რუსული ნავთობის ქსელში აზერბაიჯანული კავშირი გამოვლინდა: Financial Times-ის მიერ გამოქვეყნებულმა გამოძიებამ აზერბაიჯანელი ბიზნესმენები რუსული ნავთობის სავაჭრო ქსელთან დააკავშირა. ანგარიშში ნათქვამია, რომ აზერბაიჯანთან დაკავშირებული ტანკერები საერთაშორისო სანქციების გვერდის ავლის მექანიზმის საკვანძო ნაწილი გახდა. გაზეთმა დაადგინა, რომ ტექნიკურმა შეცდომამ უკანონო რუსული ნავთობის სავაჭრო ქსელის გამოვლენა გამოიწვია. სისტემის მეშვეობით 90 მილიარდ დოლარზე მეტი ღირებულების რუსული ნედლი ნავთობი გადაიტანეს, „როსნეფტის“ საზღვაო ექსპორტის დაახლოებით 80% კი, როგორც იუწყებიან, ამ არხით განხორციელდა. SOCAR-ის STAR ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის გავლით ევროპისთვის ნავთობის მიწოდების შეჩერება ევროკავშირის მთავარი პრიორიტეტია. ღია კორპორატიული რეესტრის მონაცემებზე დაყრდნობით, Financial Times-მა დაადგინა, რომ 48 კომპანია ერთსა და იმავე ელექტრონული ფოსტის ინფრასტრუქტურას იყენებდა. ერთად, მათ ეკუთვნოდათ 442 დომენი, რომლებიც განთავსებული იყო კერძო სერვერზე სახელწოდებით „mx.phoenixtrading.ltd“. იდენტიფიცირებული 400-ზე მეტი დომენიდან 19 რუსულ ენერგეტიკულ და უძრავი ქონების დეველოპერულ კომპანიებს ეკუთვნოდა, რამდენიმე სხვა კი აზერბაიჯანელი ბიზნესმენების მიერ კონტროლირებად ფირმებთან იყო დაკავშირებული. რუსული საბაჟო დოკუმენტებით, Foxton FZCO $5.6 მილიარდის ღირებულების ნედლი ნავთობის მყიდველად ირიცხება. ინდოეთის საბაჟო მონაცემებით, Advan Alliance-მა $1.5 მილიარდის რუსული ნავთობი გაყიდა. ჩართული კომპანიების უმეტესობა დაახლოებით ექვს თვეს მუშაობდა, სანამ დაიშლებოდა და ახალი სახელებით ხელახლა დარეგისტრირდებოდა. ქსელში ყველაზე მსხვილი ექსპორტიორი იყო Redwood Global Supply FZ LLC. კომპანია რეგისტრირებულია არაბთა გაერთიანებული საამიროების რას ალ ხაიმას თავისუფალ ეკონომიკურ ზონაში და 2025 წლის დეკემბერში გაერთიანებული სამეფოს სანქციების სიაში შევიდა. ბაქოს სასამართლომ SOCAR-ის ყოფილ მაღალჩინოსან ადნან აჰმადზადეს ოთხი თვით წინასწარი პატიმრობა შეუფარდა. ოფიციალური ბრალდება ჯერ არ გამოქვეყნებულა, რაც მედიაში მისი დაკავების მიზეზებთან დაკავშირებით ფართო სპეკულაციებს იწვევს. Financial Times-ის გამოძიება და შემდგომი ანგარიშები მიუთითებს, რომ რამდენიმე აზერბაიჯანელმა ტრეიდერმა ქსელში საკვანძო როლები შეასრულა. ეთიბარ ეიუბი არის ბიზნესმენი, რომელიც „როსნეფტის“ ხელმძღვანელ იგორ სეჩინთან დაახლოებულ პირად ითვლება. 2023-2024 წლებში ის იყო სავაჭრო კომპანია Coral Energy-ის ცენტრალური ფიგურა, რომელიც მოგვიანებით 2Rivers-ის სახელწოდებით რეორგანიზაცია განიცადა და აგრძელებს რუსული ნავთობის სავაჭრო ბაზრის მნიშვნელოვანი წილის ფლობას. ეიუბი ევროკავშირისა და გაერთიანებული სამეფოს მიერ დაწესებული სანქციების ქვეშაა. ტაჰირ ყარაევი აზერბაიჯანული წარმოშობის მეწარმეა, რომელმაც Coral Energy 2010 წელს დააარსა. TahirQarayev.com დომენი მის სახელზეა რეგისტრირებული. ის ასევე შედის გაერთიანებული სამეფოს სანქციების სიაში. თალიათ საფაროვი, ანარ მამედლი და აჰმედ ქერიმოვი სხვა აზერბაიჯანელი მოქალაქეები არიან, რომლებიც სანქცირებულნი არიან როგორც გაერთიანებული სამეფოს, ასევე ევროკავშირის მიერ. ისინი მონაწილეობდნენ რუსეთის ე.წ. „ჩრდილოვანი ფლოტის“ მართვაში ისეთი კომპანიების მეშვეობით, როგორებიცაა Zangezur, BX Energy და Nord Axis. Redwood Global Supply არის კომპანია, რომელიც ცნობილია მფლობელობის გაუმჭვირვალე სტრუქტურით. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მფლობელები ოფიციალურად არ გამჟღავნებულა, Financial Times იუწყება, რომ მას აკონტროლებენ აზერბაიჯანელი ბიზნესმენები და ის ქსელში ყველაზე მსხვილი ექსპორტიორის როლს ასრულებს. მაქსიმილიან ჰესი იმის შესახებ, თუ როგორ მოხდა ფუნდამენტური ცვლილება ასეთ მოკლე დროში: „აღმოსავლეთ ევროპის გაზის ბაზარი არასოდეს დაუბრუნდება იმ მდგომარეობას, რომელშიც ოთხი წლის წინ იყო“. უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ დაწესებული ენერგეტიკული სანქციების გვერდის ავლით, ქსელი რუსეთის ეკონომიკისთვის მილიარდობით დოლარს გამოიმუშავებს. მისი გაუმჭვირვალე ოპერაციების შედეგად, „როსნეფტის“ საზღვაო ექსპორტის დაახლოებით 80% ამ სისტემის მეშვეობით ხორციელდება. ბევრი ჩართული კომპანია რამდენიმე თვის განმავლობაში მუშაობს, სანამ სახელებს შეიცვლის, რაც მათ სანქციებისგან თავის არიდების საშუალებას აძლევს. ასეთი ბიზნეს სქემები ხელს უწყობს ე.წ. „ჩრდილოვანი ფლოტის“ განვითარებას, რომლის გამოვლენა დასავლეთის ბანკებისა და საბაჟო ორგანოებისთვის რთულია. აზერბაიჯანელი ტრეიდერების ჩართულობა ასევე გავლენას ახდენს რეგიონულ ენერგეტიკულ პოლიტიკაზე და უფრო ფართო კითხვებს აჩენს აზერბაიჯანის ბიზნეს ელიტის როლზე საერთაშორისო სანქციების რეჟიმში. „როდესაც აზერბაიჯანთან ქვეყნის შესაძლებლობების გადამეტებულ მოცულობებზე გააფორმეს ხელშეკრულებები, მათ აჩვენეს, რომ მზად იყვნენ, თვალი დაეხუჭათ. მაგრამ სიტუაცია იცვლება.“ აზერბაიჯანელ მეწარმეებთან დაკავშირებული კომპანიები ადრეც გამოჩენილან მსგავს სქემებში, რომლებიც რუსული ნავთობის ვაჭრობას მოიცავდა. Coral Energy — რომელიც ამჟამად 2Rivers-ის სახელით ოპერირებს — 2024 წლის ზაფხულში მფლობელობის სტრუქტურა შეცვალა და ვაჭრობა განაგრძო ახალი კომპანიის, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში დაარსებული Safira Global Trading-ის მეშვეობით. BX Energy და Nord Axis მართავენ ტანკერებს, რომლებიც რუსულ ნედლ ნავთობს პრიმორსკის პორტიდან თურქეთის ნემრუტის ყურის საცავებში გადააქვთ. რამდენიმე გემი აზერბაიჯანის რეგიონებთან დაკავშირებულ სახელებს ატარებს, მათ შორის ყარაბაღი და შუშა. 2025 წელს ევროკავშირმა თავის სანქციების სიაში შეიყვანა არაერთი აზერბაიჯანელი ტრეიდერი, მათ შორის თალიათ საფაროვი და აჰმედ ქერიმოვი. ისინი დაადანაშაულეს 2Rivers-ის ქსელის გამოყენებაში „როსნეფტის“ ნავთობის „ხელახლა მარკირებისა“ და დასავლურ ბაზრებზე გადასატანად. გაერთიანებული სამეფოს სანქციები მიმართულია აზერბაიჯანული ტანკერის, ორი ფირმისა და ხუთი ბიზნესმენის წინააღმდეგ, რომლებიც ხელს უწყობდნენ ტრანსპორტირებას