მიუნხენის ცენტრი ცნობილია ელეგანტური მაღაზიებითა და მდიდრული სწრაფი მანქანებით, მაგრამ ახლა მისი ქუჩები მორთულია შემდეგი თაობის დრონების რეკლამირების პლაკატებით. „ევროპის უსაფრთხოება მშენებლობის პროცესშია“, – აცხადებს სლოგანი თვალშისაცემ, შავ-თეთრ ფოტოებზე, რომლებიც ქალაქის ერთ-ერთ ცნობილ საფეხმავლო ბულვარზე, ხარაჩოებით დაფარულ ეკლესიას ამშვენებს. სამხედრო ძალის ასეთი უპატიოსნო საჯარო ჩვენება აქ რამდენიმე წლის წინ წარმოუდგენელი იქნებოდა, მაგრამ გერმანიის მიღმა მსოფლიო სწრაფად იცვლება და ამ ქვეყანასაც თან მიათრევს. ბავარიის სამხრეთი რეგიონი გახდა გერმანიის წამყვანი თავდაცვითი ტექნოლოგიების ცენტრი, რომელიც ფოკუსირებულია ხელოვნურ ინტელექტზე, დრონებსა და საჰაერო-კოსმოსურ ტექნოლოგიებზე. აქაური ხალხი, ისევე როგორც ევროპელთა უმეტესობა, აცხადებს, რომ თავს უფრო დაუცველად გრძნობს – მოქცეული აღმოსავლეთით ექსპანსიონისტურ რუსეთსა და ეკონომიკურად აგრესიულ ჩინეთს, ხოლო დასავლეთით – სულ უფრო არაპროგნოზირებად, ყოფილ საუკეთესო მეგობარ, შეერთებულ შტატებს შორის. Eurobarometer-ის ბოლოდროინდელი გამოკითხვის მიხედვით, ევროპელთა ორ მესამედზე მეტი (68%) მიიჩნევს, რომ მათი ქვეყანა საფრთხის ქვეშაა. ამ შემოდგომაზე, გერმანიის სამოქალაქო თავდაცვისა და კატასტროფების დახმარების ფედერალურმა ოფისმა ცივი ომის შემდეგ პირველად გააფრთხილა, რომ ომი აღარ არის „არასავარაუდო“. ხაზგასმით აღინიშნა, რომ ეს უსაფრთხო ქვეყანაა, თუმცა გერმანელებს ასევე ურჩევენ, სახლში იქონიონ საკვების მარაგი, რომელიც სამიდან ათ დღეს ეყოფათ. ყოველი შემთხვევისთვის. გერმანია უკრაინისთვის სამხედრო და სხვა დახმარების ნომერ პირველი ინდივიდუალური დონორია, ახლა, როდესაც აშშ-მა შეაჩერა ნებისმიერი ახალი პირდაპირი დახმარება. საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვები აჩვენებს, რომ აქაურ ამომრჩევლებს სურთ, თავი უფრო დაცულად იგრძნონ სახლშიც. კითხვა ამ ქვეყნისთვის, ისევე როგორც ევროპის სხვა ქვეყნებისთვის, მდგომარეობს იმაში, საკმარისი იქნება თუ არა აშშ-სთან ტრადიციული ალიანსები, ნატოსა და ევროკავშირში, თუ უნდა მოხდეს მათი დივერსიფიკაცია დროებითი კოალიციების შექმნით სხვა თანამოაზრე ერებთან ერთად, როგორიცაა ავსტრალია, სამხრეთ კორეა და იაპონია? 2029 წლისთვის გერმანიის თავდაცვის ბიუჯეტი გაერთიანებული სამეფოსა და საფრანგეთის გაერთიანებულ ბიუჯეტზე მაღალი იქნება, – აღნიშნა ჩემთვის ნატოს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ. მან 150 მილიარდი ევრო, რომლის დახარჯვასაც ისინი თავდაცვაზე აპირებენ, „შთამბეჭდავ თანხად“ შეაფასა. მისი თქმით, ეს არის ის, რასაც შეერთებული შტატები ამჩნევს და აფასებს. დონალდ ტრამპი სულაც არ არის პირველი ამერიკის პრეზიდენტი, რომელიც დაჟინებით მოითხოვდა, რომ ევროპას მეტი გაეკეთებინა საკუთარი უსაფრთხოებისთვის, თუმცა მისი ტონი წინამორბედებზე გაცილებით მუქარის შემცველი იყო. ტრანსატლანტიკური ურთიერთობების არასტაბილური მდგომარეობა იყო მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციის (MSC) მთავარი თემა ამ შაბათ-კვირას. ეს არის მსოფლიოს უდიდესი ყოველწლიური