თეირანის ბირთვულ პროგრამაზე მოლაპარაკებების ბოლო რაუნდი გარღვევის გარეშე დასრულდა — აშშ-ის სამხედრო მოქმედების საფრთხე კვლავ აქტუალურია. ბურთი, როგორც ჩანს, ისევ ირანის მოედანზეა. ორშაბათს, ჟენევაში, ირანსა და შეერთებულ შტატებს შორის არაპირდაპირი მოლაპარაკებების მეორე რაუნდი კონკრეტული შედეგების გარეშე დასრულდა. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრი აბას არაყჩი და ტექნიკურ ექსპერტთა ჯგუფი აშშ-ის სპეციალურ წარმომადგენელ სტივ უიტკოფს და აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის სიძეს, ჯარედ კუშნერს შეხვდნენ — მაგრამ ომანის საელჩოში გამართული სამსაათიანი მოლაპარაკებების შემდეგ ორივე მხარეს ცოტა რამ ჰქონდა სათქმელი. მოგვიანებით, არაყჩიმ განაცხადა, რომ შეხვედრა „უფრო კონსტრუქციული“ იყო, ვიდრე ამ თვის დასაწყისში გამართული წინა რაუნდი. „წინა შეხვედრასთან შედარებით კარგი პროგრესი იქნა მიღწეული და ახლა უფრო ნათელი გზა გვაქვს წინ“, — განუცხადა არაყჩიმ ირანის სახელმწიფო ტელევიზიას. არაყჩიმ დაამატა, რომ მიღწეული იყო „ძირითადი პრინციპების ნაკრები“, მაგრამ დეტალები არ გაუზიარებია. „ეს არ ნიშნავს, რომ სწრაფად შევძლებთ შეთანხმების მიღწევას, მაგრამ, ყოველ შემთხვევაში, გზა დაიწყო“, — თქვა არაყჩიმ. აშშ-ირანის მოლაპარაკებები, ომანის შუამავლობით, 6 თებერვალს დაიწყო, მაგრამ ამჟამად გაურკვეველია, იგეგმება თუ არა მორიგი რაუნდი. ორშაბათის მოლაპარაკებებამდე ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ არაყჩი მზად იყო დარჩენილიყო ჟენევაში მანამ, სანამ შედეგი არ მიიღწევა. „მოლაპარაკებებში ოპტიმიზმი, როგორც წესი, პოლიტიკური რიტორიკის ნაწილია და მოლაპარაკებების წინა რაუნდებსაც თან ახლდა“, — განუცხადა DW-ს ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის პოლიტოლოგმა მოჰამად ღაედიმ. „ორ მხარეს შორის ძირითადი კონფლიქტი რჩება“, — თქვა მან და დასძინა, რომ ირანის ურანის გამდიდრება ვაშინგტონისთვის „წითელი ხაზია“. „თეირანს, მეორე მხრივ, არ სურს გამდიდრებაზე უარის თქმა. სანამ ცენტრიფუგები მუშაობს, ირანი ინარჩუნებს ბირთვული შეკავების შესაძლებლობას. თუ ცენტრიფუგები შეწყვეტენ მუშაობას, ქვეყანა დაკარგავს ამ შეკავებას“, — დასძინა ღაედიმ. ამავე დროს, თეირანმა გამოხატა მზადყოფნა შეზღუდოს თავისი ბირთვული პროგრამა და 60%-ით გამდიდრებული ურანი მესამე ქვეყანას გადასცეს. ნებისმიერი შეთანხმება, სადაც აშშ დათანხმდება ურანის გამდიდრების გაგრძელებას, თეირანისთვის დიდ დათმობად ჩაითვლება. ირანის რეჟიმი დაჟინებით ამტკიცებს, რომ მისი ბირთვული განვითარება სამოქალაქო მიზნებისთვის არის განკუთვნილი და უარყოფს ბირთვული იარაღის წარმოების მცდელობებს. თუმცა, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ (IAEA) 2024 წლის ბოლოს გააფრთხილა, რომ ირანის ურანის გამდიდრება იარაღის