გაეროს ახალმა ანგარიშმა დაადგინა, რომ ლიბიაში დაბრუნებული თავშესაფრის მაძიებლები დაკავების ბანაკებში ადამიანის უფლებათა სერიოზულ დარღვევებს, მათ შორის წამებასა და გაუპატიურებას აწყდებიან. გაეროს სამშაბათს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ლიბიაში მიგრანტები, ლტოლვილები და თავშესაფრის მაძიებლები – მათ შორის მცირეწლოვანი ბიჭები და გოგონები – „სისტემატურ და ფართომასშტაბიან ადამიანის უფლებათა დარღვევებს“, მათ შორის წამებასა და გაუპატიურებას ექვემდებარებიან. 2011 წელს დიქტატორ მუამარ კადაფის დამხობის შემდეგ, დასავლეთის მიერ მხარდაჭერილი აჯანყების შედეგად, ლიბია, რომელიც ხმელთაშუა ზღვის გავლით იტალიის სანაპიროდან სულ რაღაც 300 კილომეტრში (186 მილი) მდებარეობს, ევროპაში მიმავალი მიგრანტების ჩრდილოეთ აფრიკის ერთ-ერთ მთავარ საწყის წერტილად იქცა. ბოლო წლებში ევროკავშირმა დააფინანსა ლიბიის სანაპირო დაცვის მომზადებისა და საზღვრის მართვის პროგრამები, რათა თავიდან აეცილებინა ლტოლვილებისთვის სახიფათო გადასასვლელის გადაკვეთა. თუმცა, გაეროს სამშაბათის ანგარიშში ნათქვამია, რომ მიგრანტებს ხშირად აგროვებენ და იტაცებენ კრიმინალური ტრეფიკინგის ქსელები, რომელთაგან ზოგიერთი ლიბიის ხელისუფლებასთან და საზღვარგარეთის ქსელებთან არის დაკავშირებული. „მათ აშორებენ ოჯახებს, აპატიმრებენ და გადაჰყავთ დაკავების დაწესებულებებში პროცედურების გარეშე, ხშირად იარაღის მუქარით, რაც თვითნებურ დაკავებას წარმოადგენს“, – განაცხადა ტამინ ალ-ხითანმა, გაეროს ადამიანის უფლებათა ოფისის წარმომადგენელმა ჟენევაში, შვეიცარიაში. ანგარიში, რომელიც ეფუძნება აფრიკის, ახლო აღმოსავლეთისა და სამხრეთ აზიის 16 ქვეყნის თითქმის 100 ადამიანთან ინტერვიუებს, მოიცავს ორწლიან პერიოდს 2024 წლის იანვრიდან 2025 წლის დეკემბრამდე და აღწერს მამაკაცების შემთხვევებს, რომლებიც იძულებულნი არიან იმუშაონ ანაზღაურების ან საკმარისი საკვების გარეშე, და გოგონების შემთხვევებს, რომლებიც დედებს აშორებენ. დოკუმენტი აღწერს „სასტიკ და ნორმალიზებულ რეალობას“ და გმობს „ექსპლუატაციურ მოდელს“, რომელიც მიგრანტების „გაზრდილ დაუცველობას“ იყენებს. ნათქვამია, რომ დაახლოებით 5,000 ადამიანი, რომლებიც „ოფიციალურ“ ცენტრებში არიან დაკავებულნი „ზღვაზე უკანონო და სახიფათო ჩაჭერების“ შემდეგ, ექვემდებარებიან „სექსუალურ და გენდერულ ძალადობას“, „წამებას“, „მონობას“ და „იძულებით გაუჩინარებას“. „თუ ფული გაქვს, იხდი გამოსავალს; ან იძულებული ხარ იმუშაო; ან ყველაფერს რისკავ და გარბიხარ, შემდეგ ცოცხალ ტყვიებს აწყდები და შეიძლება მოკვდე“, – განაცხადა სამხრეთ სუდანელმა ახალგაზრდა მამაკაცმა, რომელმაც გაქცევა მოახერხა. ერთმა ქალმა ერიტრეიდან, რომელიც ორი თვის განმავლობაში ლიბიის აღმოსავლეთ ქალაქ ტობრუკში ტრეფიკინგის სახლში იყო დაკავებული, განაცხადა, რომ მას მრავალჯერ გაუპატიურებდნენ სხვადასხვა მამაკაცი და რომ 14 წლიდან გოგონებს ყოველდღიურად აუპატიურებდნენ. „ნეტავ მოვმკვდარიყავი“, – თქვა მან. „ეს იყო ჯოჯოხეთის გავლით მოგზაურობა“. სუკი ნაგრამ, გაეროს ადამიანის უფლებათა წარმომადგენელმა ლიბიაში გაეროს მისიაში, განაცხადა, რომ ცენტრებში მყოფი ქალები „დამამცირებელ მეთოდებს“ ექვემდებარებოდნენ, მათ შორის სხვების წინაშე გაშიშვლებას, შემდეგ საჯაროდ გაუპატიურებას, წამებასა და ცემას. „ამ მაღალექსპლუატაციური მოდელის დასანგრევად საჭიროა სასწრაფო სამართლებრივი და პოლიტიკური რეფორმები“, – მოუწოდა ანგარიშმა და ევროკავშირს და მის წევრ ქვეყნებს მიმართა, „დააწესონ მორატორიუმი ლიბიაში ყველა ჩაჭერასა და დაბრუნებაზე, სანამ ადამიანის უფლებათა ადეკვატური გარანტიები არ იქნება უზრუნველყოფილი“.