გერმანიიდან სირიაში ნებაყოფლობითი დაბრუნების დებატები: რეალობა და გამოწვევები

2025 წელს გერმანიაში მცხოვრებმა თითქმის 6,000 სირიელმა ნებაყოფლობითი დაბრუნების მოთხოვნით სირიაში გამგზავრებაზე განაცხადი შეიტანა. თუმცა, უსაფრთხოების მუდმივი პრობლემებისა და აღდგენის ნელი ტემპის გამო, სირია კვლავ ზედმეტად არასტაბილურია იმისთვის, რომ ლტოლვილთა უმრავლესობამ დაბრუნება განიხილოს. გასულ წელს, 5,976-მა სირიელმა მიმართა სირიაში ნებაყოფლობით რეპატრიაციას, რომელიც გერმანიის მიგრაციისა და ლტოლვილთა ფედერალური ოფისის (BAMF) მიერ იყო დაფინანსებული, შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენით. მათგან 3,678 უკვე დაბრუნდა თავის ომისგან განადგურებულ სამშობლოში. გერმანიის შინაგან საქმეთა მინისტრ ალექსანდრე დობრინდტისთვის, ეს იმ მიგრაციული პოლიტიკის დადასტურებაა, რომელსაც ის მხარს უჭერს. „მათ, ვისაც გერმანიაში დარჩენის პერსპექტივა არ აქვს, ნებაყოფლობითი რეპატრიაციისთვის მიზანმიმართულ დახმარებას იღებენ.“ ეს „მიზანმიმართული მხარდაჭერა“ მოიცავს ფრენების ღირებულებას და 1,000 ევროს (დაახლოებით 1,200 აშშ დოლარი) ზრდასრულზე და 500 ევროს არასრულწლოვნებზე. BAMF-მა სირიის პროგრამა ერთი წლის წინ განაახლა, მას შემდეგ, რაც ის ახლო აღმოსავლეთის ქვეყანაში ომის გამო შეჩერებული იყო. დაბრუნების მსურველთა რაოდენობა 2024 წლის ბოლოს დიქტატორ ბაშარ ალ-ასადის დამხობის შემდეგ გაიზარდა. პრესრელიზში BAMF-მა დაწერა: „საერთო ჯამში 16,576 ადამიანს დაეხმარნენ სამშობლოში ან მესამე ქვეყანაში დაბრუნებაში, რომელიც მზად იყო მათი მისაღებად. ეს წარმოადგენს გამგზავრებულთა რაოდენობის მნიშვნელოვან ზრდას წინა წელთან შედარებით, როდესაც ქვეყანა 10,358-მა ადამიანმა დატოვა. 2025 წელს ნებაყოფლობითი გამგზავრების უმრავლესობა სამშობლოებში – თურქეთში, სირიაში, რუსეთის ფედერაციაში, საქართველოში და ერაყში – განხორციელდა.“ მაგრამ არის თუ არა სირიაში ეს ნებაყოფლობითი დაბრუნება წარმატების ისტორია? მემარცხენე პარტიის ლიდერი, ირის შვერდტნერი, აღნიშნავს, რომ სირიაში კვლავ სამოქალაქო ომის მსგავსი პირობებია და გერმანიამ არავინ არ უნდა გააძევოს ქვეყანაში და არც ხელი არ უნდა შეუწყოს იქ ნებაყოფლობით წასვლას. ის ამბობს, რომ ამ საკითხზე ნებისმიერი დებატები ამჟამად „სრულიად შეუსაბამოა.“ სანდრა ლორენცი, „იოჰანიტერ ინტერნეიშენალ ასისტენსის“ კომუნიკაციების ხელმძღვანელი, რომელიც ჰუმანიტარული ორგანიზაციაა და ჩრდილო-დასავლეთ სირიაში პარტნიორებთან ერთად მუშაობს, DW-ს განუცხადა, რომ მას ესმის, რატომ სურთ ადამიანებს სამშობლოში დაბრუნება. „ჩვენ ამას უკრაინაშიც ვხედავთ, რომ ადამიანებს კვლავ სურთ თავიანთ სოფლებში დაბრუნება თავდასხმების მიუხედავად. ეს სრულიად ნორმალურია,“ - თქვა მან. „მაგრამ ნათელი უნდა იყოს ის მდგომარეობა, რაშიც ისინი ხვდებიან. ბევრ რაიონში ინფრასტრუქტურა მთლიანად განადგურებულია. და იქ დღეს მცხოვრები ადამიანები მუდმივად გადაადგილდებიან მიმდინარე ბრძოლების გამო.