ახალი გლობალური კვლევა ააშკარავებს კავშირს ბიზნესსა და ბუნებას შორის, რომლის უგულებელყოფაც ჩვენ არ შეგვიძლია – გამოსავლის გეგმასთან ერთად. ბიზნეს მოდელი, რომელიც ძლიერ არის ორიენტირებული ზრდაზე ბუნების ხარჯზე, არა მხოლოდ არამდგრადია, არამედ გადაშენებით ემუქრება, თუ მდგომარეობა არ შეიცვალა. ეს ნათქვამია გარდამტეხ „ბიზნესისა და ბიომრავალფეროვნების შეფასების ანგარიშში“, რომელიც გამოქვეყნდა ბიომრავალფეროვნებისა და ეკოსისტემების სერვისების მთავრობათაშორისი პლატფორმის (IPBES) მიერ – გლობალური დამოუკიდებელი კვლევითი ორგანოს მიერ, რომელიც 150-ზე მეტი წევრი სახელმწიფოს მთავრობებს აერთიანებს. ხშირად დესტრუქციული ურთიერთობის გადააზრების მიზნით, რომელიც ბუნებასა და კომერციას შორისაა, პირველადმა შეფასებამ აჩვენა, თუ როგორ ახდენს ბიზნესი გავლენას ბიომრავალფეროვნებაზე და როგორ არის მასზე დამოკიდებული, ასევე, თუ როგორ უწყობს ხელს ბუნება ადამიანებისა და საზოგადოების კეთილდღეობას. „ისტორიაში პირველი შემთხვევაა, როდესაც მეცნიერები და ბიზნესი ერთად შეიკრიბნენ“, – განაცხადა რიო კოსაკამ ტოკიოს უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობისა და სიცოცხლის მეცნიერებათა სამაგისტრო სკოლიდან. ბიზნესს არ შეუძლია არსებობა ბიომრავალფეროვნების გარეშე, თუმცა ისინი „ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრების საფუძველს“ ამოწურავენ და ძირს უთხრიან ბუნების წვლილს ადამიანებისთვის, თქვა კოსაკამ, რომელიც 35 ქვეყნის საჯარო და კერძო სექტორის ექსპერტების მიერ მომზადებული ანგარიშის წამყვანი კოორდინატორი ავტორია. ის აღნიშნავს, თუ როგორ არიან სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტები, როგორიცაა ხილი, დამოკიდებული დამმტვერიანებლებზე, რომლებიც ნადგურდება ბუნების განადგურების პარალელურად – ან როგორ მცირდება თევზჭერის ჰაბიტატები, რადგან მარჯნის რიფები იღუპება დაბინძურებისა და კლიმატის ცვლილების გამო. „ბუნებასთან უკეთესი ჩართულობა ბიზნესისთვის არ არის არჩევითი – ეს აუცილებლობაა“, – ნათქვამია ქსიმენა რუედას, კოლუმბიის ანდესის უნივერსიტეტის მკვლევარისა და IPBES-ის შეფასების თანათავმჯდომარის განცხადებაში. ის ვარაუდობს, რომ საწარმოებს გადამწყვეტი როლი აქვთ გარემოს „მეთვალყურეობაში“, რაც „კრიტიკულად მნიშვნელოვანია მათი ფინანსური შედეგებისა [და] გრძელვადიანი კეთილდღეობისთვის“. მაგრამ თუ ბიზნესმა უნდა შეცვალოს „არამდგრადი ეკონომიკური აქტივობა“, მას მოუწევს იმ მასშტაბური კერძო და საჯარო ფინანსური ნაკადების მოგვარება, რომლებიც ხელს უწყობენ ბიომრავალფეროვნების დაკარგვას, ამბობენ ანგარიშის ავტორები. 