ევროპას, ტრამპის პოლიტიკის საპასუხოდ, თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავება ევალება. თუმცა, გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა მიანიშნა, რომ მისმა ქვეყანამ შესაძლოა დატოვოს FCAS-ის ფლაგმანი შეთანხმება, რომელიც საფრანგეთთან ერთად საბრძოლო თვითმფრინავის შექმნას გულისხმობს. საფრანგეთსა და გერმანიას შორის დიდი ხნის დუმილით მიმდინარე დავა საჯარო გახდა მას შემდეგ, რაც გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა Machtwechsel-ის პოდკასტში განაცხადა, რომ საფრანგეთთან ერთობლივი ბირთვული შეიარაღების მქონე გამანადგურებელი თვითმფრინავის შექმნა „არ არის ის, რაც ამჟამად გერმანიის სამხედროებს სჭირდებათ“. პროექტი, სახელწოდებით Future Combat Air System (FCAS), 2017 წელს ყოფილ კანცლერ ანგელა მერკელთან და საფრანგეთის ამჟამინდელ პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონთან ერთად დაიწყო, მაგრამ ახლა საფრთხის ქვეშაა. ევროპა ცდილობს, საკუთარი ძალებით იქცეს აღორძინებულ სამხედრო ძალად, დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის ევროპული თავდაცვისადმი ერთგულებისადმი მნიშვნელოვნად შემცირებული ნდობის გამო. გერმანიის მიერ FCAS-ის პროექტიდან გასვლა შეიძლება პროგრესის სერიოზულ შეფერხებად იქნას მიჩნეული. „გერმანელებმა არ უნდა დაუშვან იგივე შეცდომა, რაც ფრანგებმა დაუშვეს და არ უნდა მოახდინონ საკუთარი თავის იზოლირება დანარჩენი ევროპისგან“, – განაცხადა კრისტიან მოლინგმა, ბერლინში დაფუძნებული ანალიტიკური ცენტრის, European Defence In a New Age (EDINA) დირექტორმა. „თავდაცვის გაძლიერება, რომელსაც ევროპაში ვაკეთებთ, ძირითადად ეროვნული აღმშენებლობაა, მაგრამ სხვა ევროპელების პოლიტიკური თვალსაზრისით დაკარგვა არ არის საუკეთესო გზა ევროპის ერთობლივი თავდაცვისთვის“, – აღნიშნა მოლინგმა. ტრამპის მუქარამ გრენლანდიის ანექსიაზე, მისმა ადმინისტრაციის მერყევმა მხარდაჭერამ ნატოს სამხედრო ალიანსისა და უკრაინის მიმართ, ასევე მისმა სავაჭრო ტარიფებმა, ბრიუსელსა და ევროკავშირის დედაქალაქებში ატმოსფეროს ცვლილება გამოიწვია აშშ-ზე დამოკიდებულების შემცირებისკენ, განსაკუთრებით სამხედრო სისტემების კუთხით. „ამიტომ მერცის ზოგიერთი საჯარო კომენტარი არც ისე ჭკვიანურია“, – განაცხადა გუნტრამ ვოლფმა, ბრიუსელში დაფუძნებული ანალიტიკური ცენტრის Bruegel-ის უფროსმა მეცნიერ-თანამშრომელმა. „რისი გაკეთებაც არ გინდათ, არის ისეთი შთაბეჭდილების შექმნა, რომ ამერიკულ აღჭურვილობას ნებისმიერ ფასად გააგრძელებთ ყიდვას“, – თქვა ვოლფმა. „ჩვენ უნდა გადავერთოთ აშშ-ის აღჭურვილობიდან ევროპულ აღჭურვილობაზე – ვფიქრობ, უმეტესობამ ეს უკვე გაიგო“. აშშ შეშფოთებული იყო, რომ FCAS-ის პროგრამამ შესაძლოა ევროკავშირის ქვეყნებს ამერიკული F-35 გამანადგურებელი თვითმფრინავების შესყიდვები შეაჩერებინოს, მაგრამ ეს შიში არ გამართლდა. კრისტიან მოლინგის თქმით, თეთრი სახლი FCAS-ის გამო საფრანგეთსა და გერმანიას შორის გაჩაღებული დავიდან მკაფიო გაკვეთილს მიიღებს – „რომ შესაძლებელია ევროპელების გაყოფა“, – განუცხადა მან DW-ს. პარიზსა და ბერლინს შორის მთავარი უთანხმოების საგანი იყო ფრანგული შეიარაღების გიგანტის