკონომიკის დამბლა იყო. ეს იყო მკაფიო შეხსენება, რომ ამერიკული დაპირებები არ არის სავალდებულო. როგორც ლიდერი, რომელმაც „ამერიკა უპირველეს ყოვლისა“ პოლიტიკის გატარებისას ამერიკელი მოკავშირეების ინტერესები არ გაითვალისწინა, ტრამპისგან ძნელად მოელოდნენ ამერიკელი მოწინააღმდეგეების ინტერესების პატივისცემას. თუმცა, დემოკრატი პრეზიდენტიც რომ ყოფილიყო თეთრ სახლში, არ იქნებოდა გარანტია, რომ JCPOA ძალაში დარჩებოდა. აშშ-ის პოლარიზებულ პოლიტიკურ კლიმატში, ამერიკელი პრეზიდენტის ხელმოწერა ძალაშია მხოლოდ მომავალ არჩევნებამდე. აშშ-ისთვის მოლაპარაკებები შესაძლოა, უბრალოდ ფასადის როლს ასრულებდეს, რომლის მიზანიც მოწინააღმდეგეების ცრუ უსაფრთხოების განცდაში შეყვანაა. გასულ წელს, სწორედ მაშინ, როდესაც აშშ-ისა და ირანის წარმომადგენლები ომანში მოლაპარაკებების მორიგი რაუნდისთვის უნდა შეხვედროდნენ ერთმანეთს, ისრაელმა, ამერიკის მთავარმა მოკავშირემ, მასიური სამხედრო კამპანია დაიწყო ირანის წინააღმდეგ. მაშინ როდესაც აშშ-მა უარყო პირდაპირი მონაწილეობა, მან აღიარა, რომ წინასწარი შეტყობინება მიღებული ჰქონდა. ორ ქვეყანას შორის მჭიდრო კავშირების გათვალისწინებით, ეს წინასწარი ცოდნა ძლიერ მიანიშნებდა, რომ აშშ-მა ისრაელს საჰაერო თავდასხმებზე დუმილის ნებართვა მისცა. დღეს ირანი კვლავ აწარმოებს მოლაპარაკებებს აშშ-სთან და მასზე ზეწოლა ხორციელდება, რათა მიიღოს კიდევ უფრო არასამართლიანი შეთანხმება. თუ ის უკან დაიხევს და დაემორჩილება აშშ-ის მოთხოვნებს, მაშინ ტრამპი – რომელიც აღიქმულ სისუსტეზე ნადირობს – უბრალოდ „კარს გადასწევს“. მოთხოვნები ირანის ბირთვული პროგრამიდან დღეს გადავა მის ბალისტიკურ რაკეტებზე ხვალ და რეჟიმის ცვლილებაზე ზეგ. აშშ-ის განსაკუთრებული ურთიერთობა ისრაელთან ნიშნავს, რომ ვაშინგტონი ფუნდამენტურად მტრულად არის განწყობილი ირანის მთავრობის მიმართ, რომელიც ისრაელის სახელმწიფოს მტრად მიიჩნევს. შესაბამისად, ტრამპის მიზანი არ არის მდგრადი შეთანხმების მიღწევა, არამედ იმის უზრუნველყოფა, რომ ირანმა ვერასოდეს შეასრულოს მისი მოთხოვნები სრულად, რითაც გამართლდება მაქსიმალური ზეწოლისა და მტრობის მუდმივი კამპანია. ამ კონტექსტში და მისი ბოლოდროინდელი გამოცდილების გათვალისწინებით, ირანისთვის სისულელე იქნებოდა აშშ-ის დაპირებებსა და მოლაპარაკებით მიღწეულ შეთანხმებებზე დაყრდნობა. აშშ-ირანის ამჟამინდელი დაპირისპირება მაღალი ფსონების თამაშია, რომელშიც სრულმასშტაბიანი ომი სავარაუდო შედეგია. მაშინ როდესაც აშშ-ს შეეძლო საწყისი გამარჯვების მიღწევა უპირატესი სამხედრო ძალით, მას ასევე შესაძლოა გაეჭედოს ირანის მთიან რელიეფზე გაჭიანურებულ კონტრ-პარტიზანულ ბრძოლაში. პირიქით, მაშინ როდესაც ირანს შეეძლო საბოლოოდ მოეგერიებინა ამერიკული შეჭრა – ისევე როგორც მისმა ავღანელმა მეზობლებმა გააკეთეს – ქვეყანა ამ პროცესში ნანგრევებად იქცეოდა. ეს არ ნიშნავს, რომ ირანმა უკან უნდა დაიხიოს. გრენლანდიის კრიზისმა და ჩინეთ-აშშ-ის სავაჭრო ომმა აჩვენა, რომ ტრამპის საბრძოლო მუქარისკენ მიდრეკილებას აზარალებს მისი დანაკარგებისადმი ზიზღი. მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირი და ჩინეთი ირანზე ბევრად ძლიერები არიან, სიმტკიცის მკაფიო დემონსტრირებამ შესაძლოა აიძულოს ტრამპი უკან დაიხიოს. და თეირანს არ უწევს მარტო იყოს თავის წინააღმდეგობაში. მის სამეზობლოში არიან სხვა მსხვილი მოთამაშეები, რომლებიც აღიარებენ, რომ აშშ-ის მიერ წამოწყებული კიდევ ერთი დამანგრეველი ომი მათ ინტერესებში არ შედის. ირანს შეუძლია და