ახალი კვლევის „გერმანიის მონიტორი 2025“ მონაცემებით, რესპონდენტთა უმეტესობისთვის დემოკრატია შეუცვლელია. თუმცა, ბევრი აღნიშნავს, რომ ის ადრინდელზე ნაკლებად ეფექტურად ფუნქციონირებს, სწრაფი ცვლილებები კი დიდ გაურკვევლობას იწვევს. მსოფლიოს მასშტაბით, ავტოკრატიები ძლიერდება, პოპულისტები იმპულსს იძენენ, დემოკრატიული საზოგადოებები კი ზეწოლის ქვეშ არიან. ომები, ინფლაცია და ეკონომიკური ვარდნის შიში დიდ გაურკვევლობას წარმოშობს. „გერმანიის მონიტორი 2025“ ცხადყოფს, რომ გერმანელთა დიდი უმრავლესობა დემოკრატიის სჯერა და რომ მმართველობის ფორმად დემოკრატიის მხარდაჭერა იზრდება, განსაკუთრებით ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ეს განცხადება ბერლინში, ამ კვირის ხუთშაბათს, აღმოსავლეთ გერმანიის საკითხებში ფედერალური მთავრობის კომისარმა, ელიზაბეტ კაიზერმა გააკეთა. „კარგია, რომ მოქალაქეები სრულად უჭერენ მხარს დემოკრატიას, როგორც მმართველობის ფორმას. აღმოსავლეთშიც კი“, – განაცხადა კაიზერმა, რომელიც ცენტრისტულ-მემარცხენე სოციალ-დემოკრატიული პარტიის (SPD) დეპუტატია. ცვლილებები დემოკრატიაში: სწორედ ეს იყო კვლევის მთავარი აქცენტი. კვლევისთვის 2025 წლის გაზაფხულიდან სექტემბრამდე, მთელი გერმანიის მასშტაბით, 16 წელზე უფროსი ასაკის 4000 წარმომადგენლობითი ადამიანი გამოიკითხა. წარმომადგენლობითი კვლევა ერთობლივად ჩაატარეს ჰალეში მდებარე სოციალური კვლევების ცენტრმა, იენის უნივერსიტეტმა და ლაიბნიცის სოციალურ მეცნიერებათა ინსტიტუტმა (GESIS) და ის აღმოსავლეთ გერმანიის ფედერალური კომისრის მიერ ფინანსდება. კომისარმა კაიზერმა აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ რესპონდენტთა 98%-მა განაცხადა, რომ სჯერა დემოკრატიის იდეის, მხოლოდ 60%-მა თქვა, რომ ის ამჟამად კარგად ფუნქციონირებს. მან ასევე დააფიქსირა დემოკრატიის პროცედურული საფუძვლების შესახებ ცოდნის აშკარა ნაკლებობა: მხოლოდ 68%-მა თქვა სწორად, რომ დემოკრატია ნიშნავს, რომ მთავრობამ უნდა დაიცვას საპარლამენტო გადაწყვეტილებები და ხელისუფლების დანაწილების პრინციპი. გამოკითხულთა 21% ავტორიტარული მმართველობის მიმართ მიმღებლობით გამოირჩეოდა. მკვლევრები ასკვნიან, რომ დემოკრატიისადმი მაღალი მხარდაჭერა არ ნიშნავს „რომ არავინ უჭერს მხარს საზოგადოების ავტოკრატიულ ან ავტორიტარულ ტრანსფორმაციას“. რესპონდენტთა 31%-მა ქვეყნის მასშტაბით დაეთანხმა განცხადებას: „გერმანიას ახლა სჭირდება ერთი ძლიერი პარტია, რომელიც განასახიერებს ხალხის ნებას მთლიანობაში“. აღმოსავლეთის ფედერალურ მიწებზე, რომლებიც 1990 წლამდე კომუნისტური გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკას წარმოადგენდა, ეს მაჩვენებელი 35%-ს შეადგენდა. თუმცა, მხოლოდ 4%-მა განაცხადა, რომ დაეთანხმებოდა მოსაზრებას: „გარკვეულ გარემოებებში, დიქტატურა მმართველობის უკეთესი ფორმაა“. მონაწილეებმა განაცხადეს, რომ დამოკიდებულებებში ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება თავდაცვის სფეროში შეინიშნება. თითქმის ოთხი წლის წინ რუსეთის მიერ უკრაინის წინააღმდეგ აგრესიული ომის დაწყების შემდეგ, გერმანია საუბრობს თავდაცვაში ინვესტირებაზე, გერმანიის შეიარაღებული ძალების, ბუნდესვერის, ხელახლა შეიარაღებაზე და სამხედრო სავალდებულო სამსახურის აღდგენაზე. ბოლო დროს გერმანელებმა იგრძნეს, რომ პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის პირობებში აშშ-ის სამხედრო მხარდაჭერაზე ვეღარ დაეყრდნობიან. მანჰაიმელმა სოციოლოგმა რაინჰარდ პოლაკმა კვლევა შვიდ კოლეგასთან ერთად ჩაატარა. ბერლინში გამართულ პრესკონფერენციაზე მან შედეგები შეაჯამა: „მოსახლეობის მეოთხედს ცვლილებები სურს. კიდევ ერთი მეოთხედი ამბობს: ჩვენ სკეპტიკურად ვართ განწყობილი, ეს ჩვენთვის ძალიან სწრაფი და შორსმიმავალია. ფართო შუა ფენა კი ამბივალენტურია და აცხადებს: „ეს დამოკიდებულია სიტუაციაზე“. ის, რაც ჩვენ გაგვაკვირვა, არის ის, რომ საერთოდ ასეთი მკაფიო სურათი არსებობს და ხალხი უმეტესწილად არ არის დაღლილი ცვლილებებით.“ კვლევის მიხედვით, გერმანელებს ასევე ნიუანსირებული შეხედულება აქვთ იმიგრაციის საკამათო საკითხზე, რომლის შეზღუდვასაც ცენტრისტულ-მემარჯვენე ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირისა და ქრისტიან-სოციალური კავშირის (CDU/CSU) მიერ ხელმძღვანელობითმა მთავრობამ პირობა დადო. რესპონდენტთა ფართო უმრავლესობამ, 68%-მა, განაცხადა, რომ გერმანიამ საზღვარგარეთიდან კვალიფიციური მუშახელი უნდა მოიზიდოს. 59%-ს კი მიაჩნია, რომ სახელმწიფომ უფრო მეტი უნდა გააკეთოს ემიგრანტების ინტეგრაციის ხელშეწყობისთვის. თუმცა, 28%-მა აღნიშნა, რომ 2015 წლის შემდეგ იმიგრაციის ზრდამ მრავალი უარყოფითი ცვლილება გამოიწვია. ეს მაჩვენებელი შეესაბამება პოპულისტური ულტრამემარჯვენე პარტია „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ (AfD) ეროვნულ საარჩევნო მონაცემებს, რომელიც ძირითადად ანტი-იმიგრაციული პლატფორმით აწარმოებს კამპანიას. აღმოსავლეთ და დასავლეთ გერმანიას შორის განსხვავებები შეინიშნება. მკვლევართა ჯგუფმა დაადგინა, რომ დასავლეთში ოპტიმიზმი და ცვლილებების მიღების მზადყოფნა არ არის დამოკიდებული იმაზე, ცხოვრობს თუ არა რესპონდენტი მდიდარ ან ღარიბ რეგიონში. აღმოსავლეთში კი დამოკიდებულია: რესპონდენტები, რომლებიც ქვეყნის ნაკლებად შეძლებულ ნაწილებში ცხოვრობენ, უფრო მეტად გამოხატავენ სკეპტიციზმს სახელმწიფოსა და მისი ინსტიტუტების მიმართ. ეს ასევე აშკარაა იმის შეფასებაში, თუ როგორ აფასებენ ადამიანები გერმანიის გაერთიანების პროცესს 1990 წლის შემდეგ: დასავლეთში დაახლოებით 55%-მა განაცხადა, რომ ისინი გაერთიანებას დადებითად აფასებენ, მაშინ როცა აღმოსავლეთში ეს მაჩვენებელი ეკონომიკურად ძლიერ რეგიონებში, განსაკუთრებით ქალაქებში, 72%-დან, ეკონომიკურად არახელსაყრელ რეგიონებში კი მხოლოდ 49%-მდე მერყეობს.