ომით განადგურებულ ანკლავში მცხოვრები პალესტინელები ყოველდღიური ცხოვრების მოწესრიგებას ომით გამოწვეული ნაღდი ფულის დეფიციტის ფონზე ცდილობენ. ღაზას ქალაქში, რემალის უბანში მომხმარებელთა ხმაურში, სამარ აბუ ჰარბიედი ჩერდება პატარა, იმპროვიზებულ გზისპირა სადგომთან, რათა იყიდოს პროდუქტები ოჯახისთვის იფთარის მოსამზადებლად, რათა შეწყვიტონ მარხვა მუსლიმური წმინდა თვის, რამადანის დროს. საფულეში ნაღდი ფულის გარეშე, 45 წლის დიასახლისი ეკითხება მეყიდველს, შეუძლია თუ არა გადახდა კრედიტზე, სანამ მისი ქმარი ან ვაჟი ფულს გადაურიცხავენ მას. „თვეებია, ქაღალდის ფულზე ხელი არ მიმიკარებია. ტაქსის ფულიც კი არ მაქვს. ახლა ბევრს და დიდ მანძილზე დავდივართ“, - თქვა აბუ ჰარბიედმა. 48 წლის ნაჯლაა სუკარი იმავე სადგომთან, რომელსაც მისი ვაჟი, აბდალა, მართავს, სუნთქვას იკავებდა, მას შემდეგ, რაც ფეხით ექიმთან მისვლისა და ოპერაციის შემდგომი შემოწმებისთვის წამლების შესაძენად მოგზაურობა წარუმატებლად დასრულდა. ნაჯლაამ თქვა, რომ მას არ ჰქონდა საკმარისი თანხა 30 შეკელის (9,5 აშშ დოლარი) ღირებულების შემოწმების საფასურის გადასახდელად, და ერთადერთი ბანკნოტი, რაც მას ჰქონდა, 20-შეკელიანი კუპიურა, იმდენად გაცვეთილი იყო, რომ ფარმაცევტმა არ მიიღო. „დავბრუნდი სამედიცინო დახმარების გარეშე“, - უთხრა მან ალ ჯაზირას. „აფთიაქში არ მიიღეს ბანკნოტები, რადგან ისინი გაცვეთილი იყო. ტაქსის მძღოლმა არ მიიღო ბანკნოტი, მხოლოდ წვრილი ხურდა, რომელიც არ მაქვს. ძალიან რთულია თავის გატანა. რა არეულობაა, არ ვიცით, რა ვქნათ!“ ღაზას სექტორში მცხოვრები პალესტინელები ყოველდღიური ცხოვრების მოწყობას ისრაელის მიერ 2023 წლის ოქტომბერში ღაზას წინააღმდეგ გენოციდური ომის დაწყებისთანავე დაწესებული ნაღდი ფულის სერიოზული პრობლემების ფონზე ცდილობენ. აშშ-ის შუამავლობით ოქტომბერში ძალაში შესულმა ცეცხლის შეწყვეტამ მცირე შეღავათი მოუტანა პალესტინელებს, რომლებიც კვლავ იყენებენ ომამდე არსებულ გაცვეთილ ვალუტას, ან უნდა დაეყრდნონ ელექტრონული გადახდების ახალ სისტემას, რომელიც სმარტფონების საშუალებით ხორციელდება ინტერნეტის შეზღუდული დაფარვის ფონზე. ღაზაში მცხოვრები პალესტინელები ყოველდღიურ ტრანზაქციებში იყენებენ ისრაელის ვალუტას, შეკელს, და დამოკიდებულნი არიან ისრაელზე, რომ ბანკებს ახალი ბანკნოტებითა და მონეტებით მოამარაგოს. პალესტინელები იძულებულნი გახდნენ მიემართათ ციფრული გადახდის სისტემისთვის, რათა თავი დაეღწიათ ისრაელის შეკელის ბანკნოტების მწვავე დეფიციტისთვის, პრობლემა, რომელიც გამწვავდა ბანკების ფილიალებისა და ბანკომატების დაახლოებით 90 პროცენტის განადგურებით. პალესტინის მონეტარული ორგანო, ინტერნეტ სერვისის პროვაიდერებთან თანამშრომლობით, ხელს უწყობდა მობილურზე დაფუძნებულ ელექტრონულ გადახდებს, მათ შორის PalPay-სა და Jawwal Pay-ს, რათა დაეხმაროს პალესტინელებს ლიკვიდურობის პრობლემის დაძლევაში. აბუ ჰარბიედმა თქვა, რომ მისმა ვაჟმა ელექტრონულ გადახდებზე გადაინაცვლა მას შემდეგ, რაც მას მრავალი პრობლემა შეექმნა, როდესაც ის ღამის დარაჯად მუშაობისას ცვლაში 50 შეკელს იღებდა. „ჩემი ვაჟი, შადი, ყოველდღიურ ხელფასს ნაღდი ფულით იღებდა, რომელიც გაცვეთილი და დახეული იყო. ჩვენ ძლივს ვახერხებდით მის წვრილ ხურდად დაყოფას ან რაიმეს ყიდვას, რადგან გამყიდველები არ იღებენ ზედმეტად გამოყენებულ ქაღალდის კუპიურებს“, - უთხრა მან ალ ჯაზირას. „უფრო მეტიც, გამყიდველი არ იღებს მას, თუ ყველაფერს არ დავხარჯავ, რადგან ხურდა არ აქვთ. ახლა, რადგან მას ხელფასი საბანკო ანგარიშზე ერიცხება, ყველაფერს საბანკო აპლიკაციების საშუალებით ვყიდულობთ“, - დასძინა მან. მაგრამ ციფრულმა გადახდებმა მოსახლეობის დიდ ნაწილს კიდევ ერთი სირთულე შემატა. პალესტინელთა უმეტესობა ჯერ კიდევ არ იღებს საბანკო გადარიცხვით ხელფასს, ბევრს არ აქვს სმარტფონზე წვდომა, და მათ, ვისაც აქვს ტელეფონი, უჭირთ მათი დატენვა იმ რეგიონში, სადაც ელექტროენერგიის მიწოდება მძიმე კრიზისშია. ამასთან ერთად, კვლავ არსებობს გადარიცხვის პროცესისთვის კარგი ინტერნეტ კავშირის პოვნის პრობლემა. აბუ ჰარბიედმა თქვა, რომ ბაზარში ნორმალური გასვლა მოითხოვს, რომ მას ქმარი ან ვაჟი ახლდეს საქონლის შესაძენად. მაგრამ არც ერთს არ შეუძლია სამსახურის დატოვება, რათა მას შეუერთდეს. „მირჩევნია ნაღდი ფული ხელში მქონდეს; ყველაფრის ყიდვა შემეძლო გზადაგზა“, - თქვა აბუ ჰარბიედმა. ანალიტიკოსები ამბობენ, რომ ღაზას ამჟამინდელი ეკონომიკური რეალობა ლიკვიდურობის კრიზისით დაიწყო, მაგრამ გადავიდა რეგულირებული ფინანსური სისტემიდან ფრაგმენტულ გადარჩენის ეკონომიკაზე, რომელიც ჩამოყალიბებულია დეფიციტით, არაფორმალურობითა და პოლიტიკური შეზღუდვებით. „თუმცა, თვეების გასვლისას, კრიზისი გაცილებით უფრო სტრუქტურულ ხასიათს ატარებდა“, - განუცხადა ალ ჯაზირას აჰმედ აბუ ქამარმა, პალესტინელი ეკონომისტების ასოციაციის დირექტორთა საბჭოს წევრმა. „შავი ბაზარი ახლა დომინანტურ როლს ასრულებს ლიკვიდურობის პირობების განსაზღვრაში. ვაჭრების მცირე ჯგუფი ეფექტურად მართავს ნაღდი ფულის მიმოქცევას მაღალი საკომისიოების მქონე განაღდების ოპერაციების მეშვეობით.“ მან თქვა, რომ როდესაც თავად ფული ხდება სავაჭრო საქონელი, ეს მიანიშნებს მონეტარული სისტემის სერიოზულ დამახინჯებაზე. „ნაღდი ფული, ნებისმიერი საქონლის მსგავსად, მიწოდებისა და მოთხოვნის დინამიკას ექვემდებარება. როდესაც ის დეფიციტური ხდება, მისი ღირებულება იზრდება ნომინალურ ღირებულებაზე მეტად. ეკონომიკური თვალსაზრისით, ეს წარმოადგენს მონეტარული სისტემის სტრუქტურულ დარღვევას. „ოფიციალური საბანკო სექტორი და პალესტინის მონეტარული ორგანო განზე გადგნენ. რასაც ჩვენ ვხედავთ, არის ოფიციალური მონეტარული სისტემის ნეიტრალიზაცია“, - თქვა მან. აბუ ქამარმა თქვა, რომ უფრო ღრმა პრობლემა იყო ნდობა – არა მხოლოდ ნაღდი ფულის, არამედ მთლიანად ფინანსური სისტემის მიმართ. „ნაღდი ფულის მიკვლევა თავისთავად რთულია, მაშინ როცა