გორტონისა და დენტონის დაძაბულმა შუალედურმა არჩევნებმა მაჟორიტარული სისტემის ბზარები გამოავლინა. მე მაინც არ ვფიქრობ, რომ პროპორციული წარმომადგენლობა არის გამოსავალი. ყოველთვის ვერ მიიღებ იმას, რაც გინდა. და როგორც მიკ ჯაგერმა არ დასძინა, ზოგჯერ საუკეთესო, რისი იმედიც შეიძლება გქონდეს, არის უბრალოდ სხვებისთვის სასურველის მიღების შეწყვეტა. ამ სტატიის წერის მომენტისთვის, ჯერ ზუსტად არ ვიცი, როგორ განვითარდა ეს პროცესი გორტონისა და დენტონის მაცხოვრებლებისთვის იმ შუალედურ არჩევნებში, რომელიც ლეიბორისტულ პარტიას, წესით, იოლად უნდა მოეგო, მაგრამ ნაცვლად ამისა, სამმხრივ რბოლად იქცა Reform UK-სა და „მწვანეებთან“ ერთად, და ზოგადად, ძველი გაურკვევლობების კოლაფსის მეტაფორად იქცა. მაგრამ ნებისმიერისთვის, ვისი მთავარი მოტივაციაც იყო Reform-ის მეთ გუდვინის მანჩესტერიდან მოშორება, ცხადია, რომ ხმის გამოთვლის დამაბნეველი პროცესი, სადაც ცდილობ, გამოიცნო რას აკეთებენ სხვები, თან იმის შიშით, რომ შეიძლება შემთხვევით სიტუაცია გააუარესო, სულაც არ ჰგავდა დემოკრატიას თავის საუკეთესო ფორმაში. და თუ რაიმე მნიშვნელოვანი არ შეიცვალა, მილიონობით ჩვენგანი შეიძლება მსგავს სიტუაციაში აღმოჩნდეს შემდეგ საყოველთაო არჩევნებზე, ქვეყნის მასშტაბით იმ ოლქებში, სადაც 2024 წლის შემდეგ ყველაფერი იმდენად შეიცვალა, რომ აღარ არის ნათელი, ვინ არის „შეაჩერე ფარაჯი“ კანდიდატი და ვინ არის დაკარგული ხმა. ეს ზოგიერთს დააფიქრებს: ეს მართლაც საუკეთესოა, რისი გაკეთებაც ჩვენს საარჩევნო სისტემას შეუძლია? საარჩევნო რეფორმის საზოგადოება უკვე ამტკიცებს, რომ ეს შუალედური არჩევნები ყველაფერს ასახავს, რაც არასწორია მაჟორიტარულ სისტემაში (FPTP): კამპანიები ჩაფლულია იმაზე კამათში, თუ ვინ ვის დაამარცხებს, ნაცვლად იმისა, თუ რეალურად რას წარმოადგენს რომელიმე კანდიდატი სისტემაში, რომელიც შექმნილია სამყაროსთვის, რომელიც აღარ არსებობს. მაჟორიტარული სისტემის „გამარჯვებული იღებს ყველაფერს“ პრინციპი აგებულია ორი ძირითადი პარტიის იდეაზე და უპირატესობას ანიჭებს უმრავლესობის მთავრობების სწრაფ ფორმირებას: მიუხედავად იმისა, რომ მკაცრია მცირე პარტიების მიმართ, მან ათწლეულების განმავლობაში ბრწყინვალედ შეასრულა ექსტრემისტების ბრიტანული პოლიტიკიდან მოშორების საქმე, მაშინაც კი, როდესაც ულტრამემარჯვენეები მთელ ევროპაში გააქტიურდნენ. რასაც ის კარგად ვერ უმკლავდება, არის ორივე ძირითადი პარტიის სწრაფი ნგრევა, რასაც მოჰყვება სამ ან ოთხპარტიული სისტემის შექმნა, რომელშიც კანდიდატებს შეუძლიათ დიდი გამარჯვებები მოიპოვონ ხმათა საგანგაშოდ დაბალი პროცენტით. შარშან შემოდგომაზე YouGov-ის მოდელმა აჩვენა, რომ „რეფორმს“ თეორიულად შეეძლო ვესტმინსტერში ადგილების 48%-ის მოპოვება – უმრავლესობისთვის ცოტა დააკლდებოდა – ხმების მხოლოდ 27%-ით, რაც სავარაუდოდ ქვეყნის თითქმის სამ მეოთხედს დაუტოვებდა ლიდერს, რომელიც მათ არ სურდათ. ამან დიდი არეულობა გამოიწვია. იმავდროულად, მაჟორიტარული სისტემა, როგორც ჩანს, ზღვარს მიაღწია თავის ძალაში, ხელი შეუწყოს ფართო გაერთიანებებსა და სტაბილურ მთავრობებს. იმის ცოდნა, რომ ნებისმიერი მცირე, განდგომილი პარტია, რომელსაც დაიწყებენ, სავარაუდოდ განწირულია, დეპუტატები, რომლებიც გრძნობენ, რომ მათი პარტია