Dassault Aviation-ის ჩართულობა, რომელმაც მოითხოვა მნიშვნელოვნად მეტი კონტროლი პროექტზე, ვიდრე სხვა ინდუსტრიულმა პარტნიორმა, ევროპულმა კონსორციუმმა Airbus Space and Defence-მა. „ბოლო წლებში მაკრონმა ვერ შეძლო დაესწრებინა Dassault Aviation-ი, რომ ის – კიდევ ერთხელ – არ გამხდარიყო დაბრკოლება მსხვილი ევროპული კოოპერატიული შეიარაღების პროგრამის წარმატებისთვის“, – განუცხადა DW-ს სამუელ ფორმა, Sciences Po-ს ევროპული თავდაცვის პოლიტიკის ექსპერტმა. „საფრანგეთის სახელმწიფოს მეთაურზე ზეწოლა გაცილებით დიდია, ვიდრე გერმანიის კანცლერზე“, – თქვა ფორმა. „საფრანგეთის საბიუჯეტო მდგომარეობა გაცილებით უფრო შემაშფოთებელია, ვიდრე გერმანიის, და გერმანიას ახლა საფრანგეთზე გაცილებით დიდი სამხედრო ბიუჯეტი აქვს“. ფორეს თქმით, განსხვავებული ოპერატიული მოთხოვნები, როგორიცაა საფრანგეთისთვის საჭირო რეაქტიული თვითმფრინავების ბირთვული იარაღის გადაზიდვის შესაძლებლობა, არ არის პროექტის შეჩერების მიზეზი. „ეს არასდროს არის გადაულახავი პრობლემა, თუ პოლიტიკური ლიდერები ასე არ გადაწყვეტენ“, – თქვა მან. ამ პოზიციას ფართოდ დაეთანხმა Airbus-ის აღმასრულებელი დირექტორი DW-სთვის მიცემულ ბოლო ექსკლუზიურ ინტერვიუში. „საშიშროებაა, რომ თუ ამ დიდ ევროპულ პროექტებს დაიწყებ, ეს მხოლოდ პოლიტიკურ ნებას არ მოითხოვს“, – განაცხადა მაიკლ შოელჰორნმა, Airbus Defence and Space-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა. „ეს მოითხოვს ჩართული მოთამაშეების ინდუსტრიულ შეთანხმებას“. ევროპის ხელახალი შეიარაღება არა მხოლოდ კონტინენტის ორი უმსხვილესი ეკონომიკის პრიორიტეტი იყო, არამედ ევროკავშირის 27-ვე წევრი სახელმწიფოსიც, რომელთაგან ბევრს ლეგიტიმური შეშფოთება აქვს საკუთარი უსაფრთხოების შესახებ რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ. RearmEU-ს წინადადება, რომელიც გადაკეთდა „მზადყოფნა 2030“-ად, არის ევროკავშირის ფლაგმანი, 800 მილიარდი ევროს მოცულობის გეგმა, რომელიც მიზნად ისახავს თავდაცვის ხარჯების გაზრდას, შესყიდვების გაერთიანებას, სწრაფი განლაგების შესაძლებლობების გაუმჯობესებას, ევროპული თავდაცვის კომპანიებისთვის ინდუსტრიული ბაზის განმტკიცებას და უკრაინის მხარდაჭერას. „მაგრამ FCAS შეგნებულად არ არის ევროპული პროექტი“, – განაცხადა კრისტიან მოლინგმა EDINA-დან. „თუ იქნება ატმოსფეროს გადმოღვრა, მაშინ, შესაძლოა, დიახ, ამ სიტუაციას გავლენა ჰქონდეს ევროკავშირზე“. „არც ისე შემეშინდებოდა“, – თქვა მოლინგმა. „არავინ ელოდა, რომ FCAS იქნებოდა გადაწყვეტილება, მხსნელი ან ევროპული თავდაცვის ინდუსტრიული პროექტების ავანგარდი“. საფრანგეთსა და გერმანიას შორის მზარდი უთანხმოების მიუხედავად, ექსპერტებისა და დამკვირვებლების ზოგადი კონსენსუსი ისაა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ შეთანხმების ტექნიკური მხარე შეიძლება ჩავარდეს, მის მიერ შექმნილი „ღრუბლოვანი სისტემა“ სავარაუდოდ კურსზე დარჩება. „გერმანელებისთვის გამანადგურებელი თვითმფრინავზე მეტად მნიშვნელოვანია „საბრძოლო ღრუბელი“, რადგან არა მხოლოდ ფრანგებს ან გერმანელებს, არამედ ევროპელებსაც აქვთ რაღაც დასაკარგი“, – თქვა მოლინგმა. „იქ ჩვენც დამოკიდებულები ვართ“