თავდაცვითი შეხვედრა, რომელიც აერთიანებს ლიდერებს, უსაფრთხოების ექსპერტებსა და თავდაცვის ინდუსტრიებს. მიუხედავად იმისა, რომ ადვილია ასეთი, სიტყვით დატვირთული შეხვედრების უბრალო „ლაპარაკის მაღაზიებად“ აღქმა, ჩვენს არეულ დროში მათ შეუძლიათ ცვლილებების მოტანა – განსაკუთრებით გლობალურ გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს შორის არაფორმალური, პირადი შეხვედრები, კამერების მზერისგან მოშორებით. წლევანდელ კონფერენციაზე ყველაზე მოუთმენლად – და ზოგიერთისთვის ყველაზე შფოთიანად – ნანატრი გამოსვლა იყო აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის, მარკო რუბიოსი, რომელიც აქ ტრამპის ადმინისტრაციას წარმოადგენდა. ევროპელი ლიდერები და უმაღლესი დიპლომატები სერიოზულად დაძაბულები იყვნენ. მაგრამ რატომ მიენიჭა ასეთი დიდი მნიშვნელობა უბრალო 30-წუთიან გამოსვლას? ეს იმიტომ, რომ ევროპა-აშშ-ის ურთიერთობები მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ 80 წლის განმავლობაში არასდროს ყოფილა ასე დაძაბული, როგორც ახლა. და ეს არ არის მეგობრების ჩხუბი, რომელიც ადვილად გადაივლის. ტრამპის თეთრ სახლში დაბრუნებიდან სულ რაღაც 12 თვეში მან არაერთხელ შეურაცხყო და შეარყია ევროპელი ლიდერები, დაუწესა დიდი ტარიფები მათ ექსპორტზე და, რაც ყველაზე შოკისმომგვრელი იყო მისი ნატოს მოკავშირეებისთვის, დაემუქრა დანიის სუვერენიტეტს მის ტერიტორიაზე, გრენლანდიაზე, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში უარს ამბობდა კუნძულის ძალით აღების შესაძლებლობის გამორიცხვაზე. შაბათს MSC-ზე სიტყვით გამოსვლისას, დანიის ჯერ კიდევ აშკარად გაბრაზებულმა პრემიერ-მინისტრმა, მეტე ფრედერიკსენმა განაცხადა, რომ ტრამპის გრენლანდიასთან დაკავშირებული გეგმები „იგივე“ რჩება, მიუხედავად გრენლანდიის, აშშ-ისა და დანიის წარმომადგენლებს შორის მიმდინარე სამმხრივი მოლაპარაკებებისა. ტრამპმა, ჯერჯერობით, გამორიცხა გრენლანდიის სამხედრო ძალით აღება და უკან დაიხია (ამ დროისთვის მაინც) მოკავშირეებზე, მათ შორის დიდ ბრიტანეთზე, საფრანგეთსა და გერმანიაზე ეკონომიკური სანქციების დაწესებისგან, რომლებიც ხელს უშლიდნენ აშშ-ს არქტიკული კუნძულის შეძენაში. მაგრამ ტრანსატლანტიკური ნდობა სერიოზულად დაზიანდა. ევროპული ძალები ტრამპში ხედავენ ჭეშმარიტად ტრანზაქციულ პრეზიდენტს, რომელიც უსაფრთხოების ან ეკონომიკური ურთიერთობების გამოყენებაზე თავის უახლოეს მოკავშირეებთან არაფრად მიაჩნია, რათა მიიღოს ის, რაც სურს. მაგალითად, პრეზიდენტად ხელახლა არჩევამდე, მან ევროპელებს განუცხადა, რომ აშშ არ დაიცავდა იმ ერებს, რომლებიც თავდაცვისთვის თავიანთ წილს არ იხდიდნენ. მართალია, ევროპა ათწლეულების განმავლობაში აშშ-ის უსაფრთხოების ქოლგის ქვეშ იყო. კრიტიკოსები აშშ-ში ამტკიცებენ, რომ ევროპულ სახელმწიფოებს ათწლეულების განმავლობაში შეეძლოთ გულუხვი სოციალური სახელმწიფოების მართვა, მაშინ როცა ვაშინგტონი უსაფრთხოების ხარჯებს ფარავდა. გერმანიის თავდაცვის მინისტრმა, ბორის პისტორიუსმა, შაბათს მითხრა: „ჩვენ შევეჩვიეთ აშშ-ის ძლიერ მხარდაჭერას; ჩვენ შევეჩვიეთ ჩვენს კომფორტის ზონას, რომელშიც ვცხოვრობდით. ეს...“