არასწორი გზით მიდის, როგორც წესი, რჩებიან მასში და იბრძვიან, რაც პოლიტიკოსებს უბიძგებს, გადაწყვიტონ თავიანთი უთანხმოებები. ზეწოლის ქვეშ, მთავრობებს შეუძლიათ მოქნილობა გამოიჩინონ და არ დაინგრნენ. მაგრამ რა მოხდება, თუ ეს უთანხმოებები იმდენად შეურიგებელი გახდება – როგორც ეს, სავარაუდოდ, მოხდა მემარჯვენეებში ბრექსიტის გამო – რომ განქორწინება უფრო ჯანსაღი გამოსავალი ჩანდეს? ამიტომ, სავსებით სამართლიანია იმის მტკიცება, რომ დრო საკმარისად შეიცვალა ჩემნაირი ადამიანებისთვის, რომლებიც არ უჭერენ მხარს პროპორციულ წარმომადგენლობას (PR), რათა გადახედონ თავიანთ შეხედულებებს. ამ კვირაში მე ეს გავაკეთე. და ბოდიშს ვიხდი, მაგრამ მაინც არ ვარ დარწმუნებული. საარჩევნო რეფორმა არ იძლევა გარანტიას, რომ ჩვენ ყველას შეგვეძლება ხმის მიცემა იმისთვის, რაც გვინდა, ნაცვლად იმისა, რომ უსასრულოდ ვიყოთ იმის წინააღმდეგი, რისიც გვეშინია (ჰკითხეთ ფრანგებს). ის არც ჭუჭყიანი გარიგებებისა და რადიკალური იდეების ნერვიული გაზავების დასასრულს ნიშნავს, რასაც ამდენი რეფორმატორი ვერ იტანს – დემოკრატიაში მთელი პოლიტიკა კომპრომისია ან იმის მიღება, რომ ყველაფერს ვერ მიიღებ, რაც გინდოდა, რადგან სხვებიც იმსახურებენ წარმომადგენლობას. არჩევანი მხოლოდ იმაშია, რომ გარიგება დადო საკუთარი პარტიის შიგნით არსებულ მეტოქე ფრაქციებთან (უფრო ხშირი მაჟორიტარული სისტემის დროს) ან მეტოქე პარტიებთან კოალიციურ მთავრობებში, რომლებიც უფრო ხშირად ყალიბდება პროპორციული სისტემის დროს, რაც ხშირად მეტ „ვაჭრობას“ ნიშნავს და არა ნაკლებს. და მიუხედავად იმისა, რომ პროპორციული სისტემის უდიდესი საჩუქარია პარლამენტების შექმნა, რომლებიც დაახლოებით ასახავს ხალხის რეალურ არჩევანს, ეს პროპორციულობა ყოველთვის ვერ უძლებს მთავრობების ფორმირების არეულ პროცესს, სადაც კოალიციები სახიფათოდ მიდრეკილნი არიან ან მცირე მარგინალური პარტიების არაპროპორციულად ძლევამოსილ „მეფის შემქმნელებად“ გადაქცევისკენ (ჰკითხეთ ისრაელელებს), ან უმცროსი პარტნიორების მიერ დაპირებების დარღვევისკენ (ჰკითხეთ 2010 წლის ლიბერალ-დემოკრატს). მანამ, სანამ ამ ეტაპამდე მივალთ, ჩვენ ყველას შეგვიძლია მოველოდეთ პარლამენტის სრულფასოვან კამათს იმაზე, თუ კონკრეტულად როგორი პროპორციული სისტემა გვინდა, რეფერენდუმის ჩატარებას და შემდეგ კანონმდებლობის მიღებას გაუთვალისწინებელი შემთხვევებისთვის, მათ შორის, როგორ შეიძლება იმართოს ქვეყანა, თუ – როგორც ბელგიაში – სიცოცხლისუნარიანი მთავრობის ფორმირებას შვიდი თვე დასჭირდება. (წარმოიდგინეთ, მაგალითად, სცენარი, სადაც რუსეთი ან აშშ საფრთხეს შეუქმნის ნატოს წევრი ქვეყნის სუვერენიტეტს ამ ვაკუუმის დროს.) რაც შეეხება მომდევნო არჩევნებამდე ცვლილებების დაჩქარებას „რეფორმის“ განდევნის მიზნით, როგორც ზოგიერთი მემარცხენე მხარე ამტკიცებს, მე ვერ წარმომიდგენია უფრო მეტად არეულობის გამომწვევი რამ, ვიდრე არაპოპულარული მთავრობა, რომელიც არჩევნებს აყალბებს, რათა თავიდან აიცილოს მარცხი. თუ ლეიბორისტულ პარტიას არ შეუძლია საკუთარი მიღწევებით გაიმარჯვოს, შეასწორეთ მიღწევები და არა წესები. თუმცა, ყოველივე ზემოთქმულის გათვალისწინებით, არ ვფიქრობ, რომ მთავრობას შეუძლია უბრალოდ უგულებელყოს ეს არგუმენტი. ადრე თუ გვიან – ალბათ ადრე, მეორე...