2023 წელს, ამ დაფინანსების დაახლოებით 7.3 ტრილიონი დოლარი (6.2 ტრილიონი ევრო) – აქედან დაახლოებით ორი მესამედი კერძო წყაროებიდან – მიემართა იმ საწარმოებს, „რომლებსაც პირდაპირი უარყოფითი გავლენა აქვთ ბუნებაზე“, ნათქვამია ანგარიშში. მთავრობის სუბსიდიების უმეტესობა წიაღისეულ საწვავსა და სოფლის მეურნეობაზე მოდიოდა, განუცხადა კოსაკემ DW-ს. ამ თანხის მხოლოდ 3%, ანუ 220 მილიარდი დოლარი საჯარო და კერძო დაფინანსებიდან, ჩაიდო ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციაში. ეს ემთხვევა გაეროს იანვრის ანალიზს, რომელიც აჩვენებს, თუ როგორ არის „მავნე ინვესტიციები“, რომლებიც ბუნებას ანადგურებს, 30-ჯერ მეტი, ვიდრე დაფინანსება, რომელიც მიმართულია გარემოს დაცვისკენ. IPBES-ის ავტორები საუბრობენ „არასწორ წამახალისებელ სისტემებზე“, რომლებიც აგრძელებენ ბუნებისთვის საზიანო ჩვეულებრივ ბიზნეს პრაქტიკებს და აფერხებენ ბიომრავალფეროვნების შემცირების შეჩერების მცდელობებს. გარდა ამისა, ბიზნესი არ არის ანგარიშვალდებული ბიომრავალფეროვნებისა და გარემოს დაცვის რეგულაციების სუსტი აღსრულების გამო, ნაწილობრივ ნებაყოფლობითი გამჟღავნების გამო. საჯაროდ მოქმედი კომპანიების 1%-ზე ნაკლები ახსენებს მათ გავლენას ბიომრავალფეროვნებაზე. IPBES-ის შეფასება მიუთითებს „ადეკვატური ჯილდოებისა და სანქციების“ არარსებობაზე, რაც ბიზნესს შთააგონებს ბიომრავალფეროვნების დაკარგვის შეჩერებას. მუდმივად მზარდი მატერიალური მოხმარება და კვარტალური მოგების ანგარიშგებაზე აქცენტი – აქციონერთა დივიდენდების გამო – აგრძელებს ამ ციკლს. მაგრამ ბიზნესის პერსპექტივიდანაც კი, ეს მავნე ინვესტიციები არამდგრადია. როგორც 2019 წლის IPBES-ის ბოლო შეფასებაში იყო დეტალურად აღწერილი, კოსაკა მიუთითებს სოფლის მეურნეობის წარმოების ღირებულების 300%-იან ზრდაზე 1970 წლიდან. თუმცა 2019 წლისთვის, ყოველწლიური გლობალური მოსავლის 577 მილიარდი დოლარის ღირებულების პროდუქცია რისკის ქვეშ იყო დამმტვერიანებელთა მრავალფეროვნების შემცირებისა და მიწის დეგრადაციის გამო. რისკის ხაზგასმა მხოლოდ ერთ-ერთი გზაა ბიზნესის სტიმულირებისთვის, რათა ის ნაკლებად დესტრუქციული გახდეს, კოსაკას თქმით. „ყოველთვის ასე არ არის, რომ კომპანიები განზრახ დესტრუქციულ ან არამდგრად პროექტებში აბანდებენ ინვესტიციებს“, – განაცხადა მან. შეფასება გვთავაზობს ინსტრუმენტებისა და მეთოდების მთელ რიგს, რომლებიც ბიზნესს საშუალებას აძლევს იმოქმედოს როგორც საკუთარი, ისე ბიომრავალფეროვნებისა და საზოგადოების სასარგებლოდ. ეს მოიცავს უკეთეს მონაცემებსა და ცოდნას ბიომრავალფეროვნებაზე ზემოქმედებისა და მასზე დამოკიდებულების რაოდენობრივი შეფასებისთვის. შეფასების მიზანია „ხელსაყრელი გარემოს“ შექმნა მდგრადობის ზომებისთვის ბიზნესის ხუთი ძირითადი კომპონენტის ჰარმონიზებით. ამ კომპონენტებში კონკრეტული ქმედებების 100-ზე მეტი სპეციფიკური მაგალითის მოწოდებით, ანგარიშის ავტორები მოუწოდებენ მთავრობებს, მომხმარებლებს, ბიზნესებს, არასამთავრობო ორგანიზაციებს, ადგილობრივ და ძირძველ თემებს შორის უფრო მეტი თანამშრომლობისკენ. „ბიომრავალფეროვნების უკეთესი მართვა გადამწყვეტია რისკების სამართავად მთელ ეკონომიკაში და საზოგადოებებში – ეს არ არის შორეული გარემოსდაცვითი საკითხი, არამედ ძირითადი გამოწვევა დღეს ყველა სამეთვალყურეო საბჭოსა და მინისტრთა კაბინეტში“, – განაცხადა სტივენ პოლასკიმ, რომელიც მინესოტას უნივერსიტეტის ეკოლოგიურ და გარემოსდაცვით ეკონომიკაში სპეციალიზდება და არის ანგარიშის თანათავმჯდომარე.