გაეროს საგამოძიებო ორგანომ გააფრთხილა, რომ სამხრეთ სუდანს „სრულმასშტაბიანი ომის დაბრუნების“ საფრთხე ემუქრება, თუ მსოფლიოს ყველაზე ახალგაზრდა ქვეყანა სასწრაფოდ არ დაასრულებს გამჯდარ დაუსჯელობასა და ფართოდ გავრცელებულ ძალადობას, ძალადობის ესკალაციის ფონზე. გაეროს სამხრეთ სუდანის ადამიანის უფლებათა კომისიის (CHRSS) ანგარიშში, რომელიც პარასკევს ჟენევაში, ადამიანის უფლებათა საბჭოს სხდომაზე გამოქვეყნდა, ნათქვამია, რომ მსოფლიოს ერთ-ერთ უღარიბეს ქვეყანაში გაღრმავებული ჰუმანიტარული კრიზისის ფონზე, მშვიდობიანი მოსახლეობა მძიმე ძალადობას განიცდის, მათ შორის მკვლელობებს, „სისტემურ“ სექსუალურ ძალადობას, თვითნებურ დაკავებებს, იძულებით გადაადგილებასა და გაჭირვებას. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ „სისასტიკის ესკალაციის საფრთხეებმა“ და ქვეყანაში პოლიტიკური გარანტიების კოლაფსმა „სასწრაფო პრევენციული ქმედება აუცილებლად“ აქცია, რის გამოც რეგიონულ და საერთაშორისო აქტორებს მოუწოდებს ჩაერთონ დიპლომატიური ზეწოლით, სანქციებითა და გაეროს იარაღის ემბარგოს აღსრულებით, სანამ ადამიანის უფლებებისა და ანგარიშვალდებულების კუთხით კონკრეტული გაუმჯობესება არ მიიღწევა. „მასობრივი სისასტიკის შემდგომი დანაშაულების, ინსტიტუციური კოლაფსის და სამხრეთ სუდანის მყიფე გარდამავალი პროცესის განადგურების თავიდან ასაცილებლად საჭიროა გადაუდებელი კოორდინირებული ეროვნული, რეგიონული და საერთაშორისო ხელახალი ჩართულობა“, – ნათქვამია ანგარიშში. ანგარიში, რომელიც ერთი წლის განმავლობაში ჩატარებულ გამოძიებებსა და ჩვენებებს ეფუძნება, პოლიტიკური და სამხედრო ელიტების ქმედებებს – ოპოზიციის ლიდერების დაკავებას, ხელისუფლების გადანაწილების ეროზიას და 2018 წლის სამშვიდობო შეთანხმების პირობების შეცვლის მცდელობას – აბრალებს ქვეყანაში სამშვიდობო ჩარჩოს მნიშვნელოვანი დაძაბულობის ქვეშ მოქცევასა და არასტაბილურობის გაზრდას. მასში აღინიშნა, რომ გასულ წელს პირველი ვიცე-პრეზიდენტის რიეკ მაჩარის დაკავებამ და თანამდებობიდან გადაყენებამ, ასევე მისმა დევნამ მკვლელობის, ღალატისა და კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისთვის, შეარყია სამშვიდობო შეთანხმების „ძირითადი ძალაუფლების გადანაწილების გარანტიები“ და გამოიწვია „პოლიტიკური გაურკვევლობა და შეიარაღებული შეტაკებები მასშტაბით, რომელიც ათწლეულის განმავლობაში არ იყო ნანახი“. ეთნიკური ნუერის წარმომადგენელი მაჩარი გასულ წელს სამხრეთ სუდანის მეორე პირის თანამდებობიდან გადააყენეს მას შემდეგ, რაც ოპოზიციურმა ნუერის თეთრი არმიის მებრძოლებმა ქალაქ ნასირში სამხედრო გარნიზონი დაიკავეს. სამოქალაქო ომი სამხრეთ სუდანში 2013 წელს დაიწყო, სუდანისგან დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან ორი წლის შემდეგ, როდესაც პრეზიდენტმა სალვა კიირმა, დინკას ეთნიკური ჯგუფის წევრმა, რომელიც ქვეყანაში ყველაზე დიდია, პირველად გაათავისუფლა მაჩარი ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობიდან და ის გადატრიალების დაგეგმვაში დაადანაშაულა. ანგარიშში ასევე აღინიშნა, რომ სამხედრო ოპერაციების გააქტიურება აღინიშნა „საშიში