ხარისხის დონეს უახლოვდებოდა და უკვე ბევრად აღემატებოდა მშვიდობიანი მიზნებისთვის საჭიროს. ისლამური რესპუბლიკა ითხოვს სანქციების მოხსნას ურანის გამდიდრების შეზღუდვის სანაცვლოდ, რაც აშშ-მა ჯერჯერობით უარყო. „თეირანი უფრო მზად არის მიიღოს სამხედრო კონფლიქტი, ვიდრე მთლიანად უარი თქვას ურანის გამდიდრებაზე“, — თქვა ღაედიმ. ირანის ხელმძღვანელობამ არაერთხელ გამორიცხა მოლაპარაკება სხვა პრობლემურ საკითხებზე, როგორიცაა სარაკეტო პროგრამები ან რეგიონული სამხედრო პროქსების მხარდაჭერა. მოლაპარაკებების ბოლო რაუნდამდე ერთი დღით ადრე, ირანის წარმომადგენელი არაყჩი IAEA-ს გენერალურ დირექტორ რაფაელ გროსის შეხვდა. თეირანსა და IAEA-ს შორის ურთიერთობები გაუარესდა გასულ წელს ირანის ბირთვულ ობიექტებზე აშშ-ის თავდასხმების შემდეგ. ირანმა შემდგომში შეზღუდა საერთაშორისო ინსპექტორებისთვის წვდომა. თუმცა, 15 თებერვალს, ირანის ეროვნული უსაფრთხოების ხელმძღვანელმა ალი ლარიჯანმა Al Jazeera-ს განუცხადა, რომ IAEA-ს „შეუძლია ყველა ირანული ობიექტის მონიტორინგი. ჩვენ ვიღებთ კონტროლს ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულების ფარგლებში“. ლარიჯანმა დაამატა, რომ არარეალური იქნებოდა მოლოდინი, რომ ქვეყანა, რომელმაც აითვისა ტექნიკური ნოუ-ჰაუ, მთლიანად უარს იტყოდა ურანის გამდიდრებაზე. მან აღნიშნა ურანის საჭიროება სამოქალაქო მიზნებისთვის, მათ შორის კიბოს მკურნალობისთვის. თეირანში, კვლევითი რეაქტორი კვლავ აწარმოებს კიბოს სამკურნალო მედიკამენტებს 20%-ით გამდიდრებული ურანის გამოყენებით. ირანის უზენაესმა ლიდერმა აიათოლა ალი ხამენეიმ სამშაბათს განაახლა თავისი მუქარა აშშ-ის მიმართ, განაცხადა რა, რომ პრეზიდენტი ტრამპი ვერ შეასრულებს თავის „მცდელობას დაამხოს“ ისლამური ხელმძღვანელობა თეირანში. ტრამპმა ადრე თქვა, რომ თეირანში „რეჟიმის შეცვლა“ შესაძლოა საუკეთესო რამ იყოს, რაც ირანს შეიძლება დაემართოს. მისი კომენტარები მოჰყვა ირანში საყოველთაო საპროტესტო აქციების სასტიკ ჩახშობას. შაბათ-კვირას, დაახლოებით 1 მილიონი ირანელი დიასპორის წარმომადგენელი შეიკრიბა მსოფლიოს ქალაქებში, რათა დემონსტრაციებით მოეთხოვათ რეჟიმის შეცვლა და გადასახლებაში მყოფი ოპოზიციის ლიდერის, რეზა ფეჰლავის, 1979 წელს დამხობილი უკანასკნელი შაჰის ვაჟის, დაბრუნება. სხვადასხვა მხრიდან ზეწოლის ქვეშ, თეირანის რეჟიმი ცდილობს საკუთარი სამხედრო ძალა აჩვენოს. სამშაბათს, რევოლუციური გვარდიის საზღვაო ფლოტმა დაიწყო მანევრები და, საკუთარი განცხადებებით, რაკეტები გაუშვა ჰორმუზის სრუტეში მდებარე სამიზნეებზე. წვრთნებში ასევე მონაწილეობდნენ სარაკეტო გამშვებებით აღჭურვილი ჩქაროსნული კატარღები. სრუტე, რომელიც დაახლოებით 55 კილომეტრი (34 მილი) სიგანისაა, მსოფლიოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საზღვაო გზად ითვლება გლობალური ნავთობის ექსპორტისთვის.