“ ლორენცმა თქვა, რომ ალეპოსა და აფრინის, ძირითადად განადგურებულ ქალაქებში, მდგომარეობა, რა თქმა უნდა, განსხვავდებოდა დედაქალაქ დამასკოში არსებული სიტუაციისგან. მაგრამ ჰუმანიტარული მდგომარეობა ყველგან მსგავსი და საერთო ჯამში ძალიან რთული იყო, და არსებობდა რეკონსტრუქციის უზარმაზარი საჭიროება, ასევე სამი წლის წინ მომხდარი გამანადგურებელი მიწისძვრის გამო. „იოჰანიტერ ინტერნეიშენალ ასისტენსი“ განსაკუთრებით უწევს მხარდაჭერას ინფრასტრუქტურის აღსადგენად და საავადმყოფოებს საწვავით, სასმელი წყლითა და მედიკამენტებით ამარაგებს. „ასობით ათასი ადამიანია, რომელიც სასურსათო დახმარებაზეა დამოკიდებული და რომელსაც სჭირდება მხარდაჭერა წყალზე, ღირსეულ საცხოვრებელსა და შემოსავალზე წვდომის აღსადგენად,“ - თქვა ლორენცმა. „სირიაში, ისევე როგორც სხვა ომის ზონებში, სიტუაცია უბრალოდ არ არის ისეთი, როგორიც 14 წლის წინ იყო. და მე მხოლოდ იმედი მაქვს, რომ ადამიანებმა გამოიკვლიეს ეს საკითხი, რომ ესაუბრნენ ვინმეს, რომ აქვთ სადმე წასასვლელი ან ნაცნობები, ვისაც შეუძლიათ მიმართონ დასაწყისისთვის.“ ნაჰლა ოსმანი, იურისტი და გერმანულ-სირიული დამხმარე ორგანიზაციების ასოციაციის (VDSH) ვიცე-პრეზიდენტი, იყო დელეგაციის წევრი, რომელიც სირიაში გაემგზავრა. დელეგაციაში შედიოდნენ წარმომადგენლები Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit-დან (გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტო, ანუ GIZ), გერმანიის ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების სამინისტროდან (BMZ) და KFW-დან, გერმანული განვითარების ბანკიდან. „ჰარასტაში, დამასკოს გარეუბანში, არც ერთი სახლი არ არის საცხოვრებლად ვარგისი ან არ აკმაყოფილებს მინიმალურ საცხოვრებელ სტანდარტებს,“ - განუცხადა ოსმანმა DW-ს. „სირიაში სკოლების 80%-ზე მეტი განადგურებულია. და ამავე დროს, ყველაფრის რეალური დეფიციტია, განსაკუთრებით მედიკამენტებისა და სამედიცინო აღჭურვილობის. ჯანდაცვის მინისტრმა გვითხრა, რომ ზოგიერთი აღჭურვილობა სირიაში მხოლოდ ერთხელ, ზოგჯერ კი ორჯერ არსებობდა.“ გერმანიის ერთ-ერთი პრიორიტეტი სირიისთვის აღდგენითი დახმარების კუთხით არის სირიის საავადმყოფოების ფეხზე დაყენება. დელეგაციის მოგზაურობის დროს, ამ მიზნით ხუთ კლინიკასთან შეთანხმება გაფორმდა. ოსმანმა თქვა, რომ მას არ ესმის გერმანიაში სირიელების სირიაში დაბრუნების შესახებ დებატები. „სირიელების უმრავლესობა აქ ინტეგრირებულია, ისინი საუბრობენ გერმანულად და მუშაობენ,“ - განაცხადა მან. „ბევრი ნამდვილად ოცნებობს დაბრუნებაზე, მაგრამ არა რა თქმა უნდა, ამჟამინდელი პირობებით.“ მისი აზრით, დებატები არ არის დიდად ნიუანსირებული და მიმდინარეობს იმ ხაზით, რომ „ყველა სირიელი უნდა დაბრუნდეს, აიღოს...“