ტაქტიკის ცვლილებით“, მათ შორის საჰაერო დარტყმებით მშვიდობიანი მოსახლეობით დასახლებულ ტერიტორიებზე. ნათქვამია, რომ მეზობელი უგანდის, 2018 წლის სამშვიდობო შეთანხმების გარანტორის, ძალების განლაგებამ „მატერიალურად გააძლიერა“ სამთავრობო ძალები სამხედრო თვალსაზრისით და „გამოიწვია სარწმუნო შეშფოთება“ გაეროს იარაღის ემბარგოს დარღვევის შესახებ. CHRSS-ის ანგარიშში აღინიშნა, რომ უგანდისა და სამხრეთ სუდანის არმიების ერთობლივმა საჰაერო დაბომბვებმა სამიზნეში ამოიღო სამოქალაქო ტერიტორიები, „ძირითადად დაზარალდა [ეთნიკური] ნუერის თემები ოპოზიციასთან დაკავშირებულ რაიონებში“. კონფლიქტთან დაკავშირებული სექსუალური ძალადობა კვლავ რჩება კრიზისის „განმსაზღვრელ და მუდმივ მახასიათებლად“, აღნიშნულია ანგარიშში, გადარჩენილთა ჩვენებები ბოლო ათწლეულის განმავლობაში აჩვენებს „გაუპატიურებისა და სექსუალური ძალადობის სხვა ფორმების ფართოდ გავრცელებულ და სისტემატურ ნიმუშებს, ჩადენილს ყველა შეიარაღებული ძალისა და ჯგუფის მიერ“. ქალებისა და გოგონების უმეტესობა „სექსუალური ძალადობის მუდმივი რისკის ქვეშ“ ცხოვრობს, ნათქვამია მასში, და დასძენს, რომ გასულ წელს, ასეთი ძალადობის საფრთხე კვლავ „კონფლიქტის სტრატეგიულ ინსტრუმენტად ფუნქციონირებდა, რომელიც გამოიყენებოდა მშვიდობიანი მოსახლეობის ტერორიზაციის, გადაადგილების გამოწვევისა და სოციალური ერთიანობის დარღვევისთვის“. ანგარიშში ნათქვამია, რომ დაუსჯელობა გამჯდარია, უფროსი მეთაურები და პოლიტიკური აქტორები იშვიათად აგებენ პასუხს მათი სახელით ჩადენილ სერიოზულ ძალადობაზე. ანგარიშში ასევე აღინიშნა სამოქალაქო სივრცის მკვეთრი გაუარესება, ჟურნალისტები, აქტივისტები და ოპოზიციის ფიგურები ექცევიან შევიწროების, თვალთვალისა და თვითნებური დაკავების ქვეშ, რაც ძირს უთხრის ინკლუზიური პოლიტიკური მონაწილეობისა და გრძელვადიანი სტაბილურობის პერსპექტივებს. კომისიამ მოუწოდა მთავრობას, დაუყოვნებლივ შეაჩეროს მისი ძალების მიერ ჩადენილი დარღვევები, გაათავისუფლოს თვითნებურად დაკავებულები და უზრუნველყოს გამოხატვის, შეკრებისა და გაერთიანების თავისუფლებები. მან ასევე მოუწოდა 2013 წლის შემდეგ ჩადენილი ომის დანაშაულების გამოსაძიებლად და გასასამართლებლად დიდი ხნით დაგვიანებული გარდამავალი სამართლის მექანიზმების სასწრაფო შექმნას. დაახლოებით 400 000 ადამიანი დაიღუპა ომის ხუთი წლის განმავლობაში, რომელიც ძირითადად ეთნიკური ნიშნით მიმდინარეობდა, სანამ 2018 წელს სამშვიდობო შეთანხმებით სიმშვიდე აღდგა. თუმცა, ბოლო თვეებში ესკალაციურმა ბრძოლებმა სამოქალაქო ომის განახლების ახალი შიშები გამოიწვია. დეკემბრიდან მოყოლებული, ოპოზიციური ძალების კოალიციამ – რომელთაგან ზოგიერთი მაჩარის, სუდანის ხალხის განმათავისუფლებელი მოძრაობის ოპოზიციის (SPLM/IO) ლიდერის, ერთგულია – ჯონგლეის შტატში, დედაქალაქ ჯუბას ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე ოპოზიციის დასაყრდენსა და ნუერის ეთნიკური ჯგუფის სამშობლოში, სამთავრობო საგუშაგოების რიგი დაიკავა. ტერიტორიული დანაკარგების შემდეგ, სამხრეთ სუდანის არმიამ ოპოზიციური ძალების წინააღმდეგ მსხვილი სამხედრო ოპერაცია გამოაცხადა.