ინდოეთის პრემიერ-მინისტრის ვიზიტი ისრაელში: სტრატეგიული პარტნიორობა ღაზას კონფლიქტის ჩრდილში

ინდოეთსა და ისრაელს შორის თავდაცვითი კავშირების გაღრმავებისა და ღაზას კონფლიქტის ხანგრძლივი ჩრდილის ფონზე, ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი თელ-ავივს ესტუმრა. ეს ვიზიტი რეგიონში მზარდი დაძაბულობის პირობებში ინდოეთის სტრატეგიული მიღწევების მცდელობას გამოსცდის. ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი ისრაელში ოთხშაბათს, ორდღიანი ვიზიტით ჩავიდა. დაგეგმილია მისი შეხვედრები პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუსთან და პრეზიდენტ ისააკ ჰერცოგთან, მოგვიანებით კი ისრაელის პარლამენტს მიმართავს. მოდის ვიზიტამდე, ინდოეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ ვიზიტი მიზნად ისახავს ქვეყნების მრავალწლიანი პარტნიორობის „დადასტურებას“ და „საერთო გამოწვევების“ განხილვის შესაძლებლობას იძლევა. „ჩვენს ქვეყნებს აკავშირებთ მტკიცე და მრავალმხრივი სტრატეგიული პარტნიორობა“, — დაწერა მოდიმ X-ზე გამგზავრებამდე. „ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში კავშირები მნიშვნელოვნად გაძლიერდა.“ მოსალოდნელია, რომ ორი ლიდერი ყურადღებას გაამახვილებს უსაფრთხოებასა და ეკონომიკურ თანამშრომლობაზე, პრიორიტეტული იქნება თავდაცვითი კავშირები და სარაკეტო სისტემები, ასევე განვითარებადი ტექნოლოგიები, როგორიცაა ხელოვნური ინტელექტი და კვანტური გამოთვლები. „ჩვენ ვართ პარტნიორები ინოვაციებში, უსაფრთხოებაში და საერთო სტრატეგიულ ხედვაში“, — განაცხადა ნეთანიაჰუმ X-ზე მოდის ჩამოსვლამდე. „ერთად ვაშენებთ ერების ღერძს, რომელიც სტაბილურობისა და პროგრესისკენ არის მიმართული.“ მოდის ისრაელში 2017 წლის ივლისში განხორციელებული ისტორიული პირველი ვიზიტის შემდეგ, ორმა ქვეყანამ ოფიციალურად აამაღლა თავისი ურთიერთობა სტრატეგიულ პარტნიორობამდე, რაც ორმხრივ კავშირებში ახალი ფაზის დასაწყისს აღნიშნავს. მოდის ვიზიტისას, ყურადღება გამახვილდება იმაზე, თუ როგორ შეეხება ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი ღაზას კონფლიქტს ნეთანიაჰუსთან მოლაპარაკებების დროს, ინდოეთის ისტორიული პრო-პალესტინური პოზიციის დაბალანსებით ისრაელთან გაღრმავებულ სტრატეგიულ და თავდაცვით კავშირებთან. თუმცა, მოდის ვიზიტამდე რამდენიმე დღით ადრე, ინდოეთი შეუერთდა 100-ზე მეტ ქვეყანას, რომლებმაც დაგმეს ისრაელის ბოლოდროინდელი ქმედებები, რომლებიც, მათი თქმით, ამყარებს მის კონტროლს ოკუპირებულ დასავლეთ სანაპიროზე და კიდევ უფრო ასუსტებს პალესტინის ავტონომიის ისედაც ვიწრო მმართველობის სფეროს. „ვფიქრობ, მოდის ვიზიტის მთავარი მიზანი ინდოეთ-ისრაელის სტრატეგიული პარტნიორობისა და თავდაცვითი თანამშრომლობის გაძლიერებაზეა კონცენტრირებული, ღაზაში ორსახელმწიფოებრივი გადაწყვეტისთვის და მშვიდობისთვის მხოლოდ სიმბოლური განცხადებების ფონზე“, — განუცხადა DW-ს შანთი მარიეტ დ’სოუზამ, დამოუკიდებელი კვლევითი ფორუმის „მანტრაიას“ პრეზიდენტმა. დ’სოუზას თქმით, ისრაელმა იცის ინდოეთის პოლიტიკური შეზღუდვები, მაგრამ წინააღმდეგი არ იქნება, სანამ ნიუ დელი გააგრძელებს სტრატეგიულ და თავდაცვით თანამშრომლობას. „ინდოეთი სამხედრო თვალსაზრისით ახლო აღმოსავლეთის ომში არ ერთვება, მაგრამ ის, საკუთარი არჩევანით, სტრატეგიულ ხლართებში ეხვევა“, — დასძინა დ’სოუზამ. „მიუხედავად იმისა, რომ მას შეუძლია განაგრძოს საუბარი ორივე ბლოკთან ბალანსისა და მეგობრული ურთიერთობების შენარჩუნების უნარზე, ინდოეთის ნეიტრალიტეტის შესახებ ვერც ერთ მხარეს, განსაკუთრებით კი ირანს, ვერ დაარწმუნებს“, — განაცხადა დ’სოუზამ. სტრატეგიული ექსპერტის, სი რაჯა მოჰანის თქმით, ირანსა და არაბულ სამყაროში ყურადღებით დააკვირდებიან, თუ როგორ ჩაერთვება მოდი ნეთანიაჰუსთან ღაზას საკითხზე, ამავდროულად პალესტინის სახელმწიფოებრიობისადმი მუდმივი მხარდაჭერის მინიშნებით. „ღაზაში საომარი მოქმედებების გაგრძელებისა და ირანის შემცირებული, მაგრამ მაინც მნიშვნელოვანი როლის გამო რეგიონული დაძაბულობის ფონზე, მოდის ისრაელში ვიზიტი ხაზს უსვამს ინდოეთის მცდელობას, ხელი შეუწყოს საკუთარ ინტერესებს რეგიონულ ბანაკებში ჩართვის გარეშე“, — განუცხადა DW-ს მოჰანმა, ჯინდალ გლობალური უნივერსიტეტის ამერიკანისტიკის გამოჩენილმა პროფესორმა. სტოკჰოლმის მშვიდობის კვლევის საერთაშორისო ინსტიტუტის (SIPRI) მონაცემებით, ინდოეთი ისრაელის თავდაცვის სფეროს ერთ-ერთი უმსხვილესი მომხმარებელი გახდა, 2020-2024 წლებში იარაღის გარიგებებმა 20.5 მილიარდი დოლარი (17.4 მილიარდი ევრო), 2026 წელს 8.6 მილიარდი დოლარი (7.3 მილიარდი ევრო) შეადგინა და ერთობლივი განვითარება იზრდება. ტარა კარტამ, ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს სამდივნოს ყოფილმა წევრმა, რომელიც ინდოეთის ეროვნული უსაფრთხოების არქიტექტურის სათავეში დგას, DW-ს განუცხადა, რომ ისრაელის შეიარაღება ახლა ინდოეთის თავდაცვითი შესაძლებლობების სისტემების ცენტრალური ნაწილია. „ისრაელმა უზრუნველყო არა მხოლოდ მთლიანი იმპორტის 11%, არამედ, რაც მთავარია, აიღო ვალდებულება ინდოეთში ერთობლივად აწარმოოს საკვანძო სათვალთვალო და სარაკეტო სისტემები, როგორიცაა „ბარაკის“ რაკეტები და „ჰარპის“ დრონები“, — განაცხადა კარტამ. „ორივე სისტემამ საბრძოლო გამოცდა გაიარა ოპერაცია „სინდურის“ დროს“, — დასძინა კარტამ, რაც გულისხმობდა 2025 წლის მაისში პაკისტანთან მოკლე კონფლიქტს, აპრილში ქაშმირელ ტურისტებზე განხორციელებული თავდასხმის შემდეგ. აჯაი ბისარიას, ყოფილი დიპლომატის თქმით, მოდის ისრაელში ვიზიტი შეიძლება შეფასდეს, როგორც ინდოეთის სტრატეგიული ავტონომიისა და ინტერესების დაბალანსების შემდგომი მტკიცება, თავდაცვითი პარტნიორობის პრიორიტეტულობასთან ერთად. „ინდოეთის თავდაცვითი აღჭურვილობის წყაროების სტრატეგიული დივერსიფიკაცია მოითხოვს მტკიცე ურთიერთობების შენარჩუნებას ყველა ძირითად თავდაცვით პარტნიორთან: აშშ-სთან, რუსეთთან, საფრანგეთთან და ისრაელთან“, — განუცხადა ბისარიამ DW-ს. მრავალი დამკვირვებელი მიიჩნევს, რომ მოდის ვიზიტის დროს ორ ქვეყანას შორის ანტიბალისტიკური სარაკეტო სისტემების განვითარებასა და განლაგებაზე შეთანხმება გაფორმდება. თუმცა, სამინა ჰამიდმა, დელის დასავლეთ აზიის კვლევების ცენტრის თავმჯდომარემ...